مذاکرات دولت و نیروهای دموکراتیک سوریه و چشم‌انداز راه‌حل سیاسی

مذاکرات میان دمشق و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) بار دیگر به‌دلیل تحولات اخیر، از جمله درگیری‌های ساحلی مارس ۲۰۲۵ و ناآرامی‌های ماه جولای در السویدا، در کانون توجه قرار گرفته است. این تحولات اجرای توافق ۱۰ مارس میان احمد الشرع، رئیس‌جمهور انتقالی سوریه، و مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، را پیچیده کرده است. توافق برای آتش‌بس تحت فشار آمریکا حاصل شد، اما پیشرفت آن به دلیل اختلافات و فشارهای منطقه‌ای متوقف شده است.

دولت سوریه، تحت فشار پایگاه سیاسی خود و ترکیه، نمی‌تواند امتیازات سیاسی به نیروهای دموکراتیک سوریه  بدهد، زیرا این امر قدرت الشرع را تضعیف و مطالبات اقلیت‌های دیگر را تشدید می‌کند. شکست السویدا الشرع را ضعیف‌تر کرده و او را از اقدام نظامی علیه نیروهای دموکراتیک سوریه  در شرق فرات باز داشته است. تهدیدات اسرائیل در جنوب و پیشنهاد شیخ حکمت الحجری برای منطقه دروزی جداگانه، فشارها را افزایش داده است. مذاکرات پس از لغو نشست پاریس در روز ۱۷ آگوست ۲۰۲۵ به دمشق و عمان منتقل شد. دمشق حقوق کارمندان الحسکه را از سر گرفت و نیروهای دموکراتیک سوریه  تحویل نفت را افزایش داد، اما تعویق انتخابات در الحسکه و رقه تنش‌ها را بالا برد.

نیروهای دموکراتیک سوریه، محاصره‌شده توسط ترکیه، حلب و دیرالزور، روی ناپایداری دولت الشرع شرط‌بندی می‌کند. بحران‌های اخیر، مانند السویدا، نیروهای دموکراتیک سوریه  را به تأخیر در مذاکرات و تقویت مواضعش ترغیب کرده است. کنفرانس ۷ آگوست در سوریه، اتحاد اقلیت‌های دروزی و علوی علیه الشرع را تقویت کرد. نیروهای دموکراتیک سوریه  خواستار به‌رسمیت شناختن مناطق کردی به‌عنوان واحد سیاسی-اداری در دولتی فدرال است، اما کاهش حمایت آمریکا و تهدیدات ترکیه و قبایل محلی موقعیتش را تضعیف می‌کند.

ترکیه، نگران پیوند جغرافیایی میان تل‌آویو و شمال شرق سوریه از طریق السویدا، با دمشق هماهنگی نظامی را تقویت کرده و خواستار انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه  است. فرانسه با میانجی‌گری، نفوذ خود را حفظ می‌کند، اما با رقابت ترکیه و نارضایتی روسیه و انگلیس مواجه است. آمریکا، پس از السویدا، از تمرکزگرایی حمایت می‌کند، اما انعطاف محدودی برای نمایندگی اقلیت‌ها نشان داده است. روسیه از ضعف الشرع برای کسب امتیازات در ساحل سوریه بهره می‌برد. عربستان، برای حفظ منافعش در جنوب، با فدرالیسم و جدایی‌طلبی مخالف است.

چهار سناریو برای مذاکرات محتمل است:

1. توافق جامع با مشارکت کردها در قانون اساسی جدید، که به‌دلیل اختلافات و رقابت‌های منطقه‌ای بعید است.
2. گام‌های محدود، مانند افزایش فروش نفت و کنترل دولت بر دیرالزور و رقه، که با حمایت آمریکا ممکن است، اما نیروهای دموکراتیک سوریه  به تعهدات دمشق بدبین است.
3. تشدید درگیری و فروپاشی آتش‌بس، با حمله احتمالی سوریه و ترکیه به نیروهای دموکراتیک سوریه، که حمایت آمریکا و اسرائیل آن را پیچیده می‌کند.
4. حفظ وضعیت موجود، با مذاکرات ادامه‌دار و بدون توافق جامع، که محتمل‌ترین گزینه است، اما فشار ترکیه و ضرب‌الاجل‌هایش مانع است.

نقض حقوق اقلیت‌های دروزی و علوی مذاکرات را پیچیده کرده است. دولت سوریه نمی‌تواند توافق ۱۰ مارس را تحمیل کند و نیروهای دموکراتیک سوریه  منابع کافی برای مذاکره مجدد ندارد. مذاکرات در محیطی سیال میان پیشرفت و رکود نوسان خواهد داشت./ منبع