اعتراف دولت آمریکا به شکست پروژه جنگنده اف-۳۵

بیش از دو دهه پس از آنکه پنتاگون قرارداد توسعه جنگنده مشترک اف-۳۵ را به شرکت لاکهید مارتین واگذار کرد، دولت آمریکا سرانجام اذعان کرده است که این هواپیما هرگز به وعده‌های بلندپروازانه‌ای که برای فروش آن به بیش از ۲۰ کشور داده شد، دست نخواهد یافت. دفتر حسابرسی دولت آمریکا در گزارشی تازه، مشکلات مداوم این برنامه را برشمرده و در همان بند نخست خلاصه گزارش آورده است که برنامه قصد دارد «دامنه بلوک ۴ را کاهش دهد تا قابلیت‌ها با سرعتی قابل پیش‌بینی‌تر از گذشته تحویل داده شوند.» این عبارت به ظاهر فنی در واقع اعترافی مهم است: کاهش دامنه بلوک ۴ به معنای کنار گذاشتن برخی قابلیت‌های رزمی وعده‌داده‌شده برای اف-۳۵ است.

بلو‌ک ۴ به مرحله موسوم به «نوسازی» این جنگنده اطلاق می‌شود که از سال ۲۰۱۹ آغاز شد، اما در حقیقت ادامه فرایند توسعه اولیه بود. مقام‌های پنتاگون نتوانستند طراحی پایه‌ای اف-۳۵ را در چارچوب بودجه و جدول زمانی مصوب کامل کنند. به جای پذیرش این ناکامی و درخواست بودجه و زمان بیشتر از کنگره، آنان وانمود کردند توسعه اولیه پایان یافته و وارد مرحله نوسازی شده‌اند. در عمل، آنچه رخ داد صرفاً بازتعریف همان کارهای ناتمام با عنوانی جدید بود. بنابراین، زمانی که اکنون می‌گویند «دامنه بلوک ۴ کاهش می‌یابد»، در واقع می‌پذیرند که اف-۳۵ فاقد همه توان رزمی طراحی‌شده در طرح اصلی خواهد بود.

این تحول از آن جهت چشمگیر است که مردم آمریکا بیش از بیست سال هزینه هنگفتی برای ساخت پیشرفته‌ترین جنگنده تهاجمی جهان پرداخته‌اند. مقام‌های نظامی، سیاستمداران و مدیران صنایع دفاعی همواره تأکید داشتند که آمریکا برای حفظ برتری فناورانه خود به تمامی قابلیت‌های وعده‌داده‌شده اف-۳۵ نیاز دارد. اما قابلیت‌هایی که در صدر فهرست بلوک ۴ قرار داشتند شامل جنگ الکترونیک، تسلیحات، ارتباطات و ناوبری، اکنون کنار گذاشته شده‌اند. این اعتراف در حقیقت پذیرش شکست کل پروژه است؛ شکستی که فراتر از اتلاف دو تریلیون دلار، پیامدهای گسترده سیاسی و بین‌المللی دارد.

نوزده کشور در حال حاضر اف-۳۵ را از آمریکا خریده یا در آستانه دریافت آن هستند. کشورهایی مانند انگلیس، نروژ و ایتالیا از آغاز در توسعه این برنامه شریک بودند و مبالغ هنگفتی سرمایه‌گذاری کردند تا پیشرفته‌ترین جنگنده تاریخ را در اختیار بگیرند. اکنون با افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها و افشای ناکامی برنامه، آنان درمی‌یابند که محصول نهایی هرگز مطابق وعده‌ها نخواهد بود. از این‌رو، پروژه اف-۳۵ نه‌تنها از نظر نظامی بلکه از منظر روابط خارجی نیز می‌تواند به فاجعه‌ای بدل شود. مقام‌های آمریکایی این جنگنده را با تبلیغاتی گسترده و وعده قابلیت‌های «تحول‌آفرین» به کشورها فروختند و درباره مقرون‌به‌صرفه بودن آن نیز اطمینان دادند؛ وعده‌هایی که امروز مضحک به نظر می‌رسند.

در نتیجه، اعتماد شرکای خارجی به پروژه‌های تسلیحاتی آمریکا به شدت تضعیف خواهد شد و بازار صادرات تسلیحات این کشور ممکن است در سال‌های آینده کوچک‌تر شود. این وضعیت باید زنگ خطری برای کل ساختار امنیت ملی آمریکا باشد. شکست اف-۳۵ ریشه در مفهوم اشتباه اولیه آن دارد: تلاش برای ساخت یک جنگنده واحد که بتواند نیازهای چندگانه تمامی شاخه‌های ارتش آمریکا را هم‌زمان برآورده کند، اقدامی پرخطر بود. ترکیب چنین هدفی با فشارهای سیاسی، ملاحظات شغلی جهانی و منافع صنایع دفاعی، سرانجام منجر به تولد پرهزینه‌ترین و ناکام‌ترین برنامه تسلیحاتی تاریخ شد. نمادی از اینکه جاه‌طلبی فنی و سیاسی می‌تواند بزرگ‌ترین ارتش جهان را نیز گرفتار شکست کند./ منبع