بازگشت روسیه به سوریه

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با ‌عنوان «بازگشت روسیه به سوریه»، نوشته‌ کسینیا سوِتلووا (Ksenia Svetlova)، در جروزالم استراتژیک تریبیون (Jerusalem Strategic Tribune) منتشر شده است. این یادداشت به بررسی تغییرات دیپلماتیک و راهبردی روسیه در سوریه، پس از سقوط بشار اسد و بازگشت مسکو به روابط خود با دمشق و شرکای آن پرداخته است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.

پس از ملاقات اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، با ولادیمیر پوتین در مسکو در ۳۱ جولای، درخواست غیرمنتظره‌ای از سوی دمشق مطرح شد که شامل درخواست از روسیه برای از سرگیری گشت‌های نظامی در مرز جنوبی سوریه با اسرائیل بود. این درخواست بازگشت روسیه به موقعیت‌های قبلی خود به‌منظور جلوگیری از مداخلات اسرائیل در امور سوریه بود. این حرکت نشان‌دهنده یک بازگشت دیپلماتیک قابل توجه است، چرا که چند ماه پیش روسیه بشار اسد را به راحتی رها کرده بود. حالا مسکو مورد توجه همان شورشیانی قرار گرفته که پیش‌تر آن‌ها را تروریست‌های خونین القاعده می‌خواند. به‌علاوه، روسیه از رهبر موقت سوریه، احمد الشرع (که پیش‌تر با نام ابومحمد الجولانی شناخته می‌شد)، برای حضور در یک اجلاس روسیه-عربی که قرار است در ۱۵ اکتبر در مسکو برگزار شود، دعوت کرده است.

دلایل مختلفی برای بازتنظیم روابط مسکو و دمشق وجود دارد که فراتر از دشمنی مشترک با نفوذ غربی‌هاست. در این میان، روسیه به‌دلیل نیاز به حفظ مواضع راهبردی خود در غرب‌آسیا، همچنان به حضور در سوریه علاقه‌مند است. پایگاه دریایی طرطوس و پایگاه هوایی حمیمیم برای روسیه از اهمیت بالایی برخوردار هستند و به‌عنوان پل هوایی برای عملیات‌های روسی از لیبی تا جمهوری آفریقای مرکزی عمل می‌کنند.

از سوی دیگر، سوریه در پی دستیابی به توازن راهبردی با همسایگان قدرتمند خود، به‌ویژه ترکیه و اسرائیل است. هرچند این کشور در حال جذب سرمایه‌گذاری‌های کشورهای حوزه خلیج‌فارسی و لغو تحریم‌های غربی است، اما نیاز فوری به تأمین امنیت غذایی، بازسازی نیروهای مسلح و مقابله با تهدیدات تروریستی، آن‌ها را به سمت مسکو کشانده است. علاوه بر این، کمک‌های غذایی روسیه، که برخی از آن‌ها ممکن است شامل گندم‌های سرقتی اوکراینی باشد، به‌ویژه در شرایط بحران غذایی در سوریه، نقش کلیدی ایفا کرده است.

در این میان، رابطه پیچیده‌ای میان روسیه و اسرائیل نیز شکل گرفته است. بر اساس گزارش‌ها، مقامات اسرائیلی از واشنگتن خواسته‌اند که پایگاه‌های نظامی روسیه در سوریه حفظ شوند، چراکه آن‌ها مسکو را گزینه‌ای مناسب‌تر از کنترل فزاینده ترکیه در شمال سوریه می‌دانند. این هم‌راستایی منافع، به‌رغم انتقاد علنی روسیه از حملات هوایی اسرائیل به خاک سوریه، به حفظ ثبات در این کشور کمک می‌کند.

بازگشت روسیه به سوریه همچنین شامل ارتباطات با متحدان سنتی دمشق، به‌ویژه جامعه علوی است که پایگاه سیاسی خانواده اسد را تشکیل می‌دهند. این روابط ممکن است به روسیه در صورت بروز مشکلات در مذاکرات با دولت الشرع، کمک کند.

در نهایت، بازگشت روسیه به سوریه نمایانگر واقعیتی اساسی در سیاست‌های غرب‌آسیا است، حتی دشمنان سرسخت نیز می‌توانند در شرایط خاص به توافق برسند. برای سوریه، این تعامل به‌عنوان بیمه‌ای در برابر سلطه همسایگان و جلوگیری از وابستگی به یک حامی واحد است، در حالی که برای روسیه، حفظ نفوذ در سوریه به‌عنوان ابزاری کلیدی در غرب‌آسیا باقی می‌ماند./ منبع