توافق ترامپ با ایران؛ آتشبسی موقت تا پایان ریاستجمهوری؟
توافق با ایران بدون تضمین اجرا، ثباتی پایدار ایجاد نخواهد کرد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «توافق ترامپ با ایران؛ آتشبسی موقت تا پایان ریاستجمهوری؟» نوشته گرگوار کانلورب (Grégoire Canlorbe) در اندیشکده گیتاستون (Gatestone Institute)، با نگاهی انتقادی به سیاستهای دولت دونالد ترامپ در قبال ایران و غربآسیا، استدلال میکند که تفاهم اخیر با تهران فاقد ضمانت اجرایی و راهبرد بلندمدت است و بیش از آنکه به حل بحرانهای منطقهای بینجامد، فرصتی برای بازسازی توان ایران فراهم میکند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
سیاست دولت دونالد ترامپ در غربآسیا بر ترکیبی از فشار اقتصادی، دیپلماسی و استفاده محدود از قدرت نظامی استوار بوده است. این رویکرد اگرچه در برخی مقاطع به توافقهای مهم و تضعیف بخشی از توان نظامی ایران انجامید، اما در تحقق اهداف اعلامشده خود، بهویژه درباره ایران و غزه، با چالشهای جدی روبهرو شده است. توقف زودهنگام عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران، این تصور را ایجاد کرده که واشنگتن تمایلی به ادامه فشار نظامی بلندمدت ندارد و حاضر است از طریق مذاکره، هزینههای رویارویی را کاهش دهد.
در چنین شرایطی، تفاهم میان آمریکا و ایران بهعنوان توافقی مقدماتی برای ادامه مذاکرات معرفی شده است؛ توافقی که بخش مهمی از اختلافهای اساسی، از جمله برنامه موشکی، فعالیتهای هستهای، نفوذ منطقهای ایران و وضعیت گروههای همپیمان تهران را به مذاکرات آینده موکول میکند. این وضعیت سبب شده است که ایران بدون پذیرش امتیازهای بنیادین، فرصت لازم برای حفظ ساختارهای راهبردی خود و بازسازی توان نظامی و سیاسی را به دست آورد.
در لبنان، غزه و سایر عرصههای منطقهای نیز نشانهای از تغییر اساسی مشاهده نمیشود. حزبالله همچنان جایگاه خود را حفظ کرده، حماس کنترل بخشهای مهمی از غزه را در اختیار دارد و نفوذ منطقهای ایران بهطور کامل مهار نشده است. همچنین وعده حمایت از معترضان ایرانی یا اعمال فشار مؤثر برای تغییر رفتار حکومت ایران نیز به نتایج ملموسی منجر نشده و روند سرکوب مخالفان ادامه یافته است.
از منظر راهبردی، مهمترین ضعف تفاهم کنونی آن است که اجرای تعهدات به آینده و مذاکرات بعدی وابسته شده است. در چنین شرایطی، اگر دولت آمریکا تغییر کند یا اولویتهای سیاسی واشنگتن دگرگون شود، امکان اجرای کامل توافق با ابهام روبهرو خواهد شد. این مسئله نگرانیهایی را درباره دوام هرگونه تفاهم و قابلیت آن برای ایجاد ثبات پایدار در منطقه افزایش داده است.
در همین حال، ایران همچنان ظرفیتهای موشکی خود را حفظ کرده و با اتکا به همین توان بازدارنده، جایگاه خود را در معادلات منطقهای تثبیت کرده است. ادامه فعالیت شبکه گروههای همپیمان ایران نیز سبب شده است که نگرانیهای امنیتی اسرائیل و برخی کشورهای منطقه همچنان پابرجا بماند. از این منظر، توقف عملیات نظامی پیش از دستیابی به اهداف نهایی، میتواند فرصت بازسازی و تجدید سازمان را برای تهران فراهم کند.
در حوزه غزه نیز طرح تبدیل این منطقه به یک الگوی جدید حکمرانی و بازسازی، بهدلیل ادامه حضور حماس و اختلاف دیدگاه بازیگران منطقهای، پیشرفت محسوسی نداشته است. همزمان، گسترش همکاریهای اقتصادی آمریکا با برخی کشورهای عربی این پرسش را مطرح کرده که این توافقها چه تأثیری بر رویکرد واشنگتن نسبت به ایران، اسرائیل و موازنه قدرت در غربآسیا خواهد داشت.
در مجموع، این تفاهم بیش از آنکه توافقی نهایی برای حل اختلافهای ایران و آمریکا باشد، چارچوبی موقت برای ادامه گفتوگوها محسوب میشود. نبود سازوکارهای الزامآور، باقی ماندن مهمترین اختلافهای امنیتی و وابستگی اجرای توافق به تحولات سیاسی آینده، احتمال دستیابی به صلحی پایدار را کاهش داده و این نگرانی را تقویت کرده است که بحرانهای منطقهای در آینده با هزینهای بیشتر دوباره سربرآورند./منبع
