ایلان ماسک پس از انتقاد از لایحه ترامپ از نقش دولتی کناره‌گیری کرد

ایلان ماسک، میلیاردر فناوری و مدیرعامل شرکت‌هایی چون تسلا، اسپیس‌ایکس و xAI، پس از پایان دوره‌ی تعیین‌شده‌اش به عنوان کارمند ویژه دولت، از نقش مشاور ارشد در کاخ سفید کناره‌گیری کرد. او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که با پایان زمان رسمی حضورش در دولت، از رئیس‌جمهور دونالد ترامپ بابت فرصت همکاری در زمینه کاهش هزینه‌های بی‌رویه قدردانی می‌کند و افزود که مأموریت سازمان بهره‌وری دولتی (DOGE) به‌مرور زمان تقویت خواهد شد و به یک اصل بنیادین در دولت تبدیل می‌شود.

خروج ماسک از نقش دولتی‌اش تنها یک روز پس از انتشار کلیپی از مصاحبه‌اش با شبکه CBS صورت گرفت که در آن، مخالفت خود را با بسته مالی گسترده دولت ترامپ، موسوم به «لایحه بزرگ و زیبا»، اعلام کرده بود. او گفت که این لایحه، برخلاف هدف اعلام‌شده‌اش، باعث افزایش کسری بودجه می‌شود و در تضاد با تلاش‌های تیم DOGE برای اصلاح ساختار مالی دولت قرار دارد. ماسک از اینکه این لایحه موجب تضعیف اقدامات کاهش هزینه‌ها می‌شود، ابراز ناامیدی کرد.

DOGE نهادی بود که با هدایت ماسک، مسئولیت تعدیل گسترده نیروهای دولت فدرال، تعطیلی برخی آژانس‌ها و لغو قراردادهای دولتی را بر عهده داشت؛ اقداماتی که برخی از آن‌ها در دادگاه‌ها مورد اعتراض قرار گرفتند. هدف اصلی DOGE، صرفه‌جویی یک تریلیون دلاری در هزینه‌های دولت اعلام شده بود و وب‌سایت این نهاد مدعی است که تاکنون حدود ۱۷۵ میلیارد دلار از پول مالیات‌دهندگان صرفه‌جویی شده است، هرچند این آمار با تردیدهایی از سوی منتقدان و راستی‌آزمایان روبه‌رو شده است.

در مقابل، «لایحه بزرگ و زیبا» بر افزایش بودجه دفاعی و امنیت مرزی متمرکز است، شامل تمدید کاهش مالیات‌های دور اول ریاست‌جمهوری ترامپ می‌شود و در عین حال بودجه انرژی پاک، مدیکید و سایر برنامه‌های اجتماعی را کاهش داده یا محدود می‌کند. همچنین شامل کاهش قابل‌توجهی در بودجه مدیکر است. برآورد نهادهای غیرحزبی نشان می‌دهد که این بسته مالی می‌تواند تریلیون‌ها دلار به بدهی ملی بیفزاید. با وجود مخالفت محافظه‌کاران مالی، این لایحه در هفته گذشته در مجلس نمایندگان تصویب شد و اکنون در سنا بررسی می‌شود؛ جایی که جمهوری‌خواهان اکثریت اندکی دارند.

در پاسخ به انتقادات ماسک، ترامپ در مراسمی در کاخ سفید گفت که جمهوری‌خواهان ناچار بودند این لایحه را از مجلس بگذرانند. او ضمن ابراز نارضایتی از برخی بخش‌ها، بخش‌هایی دیگر را «هیجان‌انگیز» توصیف کرد. رئیس مجلس نمایندگان، مایک جانسون، نیز در پیامی در ایکس از اقدامات DOGE تمجید کرد و گفت مجلس در چارچوب این لایحه قصد دارد بر پایه موفقیت‌های DOGE ادامه دهد. او افزود که با تصویب یک بسته حذف هزینه‌ها که ترامپ به‌زودی به کنگره خواهد فرستاد، بخشی از صرفه‌جویی‌های DOGE رسمیت خواهد یافت و اجرای بودجه سال ۲۰۲۶ رئیس‌جمهور نیز به سرعت آغاز می‌شود.

ماسک پیش‌تر در تماس تلفنی با سرمایه‌گذاران تسلا در آوریل اعلام کرده بود که زمان اختصاص‌یافته‌اش به DOGE در ماه می کاهش می‌یابد، زیرا بخش عمده‌ای از تلاش برای استقرار تیم DOGE در دولت و آغاز اصلاحات مالی انجام شده است. او همچنین در مصاحبه‌ای در ۲۰ می با CNBC گفت که قصد دارد تنها چند روز در ماه در کاخ سفید حضور داشته باشد و هر جا که بتواند مفید واقع شود، کمک خواهد کرد. با این حال، حضور منظم ماسک در حلقه سیاسی ترامپ به‌طور محسوسی کاهش یافته و شایعاتی درباره فاصله گرفتن او از رئیس‌جمهور شکل گرفته است.

تحلیل رسانه‌ای نشان داده که ترامپ، که پیش‌تر تقریباً روزانه درباره ماسک در شبکه اجتماعی Truth Social مطلب منتشر می‌کرد، اخیراً هیچ اشاره‌ای به او نکرده است. ماسک نیز در همان روز (۲۰ می) اعلام کرد که قصد دارد حمایت مالی سیاسی‌اش را کاهش دهد. او گفت که تاکنون بیش از ۲۵۰ میلیون دلار به کمپین انتخاباتی ترامپ برای سال ۲۰۲۴ کمک کرده، اما در حال حاضر دلیلی برای ادامه این حمایت مالی نمی‌بیند.

با وجود مشخص نبودن تأثیر مستقیم انتقادات ماسک بر سرنوشت لایحه، برخی سناتورهای جمهوری‌خواه نیز درباره تأثیر مالی آن ابراز نگرانی کرده‌اند. سناتور ران جانسون از ویسکانسین اعلام کرد که معتقد است تعداد کافی از سناتورها وجود دارند که بتوانند جلوی تصویب لایحه را بگیرند تا زمانی که رئیس‌جمهور در مورد کاهش هزینه‌ها جدی‌تر عمل کند. همچنین، سناتور رند پل از کنتاکی در مصاحبه‌ای با فاکس نیوز گفت که هرچند کاهش‌های فعلی در لایحه را «ضعیف و بی‌رمق» می‌داند، در صورتی که لایحه منجر به افزایش بدهی نشود، حاضر به حمایت از آن خواهد بود؛ اما مشکل اصلی این است که ارقام بودجه‌ای هم‌خوانی ندارند.

در نهایت، ماسک در مصاحبه‌ای با CBS با جمع‌بندی دیدگاه خود گفت: «به نظر من، یک لایحه می‌تواند بزرگ باشد یا زیبا، اما احتمالاً نمی‌تواند هر دو باشد.»/منبع