آیا اسرائیل در پی آغاز جنگ نیابتی در سوریه است؟
تشدید رقابت اسرائیل و ترکیه بر سر آینده سوریه، خطر تبدیل این کشور به میدان یک جنگ نیابتی جدید را افزایش داده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «آیا اسرائیل در پی آغاز جنگ نیابتی در سوریه است؟» نوشته مراد صادقزاده در راشا تودی (Russia Today) منتشر شده است و به تشدید رقابت اسرائیل و ترکیه بر سر آینده سوریه میپردازد. نویسنده استدلال میکند که حمله اسرائیل به پایگاه ابوالظهور، در فاصله حدود هفتاد کیلومتری مرز ترکیه، بیش از آنکه پیام هشدار به ایران یا حزبالله باشد، هشداری مستقیم به آنکارا بود؛ زیرا ترکیه پس از سقوط بشار اسد به یکی از مهمترین حامیان سیاسی و نظامی رهبری جدید سوریه تبدیل شده است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
حملات هوایی اسرائیل به پایگاه ابوالظهور سوریه در روز ۱۸ آگوست، تحول نگرانکنندهای در رقابت منطقهای ایجاد کرده است. اسرائیل با هشت حمله باندهای پرواز و زیرساخت نظامی پایگاه را هدف گرفت و اعلام کرد قصد دارد مانع استقرار نیروهای ترکیه در سوریه و انتقال سامانههای تسلیحاتی پیشرفته ترکیه به این مرکز شود. همکاری نظامی آنکارا و دمشق از سال ۲۰۲۵ با توافق برای تسلیح، آموزش، لجستیک و بازسازی ارتش سوریه گسترش یافته است. نگرانی اصلی اسرائیل آن است که این همکاری به ایجاد زیرساخت نظامی دائمی، شامل پهپادها، جنگ الکترونیک، رادار و در نهایت سامانههای پدافند هوایی مدرن، تبدیل شود و آزادی عمل اسرائیل در آسمان سوریه را محدود کند.
سوریه پس از اسد دیگر صرفاً عرصه عملیات اسرائیل علیه نفوذ ایران نیست. ترکیه اکنون میتواند از طریق دولت مرکزی دمشق، علاوه بر حضور نظامی دیرینه خود در شمال سوریه، بر ساختار سیاسی و نظامی این کشور اثر بگذارد. از دید اسرائیل، سوریهای که ارتشی متمرکز و مجهز داشته باشد و بهجای ایران تحت حمایت یک عضو ناتو قرار گیرد، میتواند طی چند سال توازن منطقهای را تغییر دهد. حمله ابوالظهور در همین چارچوب تلاشی برای تعیین یک خط قرمز پیشگیرانه توصیف میشود. با این حال، واشنگتن نیز از تشدید تنش میان دو شریک منطقهای خود نگران است و برای ایجاد سازوکار کاهش تنش میان اسرائیل، ترکیه و سوریه تلاش میکند.
در اسرائیل، انتخابات پارلمانی روز ۲۷ اکتبر و فشارهای سیاسی، قضایی و اقتصادی بر بنیامین نتانیاهو، اهمیت سیاست خارجی را در رقابت انتخاباتی افزایش داده است. نتانیاهو، که اعتبار امنیتیاش پس از حمله ۷ اکتبر آسیب دید، برای بازگرداندن رأیدهندگان راستمیانه و جلوگیری از گرایش جناح راست افراطی به رقبایی مانند ایتامار بنگویر، انگیزه دارد تهدید خارجی را برجسته کند. تبلیغات لیکود نیز رجب طیب اردوغان را در کنار دشمنان سنتی اسرائیل قرار داده است. در مقابل، نفتالی بنت از افول جایگاه بینالمللی اسرائیل انتقاد کرده و ایهود باراک حمله ابوالظهور را بیملاحظه و سیاسی دانسته است.
در ترکیه نیز مشکلات اقتصادی، کاهش قدرت خرید، تنشهای سیاسی و مسئله آینده اردوغان زمینهای برای برجستهسازی تقابل با اسرائیل فراهم کرده است. حمایت از دمشق به آنکارا امکان میدهد در ساختار امنیتی و سیاسی سوریه نفوذ کند، گروههای مسلح کرد را تضعیف کند و بازارهای صنایع دفاعی خود را گسترش دهد. توافق دفاعی روز ۷ آگوست میان ترکیه، عربستان و پاکستان در مکه نیز، هرچند رسماً ائتلافی ضداسرائیلی نیست، اما نگرانی اسرائیل از شکلگیری یک چارچوب امنیتی سنیمذهب جدید را افزایش داده است.
رقابت آنکارا و تلآویو همزمان ریشه داخلی و منطقهای دارد. اگر ترکیه به تسلیح و آموزش ارتش سوریه ادامه دهد و اسرائیل زیرساختهای ایجادشده با کمک ترکیه را منهدم کند، جنگ نیابتی عملاً شکل خواهد گرفت. کشتهشدن نیروهای ترکیه در حملهای اسرائیلی یا سرنگونی هواپیمای اسرائیلی با سامانههای ترکیهای میتواند هزینه سیاسی خویشتنداری را برای هر دو رهبر سیاسی بهشدت افزایش دهد و فضای مصالحه را محدود کند. در چنین شرایطی، اقدام نظامی میتواند کنترل بحران را دشوارتر کند./ منبع
