پیشنهاد تازه ترامپ به روسیه و خطر خشم متحدان
طرح مبادله زندانیان روس با کاهش تحریم‌ها، مسیر تازه‌ای برای تعامل واشنگتن و مسکو می‌گشاید.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «پیشنهاد تازه ترامپ به روسیه و خطر خشم متحدان» نوشته سایمون شوستر (Simon Shuster) در آتلانتیک (Atlantic) منتشر شده است. این یادداشت طرحی دیپلماتیک برای مبادله آزادی زندانیان سیاسی روسیه با کاهش تحریم‌های آمریکا و پیامدهای احتمالی آن بر روابط واشنگتن و مسکو، جنگ اوکراین و مناسبات آمریکا با متحدان اروپایی را بررسی می‌کند و بر تضاد میان رویکرد مبتنی بر تعامل اقتصادی و فشار تحریمی تأکید دارد. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
چند ماه پیش، نماینده ترامپ در امور اروپای شرقی طرحی را برای شکستن بن‌بست روابط واشنگتن و مسکو مطرح کرد که بر مبادله آزادی زندانیان سیاسی روسیه با کاهش تحریم‌های اقتصادی آمریکا استوار است. این ابتکار در مراحل اولیه قرار دارد و هدف آن فراتر بردن مذاکرات با کرملین از موضوع جنگ اوکراین، ایجاد زمینه برای بازگشت تدریجی روسیه به اقتصاد جهانی و فراهم کردن امکان معاملات تجاری در حوزه‌هایی مانند نفت، سوخت و مواد معدنی است. آزادی زندانیان همچنین می‌تواند به‌عنوان اقدامی بشردوستانه در چارچوب دیپلماسی ترامپ عرضه شود.
این رویکرد بر تجربه مشابهی در بلاروس تکیه دارد؛ جایی که مذاکره‌کنندگان آمریکایی در ازای آزادی صدها زندانی سیاسی، زمینه کاهش بخشی از تحریم‌ها و پیشبرد مذاکرات تجاری درباره پتاس را فراهم کرده‌اند. اکنون تلاش می‌شود همین الگو در قبال روسیه نیز آزموده شود. از این منظر، تعامل اقتصادی صرفاً یک هدف تجاری نیست، بلکه ابزاری برای ایجاد کانال‌های ارتباطی بیشتر و تشویق مسکو به کاهش تنش تلقی می‌شود.
با این حال، مسئله اصلی به پیامدهای امنیتی چنین رویکردی بازمی‌گردد. اوکراین خواهان حفظ فشار اقتصادی بر روسیه تا پایان جنگ است و کاهش تحریم‌ها را عاملی می‌داند که می‌تواند منابع مالی بیشتری در اختیار ساختار جنگی روسیه قرار دهد. کی‌یف همچنین بر دریافت تضمین‌های امنیتی معتبر از متحدان غربی تأکید دارد و توافق‌های اقتصادی با مسکو را جایگزینی برای چنین تضمین‌هایی نمی‌داند.
در همین حال، تلاش‌های دیپلماتیک آمریکا برای دستیابی به آتش‌بس محدود نیز ادامه دارد. پیشنهادهایی برای توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی و کشتی‌های تجاری در دریای سیاه مطرح شده و امکان برگزاری مذاکرات چندجانبه میان آمریکا، روسیه و اوکراین بررسی می‌شود. دعوت از ولادیمیر پوتین برای حضور در نشست گروه ۲۰ نیز می‌تواند بستری برای تماس مستقیم میان طرف‌های اصلی فراهم کند، هرچند پذیرش آن از سوی روسیه قطعی نیست.
هم‌زمان، تشدید حملات روسیه به شهرهای اوکراین و زیرساخت‌های این کشور، چشم‌انداز مذاکرات را پیچیده کرده است. در چنین شرایطی، تلاش واشنگتن برای ترکیب دیپلماسی، آزادی زندانیان و مشوق‌های اقتصادی با هدف کاهش تنش، با رویکرد مبتنی بر فشار تحریمی تفاوت محسوسی دارد. این تفاوت همچنین می‌تواند روابط آمریکا با اروپا و اوکراین را تحت تأثیر قرار دهد، زیرا برخی متحدان واشنگتن معتقدند کاهش فشار اقتصادی بدون پیشرفت مشخص در مسیر پایان جنگ، اهرم‌های غرب را تضعیف می‌کند.
در نهایت، طرح مبادله زندانیان با کاهش تحریم‌ها یک دوراهی مهم ایجاد می‌کند: از یک سو، آزادی زندانیان سیاسی می‌تواند دستاوردی انسانی و زمینه‌ای برای گفت‌وگو باشد؛ از سوی دیگر، منتقدان هشدار می‌دهند که چنین سازوکاری ممکن است برای حکومت‌های اقتدارگرا انگیزه‌ای ایجاد کند تا بازداشت مخالفان را به ابزاری برای کسب امتیازات اقتصادی و سیاسی تبدیل کنند. بنابراین، موفقیت این رویکرد به میزان توانایی آمریکا در حفظ اهرم‌های فشار، تضمین منافع اوکراین و تبدیل تعامل اقتصادی به پیشرفت واقعی در مسیر کاهش درگیری وابسته خواهد بود./ منبع
