آینده هوش مصنوعی در اختیار چین نیست
برتری سرمایه و زیرساخت آمریکا، همراه با محدودیتهای داخلی چین، شکاف فناوری دو کشور را افزایش میدهد.
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی با عنوان «آینده هوش مصنوعی در اختیار چین نیست» به قلم مایکل شومان (Michael Schuman) در نشریه آتلانتیک (The Atlantic) منتشر شده است. این یادداشت با مقایسه ظرفیتهای مالی، محاسباتی و نهادی آمریکا و چین در توسعه هوش مصنوعی، استدلال میکند که محدودیت دسترسی شرکتهای چینی به سرمایه و تراشههای پیشرفته، همراه با ملاحظات امنیتی و سیاسی پکن، میتواند برتری فناوری آمریکا را با وجود بحرانهای اخیر صنعت هوش مصنوعی حفظ کند. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
رقابت آمریکا و چین برای تسلط بر هوش مصنوعی وارد مرحلهای شده که تفاوت در منابع مالی، زیرساختهای محاسباتی و سیاستهای حکمرانی اهمیت بیشتری یافته است. اگرچه شرکتهای چینی طی سالهای اخیر با توسعه مدلهای کمهزینه توانستهاند نگرانیهایی در سیلیکونولی ایجاد کنند، مجموعهای از محدودیتهای ساختاری و سیاسی همچنان مانع دستیابی آنها به جایگاهی برابر با رقبای آمریکایی است.
مهاجرت ناتان چن، متخصص جوان هوش مصنوعی، از شرکت چینی مونشات به یک استارتاپ مستقر در پالو آلتو، نشانهای از جذابیت ادامهدار اکوسیستم فناوری آمریکا محسوب میشود. این جابهجایی در شرایطی رخ داده که صنعت هوش مصنوعی آمریکا نیز با بحرانهای مهمی روبهرو است. مخالفت عمومی با گسترش مراکز داده، تغییر موازنه قدرت در کنگره و رسوایی مرتبط با جنسن هوانگ، مدیرعامل سابق انویدیا، بازارهای مالی و چشمانداز سرمایهگذاری در این صنعت را متزلزل کرده است.
با وجود این مشکلات، شرکتهای آمریکایی همچنان از برتری چشمگیر در جذب سرمایه برخوردارند. عرضه اولیه سهام آنتروپیک با هدف جذب بیش از ۹۰ میلیارد دلار، ظرفیت گسترده بازار سرمایه آمریکا را نشان میدهد. در مقابل، شرکت چینی زد.ایآی در عرضه اولیه خود ۵۵۸ میلیون دلار جذب کرده و سپس در دو مرحله دیگر ۹ میلیارد دلار تأمین مالی داشته است. تفاوت درآمدها نیز قابل توجه است؛ آنتروپیک در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ بیش از ۱۶ میلیارد دلار درآمد ثبت کرده، درحالیکه درآمد شرکت چینی به ۱۴۲ میلیون دلار رسیده است.
الگوی تجاری شرکتهای چینی نیز کسب درآمد گسترده را دشوار میکند. بسیاری از آنها مدلهای پایه را بهصورت متنباز عرضه میکنند و درآمد خود را از خدمات پیشرفتهتر به دست میآورند. رقابت شدید داخلی موجب کاهش قیمت خدمات شده است؛ تا جایی که شرکت علیبابا برای جذب کاربران، تخفیف بسیار گستردهای در اشتراک ماهانه یکی از پلتفرمهای هوش مصنوعی خود ارائه کرده است.
دسترسی محدود به تراشههای پیشرفته، چالش اساسی دیگری برای چین محسوب میشود. محدودیتهای صادراتی واشنگتن مانع خرید آزادانه محصولات پیشرفته انویدیا شده و تولیدکنندگان داخلی چین هنوز نتوانستهاند جایگزینی کاملاً همسطح ارائه کنند. رسوایی اخیر انویدیا نیز ممکن است به تشدید نظارت بر صادرات تراشه و مسدودشدن مسیرهای غیرمستقیم تأمین تجهیزات منجر شود.
در واکنش، شرکتهای چینی بیشتر بر توسعه مدلهای ارزانقیمت و خدمات قابل استفاده برای طیف گسترده کاربران تمرکز کردهاند. این راهبرد امکان رقابت در بازار محصولات اقتصادی را فراهم میکند، اما الزاماً به معنای پیشتازی در توسعه قدرتمندترین مدلهای هوش مصنوعی نیست. حتی در حوزه رباتیک، که ظرفیت تولید صنعتی چین یک مزیت مهم محسوب میشود، فناوریهای آمریکایی همچنان نقش مؤثری در پیشرفت سامانههای هوشمند دارند.
محدودیتهای سیاسی و اجتماعی نیز بر روند توسعه این فناوری تأثیر میگذارند. حکومت چین از یکسو گسترش هوش مصنوعی در اقتصاد را دنبال میکند و از سوی دیگر، درباره انتشار محتوای نامطلوب، تهدیدهای امنیت سایبری و افزایش بیکاری نگرانی دارد. حذف برخی ویدئوهای تولیدشده با هوش مصنوعی و تدوین مقررات حمایت از کارکنان در معرض جایگزینی، نشاندهنده این دوگانگی است.
در نهایت، احتمال دارد چین بهجای رقابت مستقیم برای تولید پیشرفتهترین مدلها، به عرضهکننده خدمات ارزانتر تبدیل شود. بااینحال، محدودسازی دسترسی به فناوری خارجی و کنترل سیاسی بر کاربردهای هوش مصنوعی میتواند توان رقابتی و بهرهوری داخلی را کاهش دهد و برتری آمریکا را در بخشهای پیشرفته این صنعت تثبیت کند./ منبع