پایان یک رویارویی یا فقط یک وقفه؟

هر طرف در جنگ اخیر منطقه ادعای پیروزی کرد. دونالد ترامپ اعلام کرد که چهارده بمب سنگرشکن، سه تأسیسات هسته‌ای ایران را نابود کرده و خواستار توافق صلح شد. اسرائیل عملیات «دستکش آهنین» خود را تاریخی خواند، رهبران و کارشناسان ایرانی را ترور کرد و نیمی از زرادخانه موشکی این کشور را از بین برد. ایران عملیات «وعده صادق سه» را اجرا کرد و خسارات بی‌سابقه‌ای به تل‌آویو و بئرشبع وارد آورد. آیت‌الله خامنه‌ای این حملات را «سیلی محکم» به آمریکا توصیف کرد. این درگیری، اولین جنگ مستقیم بین آمریکا و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر بود که خطرناک و بی‌سابقه بود.

آتش‌بس کنونی تنها یک وقفه است، مگر اینکه توافقی بین سه طرف شکل گیرد. با ادعای پیروزی همه طرف‌ها، بعید است کسی امتیاز بدهد. آمریکا به‌سرعت طرح صلحی پیشنهاد کرد. پس از خشم ترامپ از سخنان آیت‌الله خامنه‌ای، او گفت جلوی طرح ترور اسرائیل را گرفته و ۶ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد کرده است. او برخی تحریم‌ها را به‌عنوان ژست حسن نیت برای مذاکرات به‌سرعت لغو کرد و پیشنهاد کمک به بازسازی برنامه هسته‌ای غیرنظامی ایران داد.

زمیر، رئیس ستاد کل اسرائیل گفت جنگ تمام نشده و فهرست اهداف باقی مانده است، اما تصمیمات تل‌آویو به کاخ سفید وابسته است. ترامپ با حمایت از نتانیاهو، او را از محاکمه نجات داد و همبستگی خود را اعلام کرد، اما این حمایت هزینه‌ای دارد که نخست‌وزیر اسرائیل باید با پذیرش توافق صلح بزرگ جبران کند. کلید بحران در تهران است. ایران می‌تواند با رد مذاکره درگیری‌ها را ادامه دهد یا با پذیرش همزیستی منطقه‌ای، به کشورهای منطقه که با اسرائیل توافق کرده یا پروژه‌های تقابلی را کنار گذاشته‌اند، بپیوندد. با فروپاشی حکومت بشار اسد، تضعیف حزب‌الله و حماس، محور مقاومت فروپاشیده و ایران تنها مانده است.

عقب‌نشینی از ۴۵ سال سیاست تقابلی برای ایران دشوار است، اما جنگ دوازده‌روزه ممکن است این روند را تسریع کند. ایران هنوز عناصری از قدرت مانند اورانیوم غنی‌شده دارد که برای سلاح هسته‌ای یا مذاکره مهم است. ایران رهبران ازدست‌رفته را جایگزین کرد و کنترل داخلی را حفظ نمود. اسرائیل با جلب حمایت ترامپ به دستاوردهایی رسید، زیرا آمریکا تأسیسات هسته‌ای کلیدی ایران را نابود کرد. اگر تهران کلید صلح را در دست دارد، تل‌آویو در جنگ دست برتر را دارد، زیرا تهدیدات منطقه‌ای همسو با جمهوری اسلامی را حذف کرد. شاید این درگیری، فصل نهایی این جنگ‌ها باشد./ منبع