قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت چیست و چه معنایی برای طرح ترامپ برای غزه دارد؟
شورای امنیت طرح بیستمادهای ترامپ برای پایان درگیری را تأیید کرد و به نیروهای بینالمللی اختیارات فصل هفتم را برای کنترل و بازسازی غزه بخشید، اما نقش سازمان ملل و فلسطینیان را به حداقل رساند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت چیست و چه معنایی برای طرح ترامپ برای غزه دارد؟» به قلم مارک ولر (Marc Weller) در اندیشکده چتم هاوس (Chatham House) منتشر شده است. این مقاله به بررسی ابعاد و مفاهیم قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت سازمان ملل میپردازد که طرح «برنامه جامع پایاندادن به درگیری غزه»، معروف به طرح بیستمادهای دونالد ترامپ را تأیید کرده است. نویسنده استدلال میکند که ایالات متحده با استفاده از تاکتیک فشار، توانست حداکثر مشروعیت بینالمللی را از سازمان ملل بگیرد، در حالی که کنترل و نفوذ حداقلی سازمان ملل بر عملیات را تضمین کرد و این قطعنامه، ضمن اعطای اختیارات گسترده فصل هفتم منشور ملل متحد به «نیروی ثباتساز بینالمللی» (ISF)، عمداً موضوع حاکمیت و نقش فلسطینیان را مبهم نگه داشته تا خطوط قرمز اسرائیل و آمریکا را حفظ کند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت سازمان ملل، که طرح بیستمادهای دونالد ترامپ برای غزه را تأیید کرد، با هدف کسب حداکثر مشروعیت بینالمللی توسط ایالات متحده، در عین حال به حداقل رساندن نفوذ و کنترل سازمان ملل بر عملیات تدوین شد. آمریکا با اعمال تاکتیک «دیگ زودپز» و کوتاهکردن دوره مشورت، توانست مانع از وتوی چین و روسیه شود؛ زیرا این دو کشور بهدلیل حمایت کشورهای کلیدی منطقه از پیشنویس آمریکا، بهرغم نگرانیهای جدی، به آن رأی ممتنع دادند و سیزده عضو دیگر بهنفع آن رأی دادند.
این قطعنامه برای اجرای طرح ترامپ ضروری بود، زیرا بسیاری از کشورهایی که قرار بود نیرو به «نیروی ثباتساز بینالمللی» (ISF) اعزام کنند، بر فرمان سازمان ملل اصرار داشتند. این فرمان برای مشروعیتبخشیدن به مأموریت و جلوگیری از اینکه بهعنوان «تلاش امپریالیستی نو» یا ادامه اشغال غیرقانونی تلقی شود، لازم بود. همچنین، بدون فرمان رسمی ذیل فصل هفتم منشور سازمان ملل، حضور نیروی خارجی که کنترل قلمرو را در دست دارد، میتوانست «اشغال مسلحانه» محسوب شود و اجازه تحولات گسترده (حکمرانی، بازسازی و توسعه اقتصادی) پیشبینیشده در طرح ترامپ را به قدرت اشغالگر نمیداد. اسرائیل و آمریکا ترجیح دادند بهجای دعوت از تشکیلات خودگردان فلسطین برای مشروعیتبخشی به مأموریت (که بهمعنای بهرسمیتشناختن فلسطین بهعنوان یک دولت مستقل بود)، مرجعیت قانونی مأموریت را بر اساس فصل هفتم قرار دهند.
اگرچه متن قطعنامه بهصراحت حاوی پاراگراف معمول مبنی بر «اقدام تحت فصل هفتم» نیست (که نشاندهنده ابهام عمدی برای جلب رضایت یک کشور منطقهای بود)، اما بهدلیل اینکه وضعیت را «تهدیدی برای صلح و امنیت منطقهای» تشخیص میدهد و به نیروی ثباتساز بینالمللی اجازه میدهد «از تمام اقدامات لازم» برای اجرای مأموریت بسیار گسترده خود استفاده کند (کدی برای اختیارات استفاده از زور)، تفسیر کلی این است که فرمان فصل هفتم اعطا شده است. این اختیارات گسترده، به نیروی ثباتساز بینالمللی و «هیئت صلح» (BoP) که بهعنوان نهاد عالی حاکمیت عمل میکند، اجازه میدهد تا وظایف گستردهای از جمله نظارت بر حکمرانی موقت، بازسازی و مهمتر از همه، انهدام «زیرساختهای نظامی، تروریستی و تهاجمی» و «سلاحهای گروههای مسلح غیردولتی» را انجام دهند؛ مأموریتی که حتی نیروهای دفاعی اسرائیل در طول دو سال از انجام آن بازماندند و میتواند نیروی ثباتساز بینالمللی را در درگیری مسلحانه با حماس قرار دهد. با این حال، قطعنامه ۲۸۰۳ تعهدات واضحی برای اسرائیل فراتر از حفظ آتشبس تعیین نمیکند. زمانبندی خروج کامل اسرائیل در هالهای از ابهام است و قطعنامه شامل هیچ الزامی برای تسهیل یا توقف ممانعت اسرائیل از دسترسی به کمکهای بشردوستانه نیست. هرچند طرح بیستمادهای ترامپ (که به قطعنامه ضمیمه شده) بر ارائه فوری و کامل کمکها بدون دخالت تأکید دارد، اما این طرح «بخش جداییناپذیر قطعنامه» محسوب نمیشود. علاوه بر این، مشارکت فلسطینیان در تدوین طرح ترامپ یا قطعنامه بسیار ناچیز بوده است، و معیارهای انتخاب اعضای «هیئت صلح» کاملاً در دستان رئیسجمهور آمریکا باقی میماند. این قطعنامه تأکید دارد که کمیته محلی مسئول حکمرانی باید صرفاً از فلسطینیان غزه (احتمالاً برای حذف مقامات تشکیلات خودگردان کرانه باختری از صحنه) تشکیل شود. در مورد فرآیند صلح آینده، قطعنامه پیششرط دستیابی به «مسیر معتبر بهسوی حق تعیین سرنوشت و دولتشدن فلسطین» را اجرای صادقانه اصلاحات در تشکیلات خودگردان میداند که معیارهای آن در اختیار آمریکا و اسرائیل است. در نهایت، با این قطعنامه، دونالد ترامپ به طرح خود مشروعیت بینالمللی بخشید، بدون اینکه کنترل و دخالت قابلتوجهی از سوی سازمان ملل بپذیرد./ منبع
