توافق مکه؛ یک ناتوی اسلامی یا پیمان بغدادی دیگر؟
توافقنامه دفاعی مکه برخلاف تصورات رایج، مکملی برای نظم منطقهای تحت رهبری ایالات متحده است و در راستای اهداف راهبردی غرب عمل میکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «توافق مکه؛ یک ناتوی اسلامی یا پیمان بغدادی دیگر؟» نوشته جوزف مسعد (Joseph Massad) در میدل ایست مانیتور (Middle East Monitor) منتشر شده است. این یادداشت، به بررسی ابعاد توافق دفاعی جدید میان عربستان، ترکیه و پاکستان میپردازد و بررسی میکند که این پیمان برخلاف برداشتهای رایج مبنی بر گسست از واشنگتن، در ادامه ساختارهای سنتی ائتلافهای تحت رهبری ایالات متحده و در همسویی با منافع غرب و اسرائیل تعریف میشود. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
توافقنامه دفاعی مشترک مکه که اخیراً به امضای عربستان، ترکیه و پاکستان رسیده است، بار دیگر گمانهزنیها پیرامون تلاشهای دیرینه ایالات متحده برای ایجاد یک نسخه پیمانمحور منطقهای با عناوینی چون ناتوی خاورمیانهای، عربی یا اسلامی را زنده کرده است. برخی از تحلیلگران با دیدگاهی طرفدار غرب یا اسرائیل، این توافق را به اشتباه ائتلافی علیه اسرائیل یا واکنشی به عدم حمایت کامل آمریکا از ریاض ارزیابی کردهاند. با این وجود، شواهد نشان میدهد که این توافق در واقع تکرار بهروزرسانیشدهای از سیاستهای تاریخی واشنگتن از دوران جنگ سرد تاکنون برای صیانت از حکومتهای حامی غرب و مهار دشمنان مشترک است.
ریشههای این رویکرد را میتوان در ایجاد «پیمان بغداد» در دهه ۱۹۵۰ میلادی و طرحهای پس از آن جستجو کرد که هدف اصلیشان مقابله با تهدیدات بلوک شرق و سپس مهار بازیگران مخالف نظم مستقر در منطقه بوده است. دولتهای متوالی آمریکا همواره تلاش کردهاند تا با ایجاد شبکههای نظامی و امنیتی، کشورهای همسو را در چارچوب منافع راهبردی خود سازماندهی کنند. توافق مکه و ائتلافهای دریایی مشابه نیز در همین راستا برای حفاظت از خطوط کشتیرانی و انرژی و مدیریت چالشهای منطقهای شکل گرفتهاند و اعضای آن سابقه همکاری مستمری با ساختارهای نظامی غرب دارند.
برخلاف تحلیلهایی که این پیمان را به عنوان قطبی مستقل یا جایگزینی برای توافق ابراهیم یا سازوکارهای سنتی میدانند، ترکیه به عنوان عضو ناتو و عربستان به همراه پاکستان روابط دیرینه و راهبردی با ایالات متحده دارند و ساختار این ائتلاف مغایرتی با معماری امنیتی غرب ندارد. استقبال سریع مقامات آمریکایی از این توافق نیز نشان میدهد که این ائتلاف جدید نه یک چالش، بلکه مکمل نظم امنیتی موجود در منطقه به شمار میرود که در خدمت اهداف کلان واشنگتن و متحدانش عمل میکند./ منبع
