استفاده اروپا از ایران به‌عنوان مهره در بازی قدرت فرا‌آتلانتیک

در روز ۱۹ سپتامبر، شورای امنیت سازمان ملل متحد تصمیم به بازگرداندن تمامی تحریم‌هایی گرفته است که در چارچوب توافق هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۵ لغو شده بودند. این اقدام از سوی آلمان، فرانسه و انگلیس انجام شده است؛ همان کشورهایی که این توافق را طراحی کرده بودند و اکنون در حال ازبین‌بردن آخرین مسیر دیپلماتیک برای ایران هستند. این گام از سوی اتحادیه اروپا نه‌تنها به‌منظور مقابله با برنامه هسته‌ای ایران است، بلکه در حقیقت ابزاری برای هم‌راستایی آمریکا با سیاست‌های اروپا در بحران اوکراین به‌شمار می‌آید.

اروپا اکنون ایران را تهدیدی مستقیم می‌بیند. این در حالی است که روابط اقتصادی اروپا با ایران پس از سال‌ها تحریم کاهش چشمگیری داشته و وابستگی اروپا به روابط فرا‌آتلانتیکی -به‌ویژه از نظر نظامی، سیاسی و اقتصادی- بسیار بیشتر از گذشته شده است. در این شرایط، تشدید تنش‌ها با ایران دو هدف را دنبال می‌کند: اول، مجازات تهران به دلیل حمایت از مسکو و دوم، هم‌راستایی با سیاست‌های تندروانه دولت ترامپ در آمریکا، در زمانی که روابط فراآتلانتیکی به‌شدت تحت فشار است. در این راستا، ایران به‌عنوان یک قربانی مناسب برای جلب رضایت آمریکا در نظر گرفته شده است.

صدراعظم آلمان تصریح کرده است که اسرائیل با بمباران ایران، در واقع کار کثیفی را برای کشورهای اروپایی انجام می‌دهد. این اظهارات نشان‌دهنده توافقات ضمنی در میان رهبران اروپایی است که اقداماتی چون حملات نظامی اسرائیل علیه ایران را در راستای منافع خود ارزیابی می‌کنند.

ایران به آمریکا پیشنهاد کرده است که به‌ازای بازگرداندن و رقیق‌کردن ذخیره اورانیوم غنی‌شده ۶۰درصدی خود، مهلت فعال‌سازی تحریم‌ها را به‌مدت چند ماه به تعویق بیاندازد. در این مدت، ایران انتظار دارد که آمریکا تضمین‌هایی ارائه دهد که هیچ‌گونه اقدام نظامی علیه ایران انجام نخواهد شد. پس از این مدت، ایران خواستار لغو دائم «مکانیسم ماشه»، رقیق‌سازی ذخیره اورانیوم ۲۰ درصد و رفع تحریم‌ها طبق توافق قبلی است. این پیشنهاد به‌عنوان یک توافق موقت برای رسیدن به یک توافق جامع‌تر در آینده مطرح شده است.

در عین حال، شایعات حاکی از آن است که دولت ترامپ ممکن است این پیشنهاد را نپذیرد، چرا که راهبرد اصلی آن بر اعمال تحریم‌های «حداکثری» مبتنی است و بر این باور است که ایران به‌زودی به مرحله فروپاشی خواهد رسید. همچنین، تروئیکای اروپایی (آلمان، فرانسه و انگلیس) به‌دنبال آن هستند که حمایت آمریکا را از تحریم‌های «مکانیسم ماشه» جلب کنند تا به این طریق سیاست‌های تندتری در قبال روسیه اتخاذ کنند.

این وضعیت مشابه به یک مذاکره در سال ۲۰۱۱ است که در آن ترکیه و برزیل توانستند از ایران تعهدی برای جلوگیری از تحریم‌های سازمان ملل دریافت کنند. اما بدون اطلاع این کشورها، دولت اوباما توافقات خود با روسیه را برای تحمیل تحریم‌ها علیه ایران نهایی کرده بود و در نهایت مذاکرات با ایران را به‌طور غیرمنتظره‌ای به‌هم زد. در حال حاضر نیز به‌نظر می‌رسد که تلاش‌ها برای جلوگیری از فعال‌سازی «مکانیسم ماشه» بیشتر یک نمایش دیپلماتیک باشد و مناقشه واقعی در زمینه روابط آمریکا و اتحادیه اروپا با روسیه و اوکراین قرار دارد. در این شرایط، پرونده هسته‌ای ایران تنها به‌عنوان یک مهره در این بازی بزرگ‌تر محسوب می‌شود./ منبع