کمرنگشدن امیدها برای نتیجهبخش بودن مذاکرات ایران و آمریکا؛ جنگ نزدیک است؟
به گزارش اطلس دیپلماسی، در مقالهای با عنوان « کمرنگشدن امیدها برای نتیجهبخش بودن مذاکرات ایران و آمریکا؛ جنگ نزدیک است؟» منتشرشده در ایندیپندنت (Independent) ، ضمن تأکید بر رویکرد انتقادی به مذاکرات هستهای ایران و آمریکا، تحلیل میکند که تشدید تحریمها و تغییر مواضع آمریکا نشانه بنبست مذاکرات و تقویت گزینه رویارویی نظامی است. مضمون کلی مقاله تأکید بر کاهش چشمگیر احتمال توافق و ورود وضعیت به مرحله تهدید نظامی آشکار از سوی طرفین است. در ادامه چکیده ای از مقاله را میخوانید.
در ۴۸ ساعت گذشته، سخنان مقامهای ارشد جمهوری اسلامی ایران و نزدیکان رهبری نشان داده که احتمال دستیابی به توافق هستهای با دولت دونالد ترامپ به حداقل رسیده است. در این بازه زمانی، حسین شریعتمداری، نماینده رهبر در روزنامه کیهان، با انتقاد از ادامه مذاکرات ایران و آمریکا در شرایط تشدید تحریمها، تأکید کرده که تمام شواهد حکایت از آن دارند که هدف آمریکا نه مسئله هستهای و درصد غنیسازی، بلکه ایجاد آشوب و فتنهانگیزی در داخل کشور است. او مواضع متناقض آمریکا را نشانه بهرهگیری از ترفندهای مختلف برای ادامه مذاکره تا تحقق اهداف خود دانسته و معتقد است یکی از اهداف اصلی طرف مقابل، گروگان گرفتن شرایط اقتصادی و معیشت مردم از طریق شرطیسازی و گرهزدن معیشت به مذاکرات است.
حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، نیز وضعیت کنونی ایران را جنگی تمامعیار توصیف کرده و اعلام کرده که مردم ایران آرام هستند، در حالی که دشمنان خصوصاً اسرائیل دچار اضطراب دائمیاند. همزمان، کیومرث حیدری، فرمانده نیروی زمینی ارتش، ضمن تأکید بر وفاداری نیروهای خود به ولایتفقیه بر آمادگی کامل ارتش برای مقابله با تهدیدها و واکنش سخت به دشمن تأکید کرده است.
در همین حال، شبکه خبری سیانان به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده که ارتش اسرائیل مشغول آمادهسازی برای حمله احتمالی به تاسیسات اتمی ایران است. وبسایت اکسیوس نیز به نقل از مقامهای اسرائیلی اعلام کرده که نخستوزیر این کشور منتظر اعلام رسمی شکست مذاکرات هستهای است تا دستور حمله را صادر کند. برخی منابع آمریکایی هشدار دادهاند که آمریکا درباره حمله احتمالی اسرائیل بدون هماهنگی با واشینگتن ابراز نگرانی کرده است.
فریدون عباسی، رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی ایران، نیز با اشاره به بنبست مذاکرات، کاهش شانس توافق را مطرح کرده و یادآور شده ایران توان ساخت سلاح هستهای را دارد ولی تاکنون هیچ دستور رسمی در این زمینه صادر نشده است. او تأکید کرده که در صورت تصمیمگیری، جمهوری اسلامی قادر است سلاح هستهای بسازد.
به موازات این تحولات، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با شبکه سیانان، از کاهش امیدها نسبت به نتیجهبخش بودن مذاکرات سخن گفته و اعلام کرده که ایران برای طرحی جایگزین آماده میشود. رضایی اظهار داشته اگر هدف آمریکاییها فقط جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای باشد، امکان توافق وجود دارد، اما در صورت تأکید بر توقف کامل غنیسازی، توافق حاصل نخواهد شد.
محمدحسین رنجبران، مشاور وزیر خارجه ایران، نیز اعلام کرده آمریکا پس از دور دوم مذاکرات هستهای، به طور ناگهانی موضع خود درباره غنیسازی را تغییر داده و توقف کامل غنیسازی را به عنوان خط قرمز اعلام کرده است. این تغییر با اعتراض شدید هیئت ایرانی در مذاکرات مسقط روبرو شده و موجب لغو دور چهارم مذاکرات شد.
در ادامه، پس از دور پنجم مذاکرات ایران و آمریکا در رم، حسین دقیقی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه پاسداران، تأکید کرده که جمهوری اسلامی حاضر به پذیرش توقف غنیسازی اورانیوم نیست و اگر بر این موضوع پافشاری شود مرحله بعدی خواست آمریکا، توقف برنامه موشکی خواهد بود. او پیشنهاد داده که مواد غنیشده میتواند در داخل کشور، حتی زیر نظر بینالمللی و در عمق زیاد زمین نگهداری شود اما محل ذخیره باید در داخل ایران باشد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران نیز در بیانیهای اعلام کرده که در برابر هرگونه اقدام خصمانه در آمادهباش کامل قرار دارد و برای پاسخگویی قاطع و پشیمانکننده به هر تهدیدی آماده است. سپاه هشدار داده که پاسخ احتمالی نه تنها متجاوزان را پشیمان خواهد کرد، بلکه معادلات قدرت را به نفع جمهوری اسلامی تغییر خواهد داد.
همچنین عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با ابراز نگرانی درباره احتمال حمله اسرائیل به تاسیسات هستهای، اعلام کرده که چنین حملهای از نظر ایران به منزله مشارکت حقوقی آمریکا در اقدام نظامی تلقی خواهد شد و آمریکا باید مسئول پیامدهای آن باشد.
دراینبین، مقامات آمریکایی به رسانهها گفتهاند که کشورشان همچنان بر توقف کامل غنیسازی در ایران تأکید دارد و حتی در مذاکرات اخیر ایده توافق مقدماتی را مطرح کردهاند که در آن ایران باید با اقدامات عملی نشان دهد از تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای صرفنظر میکند.
شبکه سیانان نیز به نقل از منابع ایرانی اعلام کرده که به دلیل اصرار آمریکا بر توقف غنیسازی، بعید است مذاکرات به توافقی بینجامد.
در همین راستا، قاسم قریشی، جانشین رئیس سازمان بسیج ایران، تأکید داشته که حفظ غنیسازی اورانیوم و توان هستهای ضرورت دارد و دشمنان به دنبال گرفتن این توان از جمهوری اسلامی هستند. او همچنین آمریکا را غیرقابلاعتماد توصیف کرده است.
روزنامه جوان، وابسته به سپاه، نیز در گزارشی اعلام کرده که دور پنجم مذاکرات نسبت به دورهای قبلی با کندی پیش رفته و دیگر نمیتوان مانند گذشته به نتیجهبخشی مذاکرات خوشبین بود.
در شرایطی که فضای مذاکرات هستهای متشنج شده و مقامهای جمهوری اسلامی بیاعتمادی خود به آمریکا را آشکارا و با مواضعی تندتر از قبل بیان میکنند، چشمانداز دستیابی به توافق تیرهتر شده است. همزمان با تشدید مواضع نظامی ایران و تهدیدهای آشکار اسرائیل برای حمله به تاسیسات هستهای، هشدارهای مقامهای سپاه و ارتش نشاندهنده آمادهباش نظامی جمهوری اسلامی است. در نتیجه، نه تنها امید به احیای توافق کاهش یافته، بلکه منطقه در آستانه رویارویی مستقیم قرار گرفته و گزینه جنگ از حالت یک احتمال صرف، به واقعیتی جدی و نزدیک تبدیل شده است./منبع
