چگونه گروه ۲۰ می‌تواند به ریشه‌کنی گرسنگی جهانی کمک کند

آفریقای جنوبی با پذیرش ریاست گروه ۲۰ در ماه دسامبر، موضوع «همبستگی، برابری و پایداری» را به‌عنوان محور اصلی خود انتخاب کرد. این چشم‌انداز فراتر از یک شعار توخالی است و اصولی را بازتاب می‌دهد که هر پاسخ معتبر بین‌المللی به بحران گرسنگی کنونی باید بر آن استوار باشد. بحران امنیت غذایی در سطح جهانی به دلیل تغییرات اقلیمی، جنگ‌ها و نابرابری‌ها در حال افزایش است. ابزارهای لازم برای مقابله با این بحران موجود است و چالش اصلی، بسیج اراده سیاسی برای اقدام است. ریاست آفریقای جنوبی در گروه ۲۰ فرصت منحصر به فردی برای تحقق این هدف فراهم می‌کند. برزیل یک مدل ارزشمند ارائه می‌دهد. طی دو سال گذشته، این کشور توانست چهل میلیون نفر را از گرسنگی نجات دهد و خود را از نقشه گرسنگی سازمان ملل خارج کند. برای دستیابی به این موفقیت، دولت لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور سیاست‌هایی را که دولت پیشین ژائیر بولسونارو لغو کرده بود، دوباره احیا کرد، برنامه‌های غذایی مدارس را با خرید محصولات از کشاورزان کوچک و بومی تقویت کرد، حداقل دستمزدها را افزایش داد و حق دسترسی به غذا را به رسمیت شناخت. هیچ‌یک از این اقدامات آزمایشی نیستند؛ آن‌ها راه‌حل‌های آزموده و اثبات‌شده‌ای هستند و موفقیت آن‌ها نشان می‌دهد که ریشه‌کن کردن گرسنگی به نوآوری‌های فناوری وابسته نیست، بلکه به شجاعت سیاسی نیاز دارد.

زمانی که برزیل سال گذشته ریاست گروه ۲۰ را بر عهده داشت، تلاش کرد دستاوردهای داخلی خود را به سایر کشورها منتقل کند، به‌ویژه از طریق راه‌اندازی «ائتلاف جهانی علیه گرسنگی و فقر» اما نتایج ملموسی حاصل نشد، زیرا بسیاری از اعضای این ائتلاف – به‌ویژه بانک‌های توسعه چندجانبه (MDBs) – همچنان راه‌حل‌های فنی و بازارمحور را ترویج می‌دهند که حقوق مالکیت شرکت‌ها را بالاتر از نیازهای اساسی مردم قرار می‌دهند. به جای راه‌اندازی ابتکارات و بستر‌های جدید، اولویت اصلی گروه ۲۰ باید بر روی تقویت و گسترش برنامه‌هایی باشد که قبلاً اثربخشی آن‌ها اثبات شده است. مکانیسم جامعه مدنی و مردم بومی کمیته امنیت غذایی جهان سازمان ملل فضای جامع و فراگیری برای بحث‌های جهانی فراهم می‌کند. آنچه اکنون نیاز است، یک دستور کار سیاسی مشخص است که به رهبران پیشرو و مقامات دولتی اجازه دهد سیاست‌های ضدگرسنگی داخلی خود را پیش ببرند.

مسلماً آفریقای جنوبی زمان زیادی ندارد قبل از آنکه ریاست گروه ۲۰ را به ایالات متحده – تنها کشوری که به‌طور مداوم از به رسمیت شناختن حق دسترسی به غذا امتناع کرده است – واگذار کند. اما در مدت باقی‌مانده، این کشور همچنان می‌تواند ابزارهای حیاتی سیاست ضدگرسنگی را حمایت کند. چهار ابزار کلیدی عبارتند از: نخست، خرید عمومی از مزارع خانوادگی محلی برای برنامه‌های غذایی مدارس و سایر برنامه‌ها که هم تغذیه و هم معیشت روستاییان را تقویت می‌کند. دوم، ذخایر کالایی و مکانیسم‌های تثبیت قیمت می‌توانند مصرف‌کنندگان را از نوسانات قیمت محافظت کرده و درآمد کشاورزان را حفظ کنند. سوم، سیاست‌های حمایت اجتماعی – از دستمزدهای معیشتی و انتقال‌های نقدی تا مزایای همگانی – تضمین می‌کنند که خانواده‌ها قادر به خرید رژیم‌های غذایی سالم باشند. در نهایت، قوانین به رسمیت شناختن حق دسترسی به غذا می‌تواند به مقامات کمک کند در صورت عدم اقدام، مسئول شناخته شوند.

همچنین مهم است که رهبران گروه ۲۰ درک کنند که نیازی به تبعیت از اولویت‌های سیاستی بانک‌های توسعه چندجانبه ندارند. از طریق کرسی‌های خود در هیئت‌مدیره این مؤسسات، آن‌ها هم‌اکنون قدرت دارند تا حمایت‌های بین‌المللی را از کشاورزی متمرکز بر صادرات به سمت سیستم‌های غذایی محلی و کشاورزی مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی تغییر دهند. اگر دولت آفریقای جنوبی جدی در پی ارتقای یک سیستم غذایی عادلانه‌تر و پایدارتر جهانی است، باید از جامعه مدنی خود پیروی کند که همواره پیشتاز مبارزه با گرسنگی بوده است. به‌جای برگزاری دور جدیدی از مذاکرات سطح بالا با پیگیری ضعیف، باید تلاش کند تا تعهدات عمومی را تأمین کند که پس از پایان ریاست ایالات متحده در گروه ۲۰ همچنان معتبر بماند. سیاستگذاران آفریقای جنوبی به‌نظر می‌رسد که خطرات این موضوع را درک کرده‌اند. در اجلاس بررسی سیستم‌های غذایی سازمان ملل متحد در آدیس آبابا، جان آستین‌هویزن وزیر کشاورزی تأکید کرد که کشورش به حاکمیت غذایی متعهد است. برای نخستین بار، طرح امنیت غذایی و تغذیه ملی پیش‌بینی می‌کند که کشاورزی اکولوژیک به‌عنوان مسیری برای کشاورزی پایدار، تنوع زیستی و تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی شناخته شود. شورای تحقیقات کشاورزی نیز مأمور شده است تا یک چارچوب ملی کشاورزی اکولوژیک مبتنی بر محصولات بومی تهیه کند.

در حالی که چرخ‌های حکمرانی اغلب به کندی می‌چرخند، جوامع پایه نمی‌توانند منتظر بمانند. در دوران همه‌گیری کرونا، محققان با شبکه‌ای پرجنب‌وجوش از ۷۸ تولیدکننده کشاورزی کوچک، که بیشتر آن‌ها زن بودند، مواجه شدند که انواع مختلفی از میوه‌ها و سبزیجات را در استان کوازولو-ناتال پرورش می‌دادند. این تجربه نشان می‌دهد که چگونه سیستم‌های غذایی محلی معیشت‌ها و جوامع را حفظ می‌کنند. گرسنگی در سالن‌های کنفرانس شکست نمی‌خورد؛ جنگ در آشپزخانه‌ها، مدارس و مزارع است. برای پیروزی، تولیدکنندگان پایه نیاز به حمایت سیاسی و منابع برای شکوفایی دارند. گروه ۲۰ باید به‌طور جدی به بحران گرسنگی رسیدگی کند وگرنه اعتبار باقی‌مانده خود را از دست خواهد داد. آفریقای جنوبی می‌تواند با قرار دادن عدالت غذایی در رأس دستور کار خود، پیشتاز این مسیر باشد و نشان دهد که «همبستگی، برابری و پایداری» نه آرمان‌های انتزاعی، بلکه برای بقا انسان‌ها ضروری است./ منبع