نبرد بر سر باب‌المندب؛ آزمون جهانی حقوق بین‌الملل و دریانوردی آزاد
تشدید درگیری‌ها پیرامون تنگه باب‌المندب، اصل حقوقی «عبور بی‌ضرر» کشتی‌های تجاری و ثبات اقتصاد جهانی را در معرض آزمونی سرنوشت‌ساز قرار داده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، سرمقاله‌ای با عنوان «نبرد بر سر باب‌المندب؛ آزمون جهانی حقوق بین‌الملل و دریانوردی آزاد» در کریستین ساینس مانیتور (The Christian Science Monitor) منتشر شده است. این سرمقاله به پیامدهای تسلط انصارالله بر سواحل غربی یمن پرداخته و استدلال می‌کند که رویارویی کنونی، منازعه‌ای جهانی برای حفظ اصل «عبور بی‌ضرر» بر مبنای کنوانسیون حقوق دریاها و ممانعت از بحران انرژی است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
مفهوم حقوقی «عبور بی‌ضرر» برای شناورهای تجاری، این روزها در باریک‌ترین بخش دریای سرخ یعنی تنگه باب‌المندب به کانون یک رویارویی بین‌المللی تبدیل شده است؛ آبراهه‌ای راهبردی که اروپا و آسیا را به یکدیگر متصل می‌کند و مانع از دور زدن پرهزینه قاره آفریقا می‌شود. گسترش دامنه نبرد برای حفظ امنیت این گذرگاه، به‌ویژه پس از بسته شدن تنگه هرمز در پی تنش‌های نظامی میان ایران و آمریکا، ابعادی فرامنطقه‌ای یافته و نقض آزادی دریانوردی، قیمت جهانی سوخت را حتی در کشورهای نفت‌خیز با جهشی چشمگیر روبه‌رو کرده است.
تنگه هرمز و باب‌المندب در مجموع مسیر عبور بیش از یک‌چهارم محموله‌های نفتی جهان به شمار می‌روند و ناامنی هم‌زمان در هر دو شریان، زنگ خطر را برای زنجیره تأمین انرژی به صدا درآورده است. اکنون ائتلافی از بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای شامل عربستان سعودی، پاکستان، ترکیه و امارات، در کنار ایالات متحده و برخی کشورهای اروپایی، برای بازپس‌گیری کنترل این آبراهه از نیروهای انصارالله یمن وارد عمل شده‌اند؛ به‌ویژه پس از آنکه کنترل شهر بندری «مخا» در میانه سپتامبر به دست این گروه افتاد و نگرانی‌های عمیقی را در بازارهای تجاری ایجاد کرد.
آنچه سال‌ها پیش به‌عنوان جنگی نیابتی میان ایران و عربستان برای نفوذ در یمن آغاز شده بود، امروز به چالشی مستقیم علیه اصول حقوق بین‌الملل دریاها و هنجارهای تجارت آزاد بدل شده است. ناظران سیاسی تأکید می‌کنند هر جریانی که بتواند باب‌المندب را تهدید کند، نه‌تنها بر بخشی از خاک یمن مسلط می‌شود، بلکه کارتی سرنوشت‌ساز را در بازی تجارت بین‌الملل در اختیار می‌گیرد؛ امری که منافع قدرت‌های بزرگ از واشنگتن، پکن و مسکو تا پایتخت‌های اروپایی و کشورهای شاخ آفریقا را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
سرنوشت این نبرد فزاینده در سواحل غربی یمن مشخص خواهد کرد که آیا هنجارهای بین‌المللی مبتنی بر کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل متحد همچنان از ضمانت اجرایی برخوردار خواهند بود یا خیر. با توجه به درخواست شورای امنیت سازمان ملل از انصارالله برای احترام به حقوق دریانوردی، تحولات روزهای آینده نشان خواهد داد که موازنه قوا در سواحل یمن تا چه اندازه می‌تواند ثبات اقتصادی و تجاری جهان را برای سال‌های پیش رو بازتعریف کند./ منبع