برکناری مادورو بازی دقیقی در دستان پوتین است

برکناری نیکولاس مادورو از ریاست‌جمهوری ونزوئلا به‌دست نیروهای آمریکایی، آن‌طور که بسیاری از تحلیل‌گران در ابتدا گمان کرده‌اند، ضربه‌ای به رئیس‌جمهور روسیه، ولادیمیر پوتین، نبود. بلکه این اقدام در واقع به نفع پوتین بود و پیروزی مهمی برای او به حساب می‌آید. این تحول نه‌تنها در تضاد با نظم جهانی مبتنی‌بر قوانین و حقوق بشر است، بلکه شکست جدی برای آن ساختار جهانی پس از جنگ جهانی دوم به‌شمار می‌آید که برخی از مؤسسات چندجانبه آن تا حدی برای اجرای عدالت و حفظ حقوق بشر تأسیس شده بودند. این نظم هرچند همواره با مشکلاتی روبه‌رو بود، اما در بسیاری از موارد از آن دفاع می‌شد.

تصور غالب بر این بود که برداشتن مادورو از صحنه قدرت در ونزوئلا می‌تواند تهدیدی برای اتحادهای روسیه و منافع پوتین در منطقه باشد، اما واقعیت این است که این حرکت بیشتر به سود پوتین است تا تهدیدی علیه او. به‌ویژه که این تغییر در رهبری ونزوئلا به‌معنای تضعیف یک دشمن قدیمی برای روسیه است و از این‌رو، برای پوتین یک پیروزی به شمار می‌آید. این در حالی است که طبق ادعای رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، نیروهای آمریکایی مادورو و همسرش را در راستای دفاع از دموکراسی و حقوق بشر دستگیر کرده‌اند، اما این اقدام، بیشتر از آنکه مبنای قانونی و اخلاقی داشته باشد، نوعی تمسخر و نقض اصول حقوقی است.

این موضوع شباهت زیادی به رفتارهای پوتین دارد. رئیس‌جمهور روسیه نیز همواره ادعا کرده است که حمله به اوکراین به‌منظور آزادی مردم این کشور صورت گرفته و حتی از آن به‌عنوان دفاع از حاکمیت روسیه یاد کرده است. او همچنین ادعا کرده که اوکراین برخی زیرساخت‌های روسیه را به‌طور غیرقانونی تصاحب کرده است. ترامپ نیز با مطرح‌کردن ادعای مشابهی مبنی‌بر اینکه مادورو به بزرگ‌ترین دزدی از دارایی‌های آمریکا پرداخته، اساسا از همان الگوی پوتین در تحریف واقعیت‌ها بهره برده است.

در حالی که مادورو به‌عنوان یک دیکتاتور در ونزوئلا شناخته می‌شود که با تقلب در انتخابات به قدرت دست یافته است، مقایسه او با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، که از راه انتخابات آزاد و عادلانه به قدرت رسیده، خود نشان‌دهنده این است که نوع حکمرانی این دو به‌طور کامل متفاوت است. اما چیزی که در این میان اهمیت دارد شباهت رفتارهای ترامپ و پوتین است. هر دو به‌دنبال بازسازی نظم جهانی به شکلی هستند که در آن قدرت‌های بزرگ به‌عنوان حاکمان اصلی جهان شناخته شوند.

این چشم‌انداز به‌ویژه در رفتار ترامپ قابل‌توجه است که از طریق به‌کارگیری سیاست‌هایی مشابه با آنچه پوتین در پیش گرفته، به‌دنبال تقسیم مجدد جهان و به‌دست آوردن منابع طبیعی کشورهای دیگر است. برای مثال، ترامپ در کنفرانس خبری خود به‌طور مکرر به نفت و منابع انرژی ونزوئلا اشاره کرد و آن را جزو اهداف سیاست‌های خود در منطقه اعلام کرد. این رویکرد، مشابه به سیاست‌های شوروی در دوران جنگ سرد است که در آن مناطق مختلف تحت سلطه قرار می‌گرفتند.

در این میان، پوتین که پیش از این متحد مادورو در ونزوئلا بود، از این برکناری به‌خوبی بهره خواهد برد. به‌ویژه آنکه این حرکت نه‌تنها به او در تقویت سیاست‌های خود در مناطق مختلف جهان کمک می‌کند، بلکه پیامدهای آن می‌تواند بر امنیت و ثبات منطقه‌ای نیز تأثیرگذار باشد. همچنین این تحولات برای پکن نیز پیامدهای خاصی دارد. اگر ترامپ و پوتین بتوانند به این‌گونه کشورها تسلط یابند، طبیعی است که رئیس‌جمهور چین نیز در تلاش خواهد بود تا نفوذ خود را در دیگر بخش‌های جهان گسترش دهد.

در مجموع، برکناری مادورو در ونزوئلا به‌طور غیرمستقیم به‌نفع پوتین تمام خواهد شد و دنیای سیاست جهانی وارد مرحله‌ای جدید از رقابت‌های قدرت‌های بزرگ خواهد شد که در آن نه‌تنها روابط سیاسی، بلکه منافع اقتصادی و منابع طبیعی به‌عنوان ابزار اصلی قدرت‌نمایی استفاده خواهند شد./ منبع