آسمان سوریه؛ میدان جدید رقابت هوایی اسرائیل و ترکیه در دوره پسااسد

در پی فروپاشی دولت اسد، خلأ قدرت در حریم هوایی سوریه به صحنه تقابل فزاینده نظامی میان آنکارا و تل‌آویو تبدیل شده است.

به گزارش اطلس دیپلماسی، مقاله‌ای با عنوان «آسمان سوریه؛ میدان جدید رقابت هوایی اسرائیل و ترکیه در دوره پسااسد» به قلم پل ایدون (Paul Iddon) در نیو عرب (The New Arab) منتشر شده است. این مقاله با بررسی حملات اخیر اسرائیل به پایگاه‌های هوایی سوریه، استدلال می‌کند که حریم هوایی این کشور به عرصه رقابت دو همسایه قدرتمند تبدیل شده است و درحالی‌که اسرائیل به‌دنبال حفظ برتری خود است، ترکیه می‌کوشد نفوذش را گسترش دهد. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.

بمباران پایگاه هوایی ابوظهور در شمال غربی سوریه توسط جنگنده‌های اسرائیلی در هجدهم آگوست ۲۰۲۶، بار دیگر نشان داد که دمشق هیچ کنترلی بر حریم هوایی خود ندارد. تل‌آویو ادعا کرده است که این حمله برای جلوگیری از استقرار نیروهای نظامی ترکیه انجام شده، هرچند آنکارا حضور هیئت خود را در این پایگاه تکذیب کرده و اقدام اسرائیل را تهدیدی برای ثبات منطقه خوانده است. این رویداد، همراه با حملات مشابه به پایگاه‌های مرکزی سوریه در سال گذشته، نشان‌دهنده رقابت فزاینده دو قدرت منطقه‌ای دارای نیروی هوایی مجهز به تسلیحات آمریکایی در آسمان سوریه است.

پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، خلأ ناشی از خروج روسیه که پیش‌تر کنترل بخش عمده‌ای از حریم هوایی سوریه را در دست داشت، کاملاً مشهود است. در شرایط کنونی، ترکیه نفوذ قابل‌توجهی در حریم هوایی شمال سوریه دارد، درحالی‌که اسرائیل تسلط خود را بر مناطق جنوبی حفظ کرده است. با وجود تلاش‌های ایالات متحده برای ایجاد یک سازوکار تنش‌زدایی میان تل‌آویو، آنکارا و دمشق، تحلیلگران معتقدند ترکیه در کوتاه‌مدت توانایی بازدارندگی کامل در برابر حملات اسرائیل به عمق سوریه را ندارد.

با این حال، داده‌های میدانی نشان می‌دهد که پنجره عملیاتی گسترده اسرائیل در سوریه از اواسط سال ۲۰۲۵ رو به کاهش است. اگرچه حملات هوایی به اهداف راهبردی مانند پایگاه‌های نظامی ادامه دارد، اما به نظر می‌رسد اسرائیل برای دستیابی به اهداف امنیتی خود، بیشتر به عملیات‌های زمینی متکی شده است. واشنگتن نیز ضمن تحمل حضور نظامی اسرائیل در جنوب سوریه، احتمالاً تل‌آویو را برای محدودکردن حملات هوایی غیرضروری که خطر درگیری مستقیم با ترکیه را افزایش می‌دهد، تحت فشار قرار خواهد داد.

در این میان، یکی از خطوط قرمز اصلی اسرائیل، جلوگیری از بازسازی نیروی هوایی و پدافند سوریه است. تل‌آویو پیش‌تر با نابودی بازمانده‌های تجهیزات روسی، نشان داده است که هرگونه تلاش دمشق برای دستیابی به کنترل مستقل بر آسمان خود را تحمل نخواهد کرد. حتی نصب رادارهای ترافیک هوایی ساخت ترکیه در فرودگاه دمشق نیز با نگرانی شدید امنیتی از سوی اسرائیل مواجه شده است.

در چنین شرایطی، دولت جدید سوریه برای بازسازی ناوگان هوایی خود چاره‌ای جز روی آوردن به ترکیه ندارد. فارغ‌التحصیلی اخیر بیش از هزار افسر از آکادمی نیروی هوایی سوریه نشان‌دهنده عزم دمشق برای این بازسازی است. با توجه به محدودیت‌های مالی و خطوط قرمز اسرائیل، انتظار می‌رود سوریه به‌جای خرید جنگنده‌های سرنشین‌دار کلاسیک، با کمک آنکارا روی توسعه ناوگان پهپادی سرمایه‌گذاری کند؛ راهبردی که می‌تواند بدون تحریک مستقیم اسرائیل، توانمندی‌های هوایی دمشق را تا حدودی احیا کند./ منبع