ما از ۱۱ سپتامبر هیچ درسی نگرفتیم
۲۵ سال پس از ۱۱ سپتامبر، آمریکا نهتنها برخی درسهای اصلی حمله را نیاموخته، بلکه شکاف سیاسی داخلی اکنون میتواند پیامدهای یک حمله جدید را خطرناکتر کند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «ما از ۱۱ سپتامبر هیچ درسی نگرفتیم» به قلم مایکل روبین (Michael Rubin) در ناینتین فورتی فایو (19FortyFive) منتشر شده است. نویسنده با مرور خطاهای اطلاعاتی، برداشتهای نادرست درباره انگیزه تروریسم، رفتار متحدان منطقهای و تحولات داخلی آمریکا، استدلال میکند که بسیاری از مشکلات پیش از ۱۱ سپتامبر همچنان وجود دارند و حتی برخی از آنها تشدید شدهاند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
در بیستوپنجمین سالگرد ۱۱ سپتامبر، آمریکا از آن حملات درسهای کافی نگرفته است. کمیسیون ۱۱ سپتامبر تلاش کرد روند شکلگیری توطئه، تصمیمهای سیاسی و فرصتهای ازدسترفته برای جلوگیری از حمله را بررسی کند، اما ریشههای برخی خطاها همچنان پابرجاست: بوروکراسی سنگین، ملاحظات سیاسی و امیدواری دیپلماتیک.
مهمترین درس فراموششده، نقش ایدئولوژی در تروریسم است. پیش از ۱۱ سپتامبر، برخی دیپلماتها و پژوهشگران فقر، فقدان آموزش و یا «اشغال» را انگیزه اصلی تروریسم تلقی میکردند. اما ربایندگان هواپیما نه فقیر بودند و نه تحت اشغال زندگی میکردند. دولت جورج دبلیو. بوش نیز با اعلام «جنگ جهانی علیه تروریسم»، تا حدی بهجای مقابله با ایده، با یک تاکتیک جنگید.
در حوزه اطلاعاتی نیز ایجاد دفتر مدیر اطلاعات ملی، بهجای رفع مشکلات بنیادی، جریان اطلاعات را کندتر کرد. پیش از حمله، بوروکراسی مانع انتقال اطلاعات درباره دانشجویان پرواز سعودی شد و کاخ سفید و وزارت خارجه نیز از بررسی و انتقاد از عربستان حمایت کافی نکردند. این الگو بعدها بازگشت.
روابط آمریکا با متحدان منطقهای نیز همچنان گرفتار «بازی دوگانه» است. عربستان پس از تحمل پیامدهای افراطگرایی داخلی، با آن مقابله کرد، اما همزمان در برابر اخوانالمسلمین رویکردی دوگانه دارد. پیمان مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان نشانهای از شکلگیری محور جدید اخوانی است. ترکیه و پاکستان نیز بهرغم عضویت یا همکاری نزدیک با آمریکا، از گروههای افراطی حمایت کردهاند. حمایت رجب طیب اردوغان از حماس و ارتباطات ادعایی ترکیه با طالبان و داعش، همچنین سابقه پاکستان در حمایت از طالبان، پناهدادن به بنلادن و حمایت از گروههای مسلح، نمونههای این امر هستند.
در مورد سوریه نیز، باید نسبت به بازگرداندن احمد الشرع به عرصه سیاسی بدبین بود و تغییر ظاهر، الزاماً بهمعنای اصلاح یا پشیمانی نیست. درباره بنگلادش نیز آمریکا در برابر تحولات سیاسی منتهی به برکناری شیخ حسینه منفعل ماند و احتمال تقویت جریانهای اسلامگرا افزایش یافته است.
حملهای مشابه ۱۱ سپتامبر در آینده میتواند با استفاده از مسیرهای دیپلماتیک و عوامل وابسته به کشورهای مختلف انجام شود. نگرانکنندهترین تغییر، عادیشدن توجیهات فکری تروریسم و رواج «همارزی اخلاقی» در برخی محافل دانشگاهی و رسانهای است. برخی نخبگان بهجای تمرکز بر ایدئولوژی تروریستها، سیاست خارجی آمریکا، هند یا اسرائیل را مقصر معرفی میکنند. همچنین برخلاف سال ۲۰۰۱، جامعه آمریکا امروز چنان دچار شکاف سیاسی شده که یک حمله بزرگ ممکن است بهجای اتحاد، اختلافات داخلی را تشدید کند. همین تغییر اجتماعی شاید مهمترین درس نیاموخته از ۱۱ سپتامبر باشد. این شکاف داخلی میتواند انسجام آمریکا را در برابر تهدیدهای آینده تضعیف کند./ منبع
