قحطی غزه؛ بمب ساعتی امنیت عربی

قحطی در غزه به‌طور گسترده‌ای به‌عنوان یک بحران انسانی و آزمونی اخلاقی برای جامعه بین‌المللی مطرح شده است، اما پیامدهای آن فراتر از مرزهای این منطقه محصور است. سیاست‌های اسرائیل در زمینه محدودکردن ورود غذا، آب، دارو و دیگر نیازهای اساسی، نه نتیجه جنگ بلکه اقدامی عمدی برای شکستن اراده جمعیت غیرنظامی است. کودکان دچار سوءتغذیه شده‌اند، بیمارستان‌ها در آستانه فروپاشی قرار دارند و خانواده‌ها تنها با حداقل امکانات زنده می‌مانند. کمک‌های بین‌المللی مسدود شده و درخواست‌های انسانی نادیده گرفته شده است که قحطی واقعی را ایجاد کرده و تصویر آن به جهان منتقل شده است.

پیامد فوری این بحران احتمال جابه‌جایی گسترده جمعیت است. جمعیت بیش از دو میلیون نفری غزه در محاصره قرار دارد و در صورت ادامه قحطی و گسترش عملیات نظامی، خطر خروج اجباری افزایش می‌یابد. مصر با مشکلات اقتصادی روبه‌روست و پذیرش موج جدیدی از پناهندگان فشارهای غیرقابل ‌تحملی ایجاد خواهد کرد. اردن نیز با توازن جمعیتی و سیاسی حساس خود، توان جذب پناهندگان بیشتر را بدون تشدید تنش‌ها ندارد. تاریخ نشان داده است بحران‌های پناهندگی به صورت موقت باقی نمی‌مانند و سیاست، امنیت و ثبات کشور میزبان را برای دهه‌ها تحت تأثیر قرار می‌دهند.

قحطی همچنین عاملی برای رادیکالیسم است. نسلی از جوانان فلسطینی که در شرایط گرسنگی و محاصره رشد می‌کنند، آینده‌ای بدون امید تجربه خواهند کرد و این تجربه می‌تواند موجب گرایش به افراط‌گرایی و خشونت شود. کشورهای عربی که سال‌ها تلاش کرده‌اند از گسترش رادیکالیسم جلوگیری کنند، در معرض تهدیدی فراگیر قرار دارند. سیاست‌های اسرائیل ممکن است در کوتاه‌مدت حماس را تضعیف کند، اما در بلندمدت جامعه فلسطینی را پراکنده، ناامید و پرتنش خواهد ساخت.

این بحران نشان‌دهنده ضعف در نظم بین‌الملل است. تکیه کشورهای عربی بر قوانین بین‌المللی و نهادهای چندجانبه برای حمایت از حقوق فلسطینی‌ها نتوانسته مانع از اجرای سیاست‌های گرسنگی‌بار شود. اعمال چنین سیاست‌هایی بدون پاسخگویی و با حمایت سکوت غرب و وتوی آمریکا در شورای امنیت، پیام خطرناکی مبنی بر مشروعیت استفاده از زور و مجازات جمعی منتشر می‌کند.

چنین رویه‌ای می‌تواند در آینده تهدیدی مستقیم برای امنیت کشورهای عربی ایجاد کند و پیش‌زمینه‌ای برای اعمال مشابه در دیگر مناطق شود.

از منظر راهبردی، سیاست گرسنگی اسرائیل نتیجه‌ای پایدار برای امنیت ندارد. تحمیل قحطی به غزه نه‌تنها صلح و امنیت بلندمدت برای اسرائیل فراهم نمی‌کند، بلکه منطقه را ناپایدار ساخته و جبهه‌های جدیدی از تنش ایجاد می‌کند. کشورهای عربی باید علاوه بر مدیریت بحران انسانی، آماده مقابله با اثرات موج‌های پناهندگان، رادیکالیسم، ناآرامی‌های سیاسی و تضعیف قوانین بین‌المللی باشند.

قحطی در غزه نه‌تنها تراژدی فلسطین بلکه انعکاسی از آسیب‌پذیری‌های امنیتی جهان عرب است. امنیت این کشورها به سرنوشت فلسطینی‌ها وابسته است و نادیده‌گرفتن بحران غزه توهمی خطرناک است. پاسخ ]کشورهای[ عربی باید فراتر از کمک‌های انسانی باشد و این بحران را به‌عنوان تهدید مستقیم امنیت ملی مدنظر قرار دهد. اقدام فوری می‌تواند مانع گسترش ناپایداری منطقه‌ای شود و در غیر این صورت پیامدهای آن سال‌ها امنیت و ثبات کشورهای عربی را تحت تأثیر قرار خواهد داد./ منبع