جنگ تمام نمیشود؛ شکل رقابت عوض میشود
پس از جنگ، رقابت منطقهای از میدان نظامی به حوزه فناوری، انرژی و زیرساخت منتقل خواهد شد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «جنگ تمام نمیشود؛ شکل رقابت عوض میشود» نوشته سجاد عبادی و منتشرشده در دیپلماسی ایرانی، با بررسی پیامدهای جنگ بر آینده اقتصادی و فناورانه غرب آسیا، نشان میدهد که رقابت میان کشورهای منطقه پس از پایان درگیریها نهتنها متوقف نمیشود، بلکه از حوزه نظامی به عرصههایی مانند زیرساخت دیجیتال، مراکز داده، انرژی و جذب سرمایه فناورانه منتقل خواهد شد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
جنگها معمولاً با توقف عملیات نظامی پایان نمییابند، بلکه شکل رقابت میان بازیگران تغییر میکند. در غرب آسیا، مرحله پس از جنگ میتواند به رقابتی گسترده برای بازسازی، جذب سرمایه و ایجاد زیرساختهای آینده تبدیل شود. تحولات اخیر نشان داده است که ریسک ژئوپلیتیک به یکی از عوامل تعیینکننده در تصمیمگیری سرمایهگذاران فناوری تبدیل شده و امنیت زیرساختها در کنار سرمایه و انرژی اهمیت بیشتری یافته است.
یکی از پیامدهای مهم جنگ، افزایش آسیبپذیری زیرساختهای فناورانه منطقه در برابر بحرانهای امنیتی است. آسیب به مراکز داده و اختلال در خدمات دیجیتال نشان داد که توسعه فناوری در خلیج فارس تنها به میزان سرمایهگذاری وابسته نیست، بلکه به ثبات امنیتی، حفاظت از شبکههای ارتباطی و امکان تداوم فعالیت زیرساختهای حیاتی نیز بستگی دارد. کابلهای زیردریایی، مراکز داده و مسیرهای ارتباطی بینالمللی اکنون بخشی از معادله امنیتی منطقه محسوب میشوند.
پیش از بحران اخیر، کشورهای حوزه خلیج فارس تلاش گستردهای برای تبدیل درآمدهای انرژی به سرمایههای فناورانه آغاز کرده بودند. امارات و عربستان با سرمایهگذاری در مراکز داده، رایانش ابری، هوش مصنوعی و زیرساختهای ارتباطی، در پی تبدیلشدن به قطبهای فناوری منطقه بودند. حضور شرکتهای بزرگ فناوری و طرحهای چندمیلیارددلاری در حوزه هوش مصنوعی نشان میدهد که رقابت جدید منطقه صرفاً بر سر منابع طبیعی نیست، بلکه بر سر جایگاه در اقتصاد دیجیتال آینده است.
با این حال، عامل تعیینکننده در این رقابت فقط سرمایه نیست. فناوریهای پیشرفته به انرژی پایدار و گسترده نیاز دارند و همین مسئله، پیوند میان قدرت فناورانه و ظرفیت انرژی را تقویت کرده است. کشورهایی که بتوانند همزمان انرژی، زمین، سرمایه و زیرساخت ارتباطی فراهم کنند، مزیت بیشتری برای میزبانی مراکز داده و پروژههای هوش مصنوعی خواهند داشت.
جنگ اخیر این معادله را پیچیدهتر کرده است. سرمایهگذاران اکنون علاوه بر هزینه، بازار و زیرساخت، موضوعاتی مانند امنیت، بیمه جنگ، آسیبپذیری شبکهها و ثبات سیاسی را نیز در تصمیمهای خود لحاظ خواهند کرد. بنابراین، کشورهایی که پیش از این به دلیل انرژی و موقعیت جغرافیایی جذاب بودند، باید مسئله امنیت زیرساختی را نیز حل کنند.
در این میان، امارات و عربستان موقعیت ویژهای دارند و با پروژههای بزرگ هوش مصنوعی و مراکز داده تلاش میکنند جایگاه خود را در اقتصاد آینده تثبیت کنند. رقابت منطقهای دیگر صرفاً جذب شرکتهای فناوری نیست، بلکه رقابت برای تبدیلشدن به محل استقرار فناوریهای آینده است.
ایران نیز در این نقشه با فرصتها و چالشهای همزمان روبهرو است. منابع انرژی، موقعیت جغرافیایی، نیروی انسانی و دسترسی به مسیرهای ارتباطی، ظرفیتهایی ایجاد میکنند که میتوانند به مزیت ژئوپلیتیکی تبدیل شوند. اما تحقق این ظرفیتها نیازمند ایجاد محیطی مناسب برای سرمایهگذاری، توسعه زیرساخت دیجیتال، اتصال به شبکههای جهانی و افزایش اعتماد اقتصادی است.
در نهایت، پیامد اصلی جنگ ممکن است در سالهای آینده نه فقط در توازن نظامی، بلکه در نقشه سرمایه و فناوری منطقه آشکار شود. غرب آسیای آینده احتمالاً بر اساس ظرفیت محاسباتی، مراکز داده، انرژی، سرمایه فناورانه و اتصال جهانی نیز سنجیده خواهد شد. بنابراین رقابت آینده میان کشورهای منطقه، رقابت برای «میزبانی از آینده» خواهد بود./ منبع
