بازگشت کوشنر به صحنه قدرت در واشنگتن

در سفر اخیر بنیامین نتانیاهو به واشنگتن، بازگشت جرد کوشنر، داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ در دولت نخست او، به عرصه سیاست و تصمیم‌سازی در آمریکا مورد توجه تحلیلگران قرار گرفت. این بازگشت پس از اعلام «طرح صلح» ترامپ و موافقت نسبی حماس با برخی بندهای آن، و مشارکت کوشنر و ویتکاف در مذاکرات شرم‌الشیخ برای میانجی‌گری میان طرف‌های درگیر در جنگ غزه صورت گرفت. حضور مجدد کوشنر در این روند، نشانگر افزایش تحرکات جریان نزدیک به ترامپ برای مداخله در روند پایان بحران غزه ارزیابی می‌شود.

کوشنر در یک سال گذشته، هرچند سمت رسمی در کارزار انتخاباتی یا ساختار دولت آینده ترامپ نداشته، اما در پشت صحنه نقش فعالی در چینش احتمالی کابینه، پیگیری تحولات غرب‌آسیا و تداوم توافق‌های عادی‌سازی میان کشورهای عربی و اسرائیل ایفا کرده است. بنا به گزارش سی‌ان‌ان، او به‌طور خصوصی به ترامپ مشاوره می‌دهد و ارتباط خود را با پایتخت‌های عربی حفظ کرده است. گفته می‌شود او از طراحان شکل‌گیری تیم سیاست خارجی احتمالی ترامپ در دولت آتی و از محرک‌های ایده تصاحب غزه بوده است؛ زیرا پیش‌تر در گفت‌وگویی بخش‌هایی از غزه را دارایی با ارزش توصیف کرده بود.

ویژگی مهم کوشنر ارتباط عمیق و همزمان او با اسرائیل و رهبران عرب است که زمینه‌ساز موفقیت خود در پیشبرد دو طرح معروف دولت ترامپ یعنی «پیمان صلح ابراهیم» و «معامله قرن» شد. در حالی که پیمان صلح ابراهیم روابط اسرائیل با امارات و بحرین را عادی‌سازی کرد، طرح معامله قرن میان اسرائیل و فلسطین با شکست مواجه شد. روابط نزدیک کوشنر با لابی اسرائیل، به‌ویژه با خاندان مرداک، اهمیت ویژه‌ای دارد. او در کتاب خود با عنوان «تاریخ‌سازی» روایت کرده که چگونه روپرت مرداک، سرمایه‌دار یهودی و مدیر سابق فاکس، را به حمایت از کارزار انتخاباتی ترامپ در سال ۲۰۱۶ ترغیب کرده است. در سال ۲۰۲۳ نیز گزارشی منتشر شد که مرداک اطلاعات محرمانه‌ای از کارزار بایدن در اختیار کوشنر قرار داده بود. رابطه دوستانه او با وندی دنگ، همسر پیشین مرداک، زمینه ازدواجش با ایوانکا ترامپ را فراهم کرد. این پیوندها همراه با مواضع صریح او در حمایت از اسرائیل و مخالفت با تشکیل دولت فلسطین، نشان می‌دهد نزدیکی مجددش به مراکز تصمیم‌گیری در واشنگتن می‌تواند مواضع ترامپ را به خواسته‌های نتانیاهو نزدیک‌تر سازد.

کوشنر علاوه‌بر این، روابط اقتصادی و مالی گسترده‌ای با اعراب دارد. تنها ۶ ماه پس از ترک کاخ سفید، دو میلیارد دلار از صندوق سرمایه‌گذاری اداره‌‌شده توسط محمدبن‌سلمان، ولیعهد عربستان، به شرکت او با نام «شریک هم‌گروه» اختصاص یافت. همچنین او در سال گذشته یک‌ونیم میلیارد دلار دیگر از قطر و امارات دریافت کرد. این مناسبات مالی، در کنار دفاع او از بن سلمان پس از پرونده قتل خاشقچی، جایگاه خود را در میان رهبران عرب تقویت کرده است.

در مقابل، ویتکاف که در مذاکرات اخیر به نمایندگی از ترامپ حضور داشت، درگیر شکست‌های دیپلماتیک با روسیه و ایران شد و به‌رغم روابط خوب با قطر، نفوذ و تجربه کوشنر در سطح منطقه را ندارد. ناکامی‌های او از دلایل بازگشت کوشنر به صحنه محسوب می‌شود. با وجود افزایش احتمال موفقیت دیپلماسی کوشنر به‌دلیل ارتباط خود با هر دو سوی مناقشه، تعارض بنیادین میان مواضع حماس و کابینه نتانیاهو مانع اصلی پیشبرد مذاکرات است. مخالفت حماس با خلع سلاح و تمایل صهیونیست‌های مذهبی به اشغال دائمی غزه، مذاکرات را در بن‌بست قرار داده و باتوجه‌ به مواضع کاملاً حمایتی کوشنر از اسرائیل، احتمال تکرار شکست تجربه «معامله قرن» بالاست./ منبع