ونس و ویتکاف سناریوی محدودسازی ایران را پیش میبرند
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «ونس و ویتکاف سناریوی محدودسازی ایران را پیش میبرند» در دیپلماسی ایرانی منتشر شده است. این مطلب تحلیل میکند که دولت جمهوریخواه آمریکا، با محوریت جیدی ونس و استیو ویتکاف، در حال بازتولید همان گفتمان فشار و «بازدارندگی دائمی ایران» است که پیش از جنگ دوازدهروزه بهکار گرفته شد. مضمون یادداشت بر این نکته استوار است که واشنگتن با تکرار ادبیات دیپلماسی ظاهری، در واقع زمینه سیاسی و روانی برای فشارهای جدید علیه تهران را سامان میدهد. در ادامه چکیده این یادداشت را میخوانید.
در ادامه موضعگیریهای جدید دولت جمهوریخواهان در قبال ایران، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در سفر خود به سرزمینهای اشغالی و در نشست خبری با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور غرب آسیا و جرد کوشنر، بر استمرار فشارهای دیپلماتیک علیه تهران تأکید کرد. ونس با بیان اینکه رئیسجمهور آمریکا خواهان موفقیت ایران است، اما این کشور نباید به سلاح هستهای دست یابد، گفت که واشنگتن از تمام ابزارهای دیپلماتیک برای جلوگیری از این موضوع استفاده خواهد کرد. همزمان، تماسهای غیررسمی میان واشنگتن، تلآویو و قاهره درباره بازتعریف «معادله بازدارندگی» در قبال ایران شدت گرفته است.
لحن ونس تکرار همان رویکرد رسانهای و سیاسی پیش از حمله دوازدهروزه اسرائیل به ایران توصیف میشود؛ رویکردی دوپهلو که با ترکیب وعده روابط خوب و تأکید بر فشار دیپلماتیک، در واقع افکار عمومی را برای اقدام میدانی آماده میکرد. در نشست شرمالشیخ نیز ترامپ با همان ادبیات بر «بازدارندگی دائمی ایران» تأکید کرد و اطرافیان او آن را تکرار کردند. در گذشته نیز چنین واژگانی چون «دیپلماسی مداوم» بهانهای برای انتقال مرحلهای به عملیات نظامی بود و اکنون نشانههای مشابهی از تکرار این روند در تعاملات امنیتی میان آمریکا، اسرائیل و برخی دولتهای عربی دیده میشود. هدف این رویکرد نه بازگشت به مذاکره بلکه تداوم فشار و محدودسازی راهبردی تهران است تا میان پذیرش توافقی محدودکننده و ورود به تنش تازه یکی را برگزید.
با این حال، برخلاف دوره پیش از جنگ دوازدهروزه، ایران این بار در وضعیت غافلگیری قرار ندارد. در آن مقطع تهران در حال آمادهسازی برای دور ششم مذاکرات مسقط بود که ناگهان درگیر حمله شد، اما اکنون با ارتقای آمادگی نظامی، سایبری و دیپلماتیک خود، سناریوهای احتمالی را پیشبینی کرده است. این تغییر رویکرد بهمعنای درک جدید از ماهیت اظهارات مقامات آمریکایی و اسرائیلی است که دیگر نشانه تمایل واقعی به گفتوگو تلقی نمیشود.
ایران بر این باور است که ادبیات جدید واشنگتن پوششی برای اجرای همان سیاست فشارهای پیش از اقدام است. در چارچوب این ارزیابی، تهران با توسعه روابط اقتصادی با شرق، از جمله همکاری با چین، هند و روسیه، سعی در موازنهسازی در برابر محور غرب دارد. همچنین تمرکز بر امنیت انرژی و مسیرهای ترانزیت از مؤلفههای سیاست کلی ایران برای کاهش اثر تحریمها و فشارهاست. هرچند دولت ترامپ همچنان از تعابیر «روابط خوب» و «تداوم دیپلماسی» بهره میبرد، اما ایران اکنون این مواضع را بخشی از الگوی «بازدارندگی تهاجمی» تلقی کرده و ساختار تصمیمگیری خود را بر مبنای مقابله و نه مصالحه شکل داده است. اظهارات جیدی ونس در اسرائیل و تکرار همان ادبیات توسط ترامپ، ظاهراً بر استمرار دیپلماسی تأکید دارد، اما در واقع ادامه الگوی محدودسازی ایران پیش از هرگونه اقدام نظامی محسوب میشود. در این شرایط، ایران نه در موقعیت انتظار بلکه در وضعیت آمادگی قرار دارد؛ آمادگی برای مدیریت سناریوهای متفاوت، از مذاکره احتمالی تا مواجهه با تهاجم. این وضعیت جدید نشان از تغییر معادله امنیتی نسبت به گذشته دارد./ منبع
