برای موفقیت طرح صلح ترامپ در غزه، اروپا باید فشار بر اسرائیل را حفظ کند

شیوع جنگ در غزه پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، دوران بازدارندگی اسرائیل در برابر چالش‌های عمده امنیتی خود را پایان داد. در دو سال گذشته، شاهد مراحل جدیدی از تشدید جنگ بودیم که همه تلاش‌ها برای دیپلماسی را به چالش کشید. در این دوره، اسرائیل در حملات متعدد به جبهه‌های مختلف، از جمله حزب‌الله در لبنان، حوثی‌ها در یمن و خود ایران، درگیر بود. دخالت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، برای رسیدن به آتش‌بس در غزه، نخستین چرخش جدی از این مسیر تشدید بود. این فشارها اسرائیل را تحت فشار قرار می‌دهد تا حداقل اجازه بازسازی منطقه فلسطینی را فراهم کند.

فشارهایی که در طول جنگ به‌وجود آمد، هنوز از بین نرفته‌اند. همانطور که رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، هفته گذشته گفت، هرگونه خرابکاری در آتش‌بس هزینه سنگینی خواهد داشت و به بازگشت خشونت‌ها در غزه منجر خواهد شد. همچنین، نحوه سفر هواپیمای حامل بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به مجمع عمومی سازمان ملل در ماه گذشته قابل توجه بود. نتانیاهو که پیش از این قادر به پرواز از فرانسه به اقیانوس اطلس بود، مجبور شد امسال برای اجتناب از کشورهای بالقوه‌ای که او را به‌دلیل حکم دستگیری دادگاه بین‌المللی کیفری به جرم جنایات جنگی ممکن است دستگیر کنند، مسیر دیگری انتخاب کند.

مقاومت میان دولت اسرائیل و دادگاه بین‌المللی کیفری با تحمیل تحریم‌هایی از سوی آمریکا علیه دادستان و قضات این دادگاه ادامه دارد. اما این حکم همچنان اجرایی نشده است. برای اسرائیل نیز، همانطور که برای رهبر آن چنین است، باور به این‌که تنها ارتباطات آن با آمریکا اهمیت دارد، نادرست است. در حقیقت، تجارت اسرائیل با اروپا اهمیت بیشتری دارد. سال‌ها تلاش‌ها برای اخراج سرمایه‌گذاری‌ها از اسرائیل سعی در ترغیب اروپا و دیگر کشورها برای ممنوعیت کالاهای تجارت شده از مناطق اشغالی داشتند. اکنون، این کارزار با تهدیدی جدی روبه‌رو است، چرا که ممکن است اتحادیه اروپا به دلیل جنگ در غزه تمام امتیازات تعرفه‌ای خود را به حالت تعلیق درآورد.

تجارت با اروپا برای اسرائیل آن‌قدر حیاتی است که بررسی‌های اخیر اتحادیه اروپا در مورد توافقات خود با اسرائیل، می‌تواند یک سوم از تجارت این کشور را به خطر بیاندازد. هم‌چنین، دادگاه بین‌المللی دادگستری در جدیدترین آرای خود، در ژانویه ۲۰۲۴، اسرائیل را به‌طور جدی در برابر اتهام‌های نسل‌کشی قرار داد و دستوراتی را برای جلوگیری از این اقدامات صادر کرد. یکی دیگر از نظرات مشورتی این دادگاه که سال گذشته صادر شد، اعلام کرد که اشغال ادامه‌دار اراضی فلسطینی توسط اسرائیل غیرقانونی است و باید هرچه سریع‌تر پایان یابد. این دادگاه همچنین اعلام کرده که شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری و قدس شرقی غیرقانونی هستند و اسرائیل باید از ساخت شهرک‌های جدید خودداری کند و شهرک‌نشینان موجود را اخراج کند.

با توجه به این شرایط، فشارهای وارده از سوی اروپا به اسرائیل در خصوص غزه همچنان ادامه خواهد یافت. هرچند ممکن است برخی از قابلیت‌های بازدارندگی اسرائیل بار دیگر تقویت شده باشد، اما هنوز فضای زیادی برای تشدید درگیری‌ها وجود دارد. اما تلاش اسرائیل برای گسترش شهرک‌سازی‌ها و استفاده از نیروی نظامی به‌منظور ایجاد اختلال در زندگی مردم در کرانه باختری، اکنون بیشتر از همیشه به وضعیت قانونی بین‌المللی این کشور دامن می‌زند. به همین دلیل، نتانیاهو هشدار داده که اسرائیل باید خود را برای یک الگوی اقتصادی جدید آماده کند که کمتر به اقتصاد جهانی وابسته باشد.

در عین حال، ترامپ از نفوذ زیادی برای حفظ طرح صلح خود برخوردار است. سایر کشورها نیز تلاش خواهند کرد تا آتش‌بس را ادامه داده و به یک برنامه بازسازی دست یابند. امیدهایی وجود دارد که پس از انتخابات عمومی اسرائیل در سال آینده، یک دگرگونی در سیاست‌های داخلی این کشور رخ دهد که در آن افراد سختگیر مانند بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی و ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی دیگر در راس امور نباشند.

اهمیت تغییر از وضعیت دوگانه جنگ یا بیشتر جنگ به سمت مجموعه‌ای پیچیده از عواملی است که در آن ملاحظه و احتیاط در ازای بازسازی مناظر ویران شده غزه مورد توجه قرار گیرد. این امر در شرایط کنونی قابل استقبال است. در حالی که بازگشت به خشونت همچنان ممکن است، مسیر دستیابی به یک توافق کلی باید در اولویت قرار گیرد. برای این دلایل، فشار مداوم اروپا بر اسرائیل برای موفقیت طرح ترامپ ضروری است./ منبع