انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل؛ فراتر از یک رقابت قطبی
انتخابات برزیل تنها رقابت میان دو جریان سیاسی نیست؛ نتیجه آن می‌تواند جهت‌گیری سیاست خارجی این کشور و جایگاه آن در نظم جهانی و جنوب جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقاله‌ای با عنوان «انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل؛ فراتر از یک رقابت قطبی» به قلم دکتر کریستوفر ساباتینی (Christopher Sabatini) در چتم هاوس (Chatham House) منتشر شده است. مقاله بررسی می‌کند که رقابت لولا داسیلوا و فلاویو بولسونارو چگونه می‌تواند بر سیاست خارجی برزیل، روابط این کشور با آمریکا و چین، چندجانبه‌گرایی و جایگاه آن در جنوب جهانی اثر بگذارد. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل در روز ۴ اکتبر برگزار می‌شود و سیزده نامزد برای کاخ پلانالتو رقابت می‌کنند، اما رقابت میان لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور ۸۰ ساله حزب کارگر، و فلاویو بولسونارو، نامزد ۴۵ ساله حزب لیبرال، متمرکز است. فلاویو پسر ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین، است که در سال ۲۰۲۲ رقابت را به لولا باخت و اکنون به‌دلیل نقش در طرح کودتا پس از شورش‌های سال ۲۰۲۳ زندانی است. انتخابات امسال صرفاً نزاعی خانوادگی نیست، بلکه بخشی از روند منطقه‌ای رقابت‌های نزدیک میان نامزدهای محافظه‌کار هم‌سو با دستورکار دیپلماتیک دونالد ترامپ و رقبای چپ‌گراست.
برزیل به‌عنوان پرجمعیت‌ترین کشور و بزرگ‌ترین دموکراسی آمریکای لاتین، دهمین اقتصاد جهان و مدافع منافع جنوب جهانی، اهمیت دارد. هر دو نامزد اصلی با میزان بالای مخالفت عمومی روبه‌رو هستند. طبق یک نظرسنجی، بیش از ۵۴ درصد رأی‌دهندگان با فلاویو مخالف‌اند و میزان مخالفت با لولا نیز ۵۲ درصد است. اختلافات فقط داخلی نیستند. بر اساس پیمایشی از موسسه پیو در اوایل سال ۲۰۲۶، رضایت از دموکراسی در برزیل به ۳۷ درصد کاهش یافته است. این رقم در سال ۲۰۱۳، ۶۶ درصد بود. رأی‌دهندگان چپ‌گرا نگاه مثبت‌تری به چین دارند، و گرایش‌های راست‌گرا دیدگاه مساعدتری نسبت به آمریکا دارند.
نویسنده این شکاف‌ها را برای سیاست خارجی برزیل، نقش جهانی کشور و سیاست خارجی حزب کارگر مرتبط می‌داند. بی‌اعتمادی جهانی به نظام‌های انتخاباتی نیز افزایش یافته است. قطبی‌شدن سیاسی، نارضایتی از نخبگان و فاصله‌گرفتن گروه‌های سیاسی از دیدگاه‌ها و رسانه‌های رقیب، زمینه گسترش سوءظن به انتخابات را فراهم کرده است. بر اساس نظرسنجی اندیشکده چتم هاوس و کاورجنت آپنین، تنها ۴۵ درصد رأی‌دهندگان ژائیر بولسونارو در سال ۲۰۲۲ اطمینان زیاد یا نسبی داشتند که انتخابات امسال از مداخله سیاسی مصون باشد، در مقابل ۷۸ درصد طرفداران لولا. فلاویو گفته نتیجه انتخابات را می‌پذیرد، اما از اعطای عفو به شرکت‌کنندگان در شورش‌های سال ۲۰۲۳ نیز حمایت کرده است.
تنش با دولت ترامپ این شکاف‌ها را تشدید کرده است. آمریکا در ماه جولای تعرفه‌های ۲۵ درصدی جدیدی بر برخی کالاهای برزیلی وضع کرد. دولت برزیل نیز همان ماه از صدور روادید برای دو فرستاده آمریکا خودداری کرد و آنان را به تلاش برای مداخله در انتخابات متهم کرد؛ اتهامی که وزارت خارجه آمریکا آن را بی‌اساس خواند. سپس کاخ سفید روادید سفیر برزیل در آمریکا را لغو کرد و دفتر لولا این اقدام را تشدید خصومت‌آمیز دانست. لولا نیز در سخنرانی روز ۲۲ سپتامبر در مجمع عمومی سازمان ملل درباره مداخله خارجی هشدار داد.
پیروزی فلاویو می‌تواند دولت دیگری هم‌سو با ترامپ در آمریکای جنوبی ایجاد و سیاست خارجی برزیل را تغییر دهد. دولت او احتمالاً در مبارزه با قاچاق مواد مخدر و شبکه‌های جنایتکار رویکردی نزدیک به ترامپ خواهد داشت و ممکن است به طرح «سپر قاره آمریکا» بپیوندد. همچنین کاهش نقش برزیل در بریکس، سازمان ملل، گروه ۲۰ و کنفرانس‌های اقلیمی نیز محتمل است.
با این حال، دولت بولسونارو الزاماً همه‌جا با واشنگتن هماهنگ نخواهد شد. فلاویو از تعرفه‌های سنگین ترامپ فاصله گرفته و کاهش روابط تجاری با چین، بزرگ‌ترین شریک تجاری برزیل از سال ۲۰۰۹، دشوار خواهد بود. انتخابات ماه اکتبر می‌تواند بر تعهد برزیل به حقوق بین‌الملل و چندجانبه‌گرایی و صدای جنوب جهانی در نظم جهانی اثر بگذارد./ منبع
