مسیر برخورد آمریکا و ایران؛ جنگ تمام‌عیار یا توافق شگفت‌انگیز؟

تجمع نظامی آمریکا در نزدیکی ایران با حضور ناو هواپیمابر جرالد فورد و استقرار ۶ هواپیمای آواکس، نشان‌دهنده آمادگی واشنگتن برای یک کمپین هوایی گسترده است. اگرچه دکترین دونالد ترامپ بر پرهیز از مداخله‌گرایی استوار است و جنگ با ایران می‌تواند دستور کار اقتصادی او را نابود کند، اما شکست‌های اخیر داخلی، از جمله حکم دیوان عالی علیه تعرفه‌های او، ممکن است رئیس‌جمهور آمریکا را به سمت یک ماجراجویی خارجی سوق دهد تا اعتبار خود را به‌عنوان «مرد قدرتمند» بازسازی کند. ترامپ با تعیین ضرب‌الاجل ۱۰ تا پانزده‌روزه برای توافق، خود را در گوشه‌ای قرار داده که عقب‌نشینی از آن دشوار است.

در سوی مقابل، رهبری ایران نیز با فشارهای داخلی سنگینی روبروست. سرکوب اعتراضات ژانویه و تورم مواد غذایی که به ارقام سه‌رقمی رسیده، مشروعیت نظام را به چالش کشیده است. با این حال، آیت‌الله خامنه‌ای تسلیم شدن در برابر فشار آمریکا را خطری برای هویت انقلابی و انسجام پایگاه وفاداران خود می‌داند. در محاسبات او، هزینه سیاسی تسلیم ممکن است از ریسک درگیری نظامی بیشتر باشد. اگر توافقی حاصل نشود، آمریکا ممکن است سناریوی حملات دقیق و محدود را برای نابودی توان موشکی و هسته‌ای ایران اجرا کند تا بدون درگیر شدن در جنگ زمینی، تهران را به «تسلیم راهبردی» وادارد. اما این سناریو ریسک لغزش به جنگی تمام‌عیار برای تغییر رژیم را دارد؛ جنگی که «روز بعد» از آن با مقاومت شبکه نامتقارن وفاداران نظام، به باتلاقی دیگر تبدیل خواهد شد.

عقلانیت حکم می‌کند که هر دو طرف برای اجتناب از فاجعه به توافق برسند. اظهارات اخیر عباس عراقچی مبنی بر اینکه واشنگتن خواهان «غنی‌سازی صفر» نیست و گزارش‌هایی درباره آمادگی آمریکا برای پذیرش «غنی‌سازی نمادین»، نشانه‌هایی از انعطاف احتمالی است. ترامپ با استفاده از تئوری «مرد دیوانه» توماس شلینگ، تلاش می‌کند با غیرقابل‌پیش‌بینی جلوه دادن خود، حریف را به عقب‌نشینی وادارد. در این بازی نهایی، احتمال توافق همچنان اندکی بیشتر از جنگ تمام‌عیار است، زیرا هزینه‌های شکست برای هر دو طرف بیش از حد تحمل است./ منبع