به‌‌رغم یک سال ترامپی، چندجانبه‌گرایی نمرده است

نشست گروه ۲۰ در ژوهانسبورگ که توسط سیریل رامافوزا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، میزبانی می‌شود، نمادی از تضاد عمیق بین فلسفه «اوبونتو» (به‌معنای وابستگی متقابل انسان‌ها و چندجانبه‌گرایی) و سیاست «اول آمریکا» دونالد ترامپ است. ترامپ با استناد به ادعای اثبات‌نشده «نسل‌کشی سفیدپوستان» در آفریقای جنوبی، این نشست را تحریم کرده، اما دلیل واقعی آن، ترجیح او برای «یک‌جانبه‌گرایی مبتنی بر معامله» است که با روح همکاری گروه ۲۰ در تضاد است. ریاست آفریقای جنوبی بر گروه ۲۰ بر موضوعاتی مانند تغییرات اقلیمی، کاهش بدهی کشورهای فقیر و تأمین مالی گذار انرژی تمرکز دارد، در حالی که ایالات متحده گزارش داده که هرگونه اشاره به تغییرات اقلیمی در گروه ۲۰ را وتو خواهد کرد.

سال اول دور دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، تغییرات ریشه‌ای را در تجارت و اقتصاد جهانی به‌دنبال داشته است.

جنگ تعرفه‌ای و تضعیف سازمان تجارت جهانی: ترامپ به وعده خود مبنی بر استفاده از تعرفه‌ها برای برچیدن چندجانبه‌گرایی مبتنی بر قوانین و جایگزینی آن با یک‌جانبه‌گرایی عمل کرده است. سازمان تجارت جهانی گزارش داده که میزان واردات کالاهای گروه ۲۰ تحت پوشش «اقدامات تجاری» (عمدتاً تعرفه‌ها)، از اواسط ماه اکتبر ۲۰۲۴ چهار برابر شده و به حدود ۲.۶ تریلیون دلار رسیده است. این تعرفه‌های بالا، شرکای تجاری آمریکا را وادار به تغییر مسیر صادرات کرده است، نه کاهش آن. در نتیجه، کسری تجاری ایالات متحده به همان بزرگی باقی مانده و مصرف‌کنندگان آمریکایی عمدتاً بهای تعرفه‌های بالاتر را می‌پردازند.

• انعطاف‌پذیری تجارت: به‌رغم اخلال‌های ترامپ، تجارت جهانی انعطاف قابل‌توجهی نشان داده است. سازمان تجارت جهانی پیش‌بینی می‌کند که تجارت جهانی کالا در سال جاری ۲.۴ درصد و تجارت خدمات تجاری جهانی ۴.۶ درصد رشد کند.

• عقب‌نشینی از تغییرات اقلیمی: انکار تغییرات اقلیمی توسط ترامپ و عزم او برای افزایش تولید نفت و گاز ایالات متحده، تلاش‌های جهانی برای کاهش انتشار کربن را به‌شدت به تأخیر انداخته است. این امر باعث شده تا سایر کشورها تمرکز خود را به‌جای کنترل انتشار، بر مدیریت اثرات آب‌وهوای خشن تغییر دهند.

• افزایش هزینه‌های دفاعی و بدهی: تمرکز مجدد دولت ترامپ بر امنیت ملی، همراه با درگیری‌های اوکراین و غزه، هزینه دفاعی جهانی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داده است. این امر باعث افزایش بدهی در بسیاری از اقتصادها شده و منابعی را که به‌شدت برای مقابله با تغییرات اقلیمی، تهدیدات پاندمی، آموزش و زیرساخت‌ها مورد نیاز است، منحرف می‌کند.

• کاهش اعتبار جهانی آمریکا: رهبری نامنظم ترامپ به اعتبار بین‌المللی ایالات متحده آسیب جدی زده است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که اعتبار آمریکا به‌عنوان یک «نیروی خیر» از ۵۹ درصد در اواخر سال ۲۰۲۴ به ۴۶ درصد در ماه آوریل ۲۰۲۵ کاهش یافته است، به‌ویژه در میان متحدان سنتی مانند کانادا و اروپا. اعتبار چین برای اولین بار از ایالات متحده فراتر رفته و به ۴۹ درصد رسیده است. در جنوب شرقی آسیا نیز کشورها «جهت سفر به‌نفع چین» را نشان می‌دهند.

پس از یک سال از دوره دوم ترامپ، ضررهای قابل توجهی وارد شده که بخش عمده آن در داخل ایالات متحده متحمل می‌شود. به‌رغم این فشارها، اکثریت کشورها همچنان چندجانبه‌گرایی رامافوزا را به یک‌جانبه‌گرایی ترامپ ترجیح می‌دهند. چندجانبه‌گرایی نمرده است، اما با لنگیدن سنگینی راه می‌رود./ منبع