حمله ترامپ به برزیل برای تضعیف بریکس: طرحی که ممکن است نتیجه معکوس دهد

دولت دونالد ترامپ با اعمال تعرفه‌های پنجاه درصدی بر واردات برزیل و تحریم الکساندره دمورائس، قاضی دیوان عالی این کشور که مسئول رسیدگی به پرونده ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین برزیل، به اتهام تلاش برای کودتا در انتخابات 2022 است، حمله‌ای بی‌سابقه به دولت و نظام قضایی برزیل آغاز کرده است. این اقدامات بخشی از سیاست «دوباره آمریکا را عزت ببخشیم» (MAGA) است که روابط با رهبران ضددموکراتیک را ترویج می‌کند و واکنشی ناپخته به روند جهانی اصلاح نظام بین‌المللی تلقی می‌شود. هدف، تنبیه کشورهای عضو بریکس مانند برزیل است، اما این طرح ممکن است نتیجه معکوس دهد و اقتصاد جهانی را تضعیف کند، مشروعیت بین‌المللی آمریکا را کاهش دهد و اتحاد برزیل با چین، اروپا و جنوب جهانی را تقویت کند.

واشنگتن با هدف هشدار به دیگر کشورهای بریکس، از جمله آفریقای جنوبی و هند، در زمینه‌هایی مانند کنترل ارتباطات دیجیتال، استفاده از ارزهای جایگزین دلار در تجارت و روابط با چین، برزیل را هدف قرار داده است. آمریکا با اعمال تحریم علیه د مورائس به اتهام بازداشت‌های پیش از محاکمه خودسرانه و سرکوب آزادی بیان، تلاش می‌کند نظام قضایی برزیل را تضعیف کند. در 30 جولای، مقامات آمریکایی تحریم‌ها را اعلام کردند و ترامپ با امضای فرمانی اجرایی، وضعیت اضطراری ملی جدیدی اعلام کرد که تعرفه‌ها را برای مقابله با سیاست‌های برزیل، که به ادعای او به شرکت‌های آمریکایی، حقوق آزادی بیان، سیاست خارجی و اقتصاد آمریکا آسیب می‌زند، وضع کرد. این فرمان همچنین از بولسونارو دفاع کرده و دولت برزیل را به آزار سیاسی، سانسور و نقض حقوق بشر متهم می‌کند. برزیل این اتهامات را رد کرده است.

دمورائس به‌دلیل ممنوعیت فعالیت شبکه اجتماعی ایکس متعلق به ایلان ماسک در سال 2024 به‌علت امتناع از حذف حساب‌های منتشرکننده اطلاعات نادرست و عدم تعیین نماینده محلی در برزیل، هدف انتقادات شدید قرار گرفته است. ماسک پس از پرداخت جریمه پنج میلیون دلاری، دمورائس را به سانسور متهم کرد. شرکت رسانه‌ای ترامپ نیز به‌دلیل ممنوعیت حساب کاربری آمریکایی، علیه دمورائس شکایت کرده است. آمریکا که سیزده درصد از صادرات برزیل را جذب می‌کند، 43 درصد از این صادرات، مانند آب پرتقال، سنگ آهن و هواپیما را از تعرفه‌ها معاف کرده، اما قهوه و گوشت گاو مشمول تعرفه شده‌اند. کنگره ملی برزیل اقدامات تلافی‌جویانه، از جمله در حوزه مالکیت معنوی، را تصویب کرده و برزیل در نظر دارد به سازمان تجارت جهانی شکایت کند.

تنش بین آمریکا و برزیل نشان‌دهنده افزایش درگیری‌ها با قدرت‌های میانی است. چین، شریک تجاری شماره یک برزیل، با جذب 26 درصد از صادرات این کشور، پس از تعرفه‌های آمریکا، آمادگی خود را برای افزایش واردات قهوه برزیل اعلام کرده است. لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور برزیل، در مصاحبه‌ای با نیویورک تایمز در جولای تأکید کرد که روابط تجاری قوی با چین دارد و به‌دنبال فروش به هر خریداری است که قیمت بهتری پیشنهاد دهد. در اجلاس گروه 20 در نوامبر 2024، دولت لولا پانزده توافق‌نامه همکاری با چین امضا کرد.

اقتصاد برزیل با وجود تأثیر تعرفه‌ها، به‌دلیل اتحادهای متنوع و روابط قوی با چین و دیگر اعضای بریکس مقاوم است. فشارهای آمریکا به مذاکره با شرکت‌های فناوری بزرگ برای بازنگری مقررات منجر شده، اما تلاش برای تضعیف نظام قضایی برزیل، احساسات ملی‌گرایانه و ضدآمریکایی را تقویت کرده و حمایت از لولا را افزایش داده است. حتی روزنامه محافظه‌کار استدو دی سائوپائولو، ترامپ را به باج‌خواهی مافیایی متهم کرده است. این سیاست‌ها نه‌تنها مانع بازسازی نظام جهانی نمی‌شوند، بلکه آن را تسریع می‌کنند و ممکن است به پیروزی لولا در انتخابات 2026 کمک کنند./ منبع