آنچه آمریکا درباره عمان اشتباه میکند
بیطرفی عمان محصول جغرافیا و تاریخ منحصربهفرد این کشور است و میتواند یکی از ابزارهای مهم دیپلماسی آمریکا در غرب آسیا باشد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «آنچه آمریکا درباره عمان اشتباه میکند» نوشته لوک کافی (Luke Coffey) در نشنال اینترست (National Interest) منتشر شده است. نویسنده استدلال میکند که واشنگتن نباید روابط عمان با ایران و سیاست بیطرفی فعال مسقط را نشانه همسویی با تهران تلقی کند؛ زیرا جغرافیا، تاریخ و نقش میانجیگرانه عمان، این کشور را به شریکی مهم برای آمریکا، بهویژه در مدیریت بحران تنگه هرمز، تبدیل کرده است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
جنگ با ایران پیامدهای ژئوپلیتیکی متعددی برای آمریکا و منطقه داشته است؛ از افزایش قیمت گاز و بحران تنگه هرمز گرفته تا فشار بر ذخایر رهگیرهای دفاع هوایی. با این حال، یکی از پیامدهای کمتر مورد توجه، آسیب به برخی روابط دیرینه آمریکا با کشورهای حاشیه خلیج فارس، بهویژه عمان، است. نقطه اوج این تنش زمانی بود که دونالد ترامپ، در واکنش به مذاکرات عمان با ایران درباره تنگه هرمز، تهدید کرد اگر عمان مانع شود، آمریکا آن را بمباران خواهد کرد. این یک رویکرد نادرست است، زیرا هر راهحل پایدار برای باز نگهداشتن تنگه هرمز ناگزیر باید عمان را دربرگیرد.
عمان در جنوبشرقی شبهجزیره عربستان و در سوی دیگر تنگه هرمز نسبت به ایران قرار دارد. این کشور میراثدار یک امپراتوری دریایی قدرتمند در اقیانوس هند است که در قرن نوزدهم نفوذ آن از سواحل شرق آفریقا تا بخشهایی از ایران و پاکستان امتداد داشت. همچنین جمعیت عمان اندکی بیش از پنج میلیون نفر است و اکثریت مردم آن پیرو اباضیه هستند؛ شاخهای از اسلام که از تشیع و تسنن متمایز است. این ویژگی به مسقط امکان داده است پیچیدگیهای فرقهای منطقه را بهتر مدیریت کند.
اقتصاد عمان در مقایسه با بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس از ثروت نفت و گاز کمتری برخوردار است، اما موقعیت جغرافیایی و توانایی آن برای گردهمآوردن طرفهای متخاصم، نفوذی فراتر از اندازه واقعی کشور ایجاد کرده است. روابط عمان با ایران نباید بهعنوان حمایت از اقدامات تهران تفسیر شود. سیاست «بیطرفی فعال» عمان، در کنار واقعیت جغرافیایی قرار گرفتن دو کشور در دو سوی تنگه هرمز، مسقط را به حفظ روابط عملی با تهران، صرفنظر از دولت حاکم در ایران، وادار میکند.
روابط آمریکا و عمان نیز ریشهای طولانی دارد. دو کشور در سال ۱۸۳۳ پیمان دوستی و تجارت امضا کردند. عمان در سال ۱۹۸۰ نخستین کشور حاشیه خلیج فارس بود که اجازه دسترسی نظامی آمریکا به تأسیسات خود را داد و توافق تجارت آزاد دو کشور نیز در سال ۲۰۰۹ اجرایی شد. عمان همچنین در سالهای اخیر نقش مهمی در میانجیگری میان واشنگتن و تهران، انتقال پیامها و آزادی شهروندان آمریکایی ایفا کرده است.
همکاری امنیتی نیز عمیق است. عمان تجهیزات نظامی آمریکایی از جمله جنگندههای اف-۱۶ در اختیار دارد و توافق سال ۲۰۱۹ دسترسی آمریکا به تأسیسات و بنادر دقم و صلاله را گسترش داد. با این حال، عمان در جریان جنگ کنونی دستکم شش بار هدف حملات ایران قرار گرفته است.
در نهایت، واشنگتن باید روابط با مسقط را ترمیم کند. آمریکا به شریکی مانند عمان نیاز دارد؛ کشوری که در یک گلوگاه حیاتی تجاری قرار دارد و بهدلیل تاریخ و فرهنگ خود میتواند با طرفهایی ارتباط برقرار کند که واشنگتن قادر یا مایل به تعامل مستقیم با آنها نیست. ترامپ باید سلطان هیثم بن طارق را به واشنگتن دعوت کند تا دو طرف روابط را بازسازی و برای بازگشایی کامل و پایدار تنگه هرمز همکاری کنند./ منبع
