هشدار نادیدهگرفتهشده درباره پهپادهای ایران
نادیدهگرفتن فناوری ارزان مقابله با پهپادهای شاهد، به کشتهشدن شش نظامی آمریکایی در کویت انجامید.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «هشدار نادیدهگرفتهشده درباره پهپادهای ایران» به قلم سایمون شوستر (Simon Shuster) در آتلانتیک (Atlantic) منتشر شده است. این یادداشت به بررسی شکاف میان آگاهی نظامی آمریکا از تهدید پهپادهای شاهد و اقدام عملی برای مقابله با آنها پیش از آغاز جنگ با ایران میپردازد؛ شکافی که با کشتهشدن شش نظامی آمریکایی در کویت به شکلی مرگبار آشکار شد. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
حمله پهپادی اول مارس، در دومین روز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به یکی از مرگبارترین رویدادهای این جنگ برای نیروهای آمریکایی تبدیل شد. یک فروند پهپاد ایرانی از خانواده شاهد، با برخورد به سقف مرکز پشتیبانی و تدارکاتی مورد استفاده ارتش آمریکا در کویت، منفجر شد. هنگام حمله، دهها نفر از نیروهای ذخیره ارتش آمریکا در ساختمان اداری این مجموعه حضور داشتند. انفجار به کشتهشدن شش نظامی آمریکایی و زخمیشدن بیش از بیست نفر دیگر انجامید که شماری از آنان جراحات وخیمی برداشتند. این حمله سنگینترین تلفات ناشی از یک حمله علیه نیروهای آمریکایی در جریان جنگ تا آن زمان بود.
ویژگیهای صوتی پهپاد شاهد نیز در روایت این حمله برجسته است. موتور آن، که از نوع موتورهای متداول در موتورسیکلتهای آفرود و ماشینهای چمنزنی است، هنگام نزدیکشدن صدایی زیر و متمایز تولید میکند. در اوکراین، که سالها با حملات این نوع پهپاد روبهرو بوده، صدای آن هنگام سقوط با صدای موتور یک اسکوتر وسپا مقایسه میشود. با این حال، تجربه طولانی جنگی باعث شده است که این صدا دیگر مانند گذشته موجب وحشت مردم اوکراین نشود؛ زیرا این کشور توانسته راهکاری نسبتاً ارزان و مؤثر برای مقابله با پهپادهای شاهد توسعه دهد.
نکته مهم در این رویداد آن است که فناوری مقابله با این پهپادها پیش از آغاز جنگ ایران در اختیار اوکراین قرار گرفته بود و ارتش آمریکا نیز ماهها پیش از شروع درگیری از وجود آن اطلاع داشت. بنابراین، تهدید پهپادهای شاهد نه پدیدهای ناشناخته بود و نه مقابله با آن الزاماً به سامانههای بسیار گرانقیمت یا فناوریهایی که هنوز توسعه نیافتهاند نیاز داشت. تجربه اوکراین نشان داده بود که میتوان با راهکارهایی کمهزینهتر، کارآمدی حملات این پهپادها را کاهش داد.
بر اساس اطلاعات، گروهی از افسران ارشد آمریکایی پیش از جنگ نسبت به احتمال وقوع حملاتی مشابه آنچه در کویت رخ داد، نگرانی جدی داشتند. آنان بارها به فرماندهان نظامی آمریکا در غربآسیا توصیه کردند فناوری اوکراینی مقابله با پهپادهای شاهد در منطقه مستقر شود. این هشدارها مشخصاً متوجه خطری بود که بعدها به کشتهشدن شش نظامی آمریکایی انجامید. با وجود اطلاع از تجربه عملی اوکراین و توصیههای مکرر افسران، این فناوری پیش از وقوع حمله مرگبار در مواضع موردنظر به کار گرفته نشد.
این رویداد پرسشهایی جدی درباره سازوکار تصمیمگیری نظامی آمریکا، ارزیابی تهدیدها و تبدیل اطلاعات عملیاتی به اقدامات پیشگیرانه مطرح میکند. وقتی یک ارتش از تجربه جنگی متحد خود و راهکارهای مقابله با یک تهدید مشخص آگاهی دارد، فاصله میان شناخت خطر و اجرای تدابیر دفاعی میتواند پیامدهای انسانی سنگینی داشته باشد. اهمیت این مسئله در آن است که حمله کویت صرفاً حاصل غافلگیری در برابر یک فناوری جدید نبود؛ دستکم بر اساس اطلاعات منتشرشده، پیش از حمله هشدارهایی درباره همین نوع تهدید ارائه شده بود.
همچنین، تجربه اوکراین اهمیت دسترسی به فناوریهای دفاعی ارزان و قابلاستقرار را در جنگهای معاصر برجسته میکند. پهپادهای تهاجمی کمهزینه میتوانند اهداف نظامی و زیرساختهای پشتیبانی را تهدید کنند و در صورت نبود دفاع متناسب، خساراتی نامتناسب با هزینه ساخت و بهکارگیری آنها به بار آورند. از این منظر، مسئله فقط توانایی شناسایی پهپادها نیست، بلکه سرعت تصمیمگیری، آمادگی عملیاتی و استفاده بهموقع از راهکارهای موجود نیز اهمیت تعیینکننده دارد.
ازاینرو، نمیتوان درباره انگیزههای تصمیمگیرندگان یا زنجیره دقیق مسئولیتها داوری قطعی کرد. آنچه از اطلاعات موجود روشن است، وجود فاصلهای جدی میان هشدارهای پیش از جنگ و آمادگی دفاعی نیروهای آمریکایی در برابر پهپادهای ایرانی است؛ فاصلهای که در دوم مارس؟ نه، در اول مارس، با کشتهشدن شش نظامی در کویت به بهایی سنگین آشکار شد./ منبع