برنامه موشکی و «دومینوی تسلیم»
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «برنامه موشکی و دومینوی تسلیم» به قلم کوروش احمدی و منتشرشده در دیپلماسی ایرانی، به بررسی ادعاهای مخالفان مذاکره با آمریکا پرداخته است که محدودسازی برنامه هستهای را مقدمه فشار برای توقف یا محدودکردن توان موشکی ایران میدانند. نویسنده با اشاره به شواهد موجود تأکید میکند که آمریکا تاکنون موضع رسمی درباره تعیین سقف برد موشکهای ایران را اعلام نکرده و طرح «دومینوی تسلیم» بیشتر رویکردی برای ایجاد هراس داخلی از مذاکره است. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
مخالفان مذاکره جدی با آمریکا و توافق در زمینه غنیسازی معتقدند چنین اقدامی کشور را در معرض «دومینوی تسلیم» قرار میدهد و پس از برنامه هستهای، فشار برای تعطیلی یا محدودیت برنامه موشکی افزایش مییابد. علی لاریجانی در روز اول مهر ماه در توئیتی اعلام کرد که محدودکردن برد موشک به زیر پانصد کیلومتر بهمعنای چشمپوشی از توان دفاعی در برابر اسرائیل و امنیت ملی قابل معامله نیست. ضرورت حفظ توان موشکی ایران بهدلیل نداشتن نیروی هوایی روزآمد مورد تأکید است، اما منشا ادعای محدودیت پانصد کیلومتری روشن نیست. ترامپ در دستورالعمل اعاده فشار حداکثری در ماه فوریه خواستار منع دستیابی ایران به بمب اتمی و موشکهای قارهپیما و مقابله با برنامه موشکی شد. مارکو روبیو در اردیبهشت ماه در مصاحبه با فاکسنیوز توقف حمایت ایران از گروههای مسلح، کنارگذاشتن ساخت موشکهای دوربرد و توقف غنیسازی را مطرح کرد. او در شهریور ماه در اسرائیل درباره تهدید موشکهای کوتاهبرد و میانبرد ایران سخن گفت، اما این اظهارات بیشتر بیان نگرانیها بود تا یک موضع رسمی آمریکا.
این دیدگاهها میتواند بیانگر تلاش اسرائیل برای تأثیرگذاری بر رویکرد آمریکا باشد. چند روز پیش واشنگتنپست به نقل از یک مقام ناشناس آمریکایی، شروط چهارگانه شامل گفتوگوی مستقیم، توقف غنیسازی، محدودکردن برنامه موشکی و قطع حمایت مالی از نیروهای منطقهای را منتشر کرد. با این حال، آمریکا تاکنون موضع رسمی در مورد تعیین سقف برد موشکهای کوتاهبرد و میانبرد ایران نداشته و تمرکز را بر موشکهای قارهپیما و اشاعه فناوری موشکی گذاشته است. تنها احتمال دیگر آن است که پیامهای غیرعلنی در این زمینه به ایران ارسال شده باشد، هرچند معمولاً این پیامها ملایمتر از پیامهای علنی هستند. با ادامه تغییر شرایط و ازدستدادن اهرمهای بیشتر، ممکن است درخواست سقف برد ۴۸۰ کیلومتر که اسرائیل مطرح کرده به موضع آمریکا نیز تبدیل شود. تجربه عراق در دهه ۱۹۹۰ نشان میدهد که شورای امنیت قطعنامه ۶۸۷ را با سقف برد ۱۵۰ کیلومتر برای موشکهای این کشور بر اساس پیگیری آمریکا و انگلیس تصویب کرد و موشکهای عراق با برد بیشتر نابود شدند. در اروپا، فرانسه همواره بیشتر از آمریکا نسبت به برنامه موشکی ایران ابراز نگرانی کرده، اما هنوز به صورت رسمی خواستار تعیین سقف برد نشده است. با این حال، بهدلیل قرارداشتن بخشهایی از اروپا در برد موشکهای میانبرد ایران، موضع آنها میتواند در آینده سختگیرانهتر از آمریکا باشد. اسرائیل تنها کشوری است که بهطور رسمی خواستار محدودکردن برد موشکهای ایران به ۴۸۰ کیلومتر شده است. با توجه به اینکه موضع رسمی آمریکا در این زمینه ارائه نشده، طرح دومینوی تسلیم در داخل بیشتر روشی برای هراسانگیزی و جلوگیری از مذاکره محسوب میشود. تجربه برجام نشان داده که توافق در یک حوزه الزاماً به زیادهخواهی طرف مقابل در حوزههای دیگر نمیانجامد. فرض دومینوی تسلیم، هممعنادانستن مذاکره با تسلیم و نادیدهگرفتن امکان حفظ اراده در روند مذاکرات است. استفاده از این مفهوم پیشتر نیز در موضوعات داخلی مانند گشت ارشاد برای پیشگیری از عقبنشینیهای بزرگتر به کار گرفته شده است./ منبع
