قمار دوم ترامپ روی ایران
ترامپ پس از شکست نظامی در تغییر رفتار تهران، اکنون به دنبال مهار ایران از طریق امتیازدهی اقتصادی است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشت حاضر با عنوان «قمار دوم ترامپ روی ایران» نوشته کریم سجادپور (Karim Sadjadpour) در نشریه آمریکایی آتلانتیک (Atlantic) به بررسی تغییر رویکرد دولت واشنگتن از جنگ و فشار حداکثری به سمت توافق و اعطای امتیازات اقتصادی به تهران میپردازد. این تحلیل با لحنی انتقادی، یادداشت تفاهم اخیر میان دو کشور را ناشی از شکست اهداف بلندپروازانه ترامپ و ارزیابی نادرست کاخ سفید از ماهیت ایدئولوژیک جمهوری اسلامی دانسته و شکست احتمالی این راهبرد دیپلماتیک را پیشبینی میکند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
رویکرد کاخ سفید در قبال تهران که با استراتژی نابودی برنامههای هستهای و موشکی از طریق ابزار نظامی و اقتصادی آغاز شده بود، با چرخش رو به عقب واشنگتن و امضای یک یادداشت تفاهم ضعیف به پایان رسیده است. این سند جدید نشاندهنده یک قمار تازه است؛ تصوری که گمان میکند اگر نتوان حاکمیت ایران را با زور جابهجا کرد، میتوان با انگیزههای مالی و مادی، آن را به دست کشیدن از هویت انقلابیاش ترغیب نمود. مفاد این تفاهمنامه به شکلی یکجانبه به سود تهران تنظیم شده و امتیازات گسترده نظامی، اقتصادی و به رسمیت شناختن دوفاکتوی کنترل ایران بر تنگه هرمز را در قبال وعده عدم دستیابی به سلاح هستهای اعطا میکند؛ تعهدی که پیش از این نیز بارها تکرار و نقض شده است.
این توافق برای دولتی که پیشتر برجام را «بدترین توافق تاریخ» مینامید، یک عقبنشینی آشکار محسوب میشود، چرا که توافق قبلی تعهدات عینیتر و هزینههای کمتری داشت. در حالی که هیچیک از اهداف حداکثری واشنگتن از جمله نابودی صنایع موشکی، خلع سلاح گروههای نیابتی و تغییر ساختار قدرت در تهران محقق نشده، اعلام آتشبس و رفع محاصره اقتصادی به عنوان یک پیروزی جلوه داده میشود. در طرف مقابل، تهران با وجود آسیبهای اقتصادی، اعتماد به نفس سیاسی خود را بازیافته و خود را پیروز تقابل با آمریکا میداند.
ساختار سیاسی ایران بر پایه تقابل با آمریکا و اسرائیل بنا شده و مشروعیت داخلی آن به این ایستادگی وابسته است، بنابراین ادغام در نظم اقتصادی غرب برای چنین نظامهایی نه یک فرصت، بلکه یک اسب تروآ تلقی میشود که کنترل ایدئولوژیک آنها را مخدوش میکند. واشنگتن با سپردن مسئولیت این پرونده به معاون رئیسجمهور، به دنبال ایجاد یک کلانتوافق و تحول در روابط دوجانبه است، به این امید که نخبگان جدید در تهران در سیاستهای کلان خود تجدیدنظر کنند. با این حال، نشانههای داخلی در ایران از جمله تداوم سختگیریهای اجتماعی، سرکوب اقلیتها و اجرای احکام اعدام، ادعای عقلانی شدن رفتار تهران را رد میکند.
از سوی دیگر، کشورهای حاشیه خلیج فارس که اقتصادشان آسیب دیده، بزرگترین بازندگان این چرخش دیپلماتیک هستند؛ چرا که از یک سو مجبور به پرداخت هزینههای بازسازی جنگی ناخواسته شدهاند و از سوی دیگر باید برای امنیت خود مجدداً به چتر حمایتی آمریکا تکیه کنند. هرچند مقامات کاخ سفید این تفاهمنامه را یک عقبنشینی تاکتیکی میدانند که در صورت عدم موفقیت میتواند به بمباران یا محاصره مجدد تبدیل شود، اما خستگی از نوسانات اقتصادی مانع از شروع مجدد درگیری خواهد بود. تاریخ نشان داده است که تهران همواره پتانسیل آسیب زدن به آینده سیاسی روسای جمهور آمریکا را دارد و این قمار جدید نیز ممکن است به قیمت فرسایش جایگاه سیاسی رهبران فعلی واشنگتن تمام شود./منبع
