ناتو در آنکارا؛ آغاز جدایی آمریکا از اروپا؟

اختلاف بر سر جنگ ایران، روند جدایی آمریکا از امنیت اروپا را تسریع کرده و نشست آتی ناتو در آنکارا، می‌تواند نقطه عطفی در تبدیل این ائتلاف به ساختاری جدید باشد که در آن، اروپا باید به تنهایی بار دفاعی خود را به دوش بکشد.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «ناتو در آنکارا؛ آغاز جدایی آمریکا از اروپا؟» در شورای روابط خارجی (Council on Foreign Relations) منتشر شده است. این یادداشت استدلال می‌کند که نشست آتی ناتو در آنکارا، تحت تأثیر اختلافات عمیق میان آمریکا و برخی متحدان اروپایی بر سر جنگ ایران، به جای جشن گرفتن دستاوردها، به صحنه تسریع روند جدایی آمریکا از امنیت اروپا تبدیل خواهد شد. این شکاف، اروپا را در موقعیتی قرار می‌دهد که باید به سرعت و به تنهایی، مسئولیت دفاعی خود را بر عهده بگیرد، حتی اگر این به معنای ایجاد ساختارهای موازی با ناتو باشد. در ادامه، خلاصه این یادداشت را می‌خوانید.

متحدان اروپایی تصور می‌کردند که اجلاس تاریخ‌های ۷ و ۸ جولای در آنکارا، فرصتی برای به نمایش گذاشتن دستاوردهایشان در افزایش بودجه دفاعی خواهد بود. آن‌ها به هدف ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی دست یافته و در مسیر رسیدن به هدف جدید ۳.۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ پیشرفت کرده بودند. برنامه این بود که این افزایش هزینه‌ها به «قابلیت‌های واقعی» تبدیل شود. اما جنگ ایران و ناخشنودی آمریکا از واکنش برخی متحدان اروپایی، انتظارات از این اجلاس را به شدت کاهش داده است. مخالفت اسپانیا با استفاده آمریکا از پایگاه‌های مشترک، اعتراضات حقوقی ایتالیا و تردید اولیه بریتانیا، شکافی عمیق در این ائتلاف ایجاد کرده است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، این اجلاس را «احتمالاً مهم‌ترین نشست در تاریخ ناتو» خوانده، زیرا «برخی چیزها باید روشن و اصلاح شوند.» پنتاگون از این فضا برای پیشبرد طرح‌های خروج بیشتر نیروها و قابلیت‌های آمریکایی از ناتو استفاده کرده است. پیت هگسث، وزیر دفاع آمریکا، امتناع برخی متحدان از دسترسی به پایگاه‌ها را «شرم‌آور» خواند و از بازنگری شش‌ماهه در وضعیت نیروهای آمریکایی در اروپا خبر داد.

گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است که ایالات متحده ممکن است تعداد جت‌های اف-۱۶ و اف-۱۵ اختصاص‌یافته به ناتو را به میزان یک‌سوم، بمب‌افکن‌های راهبردی را به نصف کاهش دهد و یک زیردریایی موشک‌انداز و یک ناو هواپیمابر را از مجموعه قابلیت‌های اختصاص‌یافته به ناتو در زمان بحران خارج کند. دولت ترامپ پیش از این نیز خروج حدود پنج هزار نیرو از آلمان و لغو استقرار یک گردان آتش دوربرد را اعلام کرده بود. اروپایی‌ها امیدوار بودند که این روند به صورت یک فرآیند مورد توافق دوجانبه برای تقسیم بار دفاعی صورت گیرد، اما اکنون نگرانند که ایالات متحده به طور یک‌جانبه و بدون اینکه منتظر پر شدن شکاف‌های دفاعی اروپا بماند، عقب‌نشینی کند. این شکاف‌های قابلیت اروپایی شامل نظارت و شناسایی، پدافند هوایی و موشکی، آتش دوربرد و قابلیت‌های سایبری و هوش مصنوعی است. سیاست‌گذاران آمریکایی معتقدند که فشار به شکل جابجایی نیروها برای وادار کردن اروپایی‌ها به پیشرفت سریع‌تر ضروری است، اما این امر خطر آسیب‌پذیر شدن امنیت اروپا را نیز به همراه دارد.

این شکاف بر اجلاس سایه خواهد افکند. در بهترین حالت، اروپایی‌ها می‌توانند لحنی دوستانه با دونالد ترامپ برقرار کنند تا برای مدتی کوتاه از خروج‌های ناگهانی آینده در امان بمانند. در بدترین حالت، این شکاف در اجلاس دوباره سر باز کرده و به خروج سریع‌تر آمریکا منجر خواهد شد. صرف‌نظر از نتیجه اجلاس آنکارا، بعید است اروپایی‌ها به یک فرآیند ساختاریافته به سمت «ناتو ۳.۰» دست یابند. بنابراین، آن‌ها باید برنامه‌ریزی دفاعی خود را با کمک کمتر آمریکا تسریع بخشند. این شامل کسب قابلیت‌های کلیدی برای یک «روش جنگ اروپایی» است که برای بازدارندگی روسیه طراحی شده، نه تقلید از ایالات متحده. این امر به معنای ایجاد ساختارهای موازی با ناتو در برخی زمینه‌ها خواهد بود. برخی اروپایی‌ها نگران بودند که این کار، آمریکا را به خروج سریع‌تر تشویق کند. اما این نگرانی دیگر قدیمی شده است. ایالات متحده به طور فعال به جدایی از امنیت اروپا ادامه خواهد داد و انکار این واقعیت، به ضرر خود اروپا خواهد بود./منبع