چرخه شوم ترامپ در ونزوئلا

تصرف نفت ونزوئلا می‌تواند مداخله نظامی آمریکا و چرخه بی‌ثباتی منطقه‌ای را احیا کند.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «چرخه شوم ترامپ در ونزوئلا» نوشته دیوید ای. گراهام (David A. Graham) در آتلانتیک (Atlantic)، پیامدهای مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا و کنترل منابع نفتی این کشور را در چارچوب سابقه مداخلات خارجی واشنگتن بررسی می‌کند و هشدار می‌دهد که بهره‌برداری اقتصادی از مداخله نظامی می‌تواند به شکل‌گیری دولت وابسته، افزایش نارضایتی و تکرار چرخه درگیری منجر شود. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.

مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا و تصرف نیکلاس مادورو، نقطه آغاز روندی است که می‌تواند خاطره مداخلات امپریالیستی گذشته آمریکا در آمریکای لاتین و دیگر مناطق جهان را زنده کند. در این رویکرد، اقدام نظامی، ایجاد ساختار سیاسی وابسته، بهره‌برداری از منابع طبیعی و سپس شکل‌گیری نارضایتی عمومی، اجزای یک چرخه به‌هم‌پیوسته‌اند. تجربه تاریخی نشان می‌دهد مداخلاتی که با توجیه منافع امنیتی یا اقتصادی انجام می‌شوند، ممکن است در بلندمدت به تقویت احساسات ضدآمریکایی و ایجاد زمینه برای درگیری‌های بعدی منجر شوند.

در وضعیت جدید ونزوئلا، نفت در مرکز محاسبات واشنگتن قرار گرفته است. دولت آمریکا ضمن طرح اتهام‌های مرتبط با قاچاق مواد مخدر علیه مادورو، عملاً کنترل منابع عظیم نفتی ونزوئلا را به یکی از اهداف اصلی مداخله تبدیل کرده است. وعده استفاده از نفت ونزوئلا برای پر کردن ذخایر راهبردی آمریکا نیز نشان می‌دهد که منافع انرژی بخش مهمی از منطق این سیاست است. در همین حال، ساختار سیاسی پس از مادورو به‌جای انتقال روشن قدرت به نیروهای دموکراسی‌خواه، به سمت اتکا به چهره‌ای نزدیک به ساختار قبلی حرکت کرده و نقش مستقیم مقام‌های آمریکایی در مدیریت شرایط افزایش یافته است.

از منظر اقتصادی نیز منافع این سیاست برای شهروندان آمریکایی فوری و قطعی نیست. بازسازی صنعت نفت ونزوئلا سال‌ها زمان می‌برد، نفت سنگین این کشور به فرآوری پیچیده نیاز دارد و بنابراین انتظار کاهش سریع قیمت سوخت یا پر شدن سریع ذخایر نفتی آمریکا واقع‌بینانه نیست. در مقابل، شرکت‌های بزرگ انرژی و سرمایه‌گذاران خارجی می‌توانند از بازگشت به بازار ونزوئلا سود قابل‌توجهی کسب کنند؛ وضعیتی که خطر شکل‌گیری شکاف میان منافع گروه‌های ثروتمند و منافع عمومی را افزایش می‌دهد.

ریشه این بحران به تاریخ پرتنش نفت ونزوئلا و آمریکا بازمی‌گردد. ملی‌سازی صنعت نفت، بازگشایی دوباره به روی سرمایه‌گذاری خارجی و سپس سیاست‌های ملی‌گرایانه هوگو چاوز و مصادره دارایی‌های خارجی، روابط دو کشور را بارها دستخوش تغییر کرده است. هم‌زمان، سیاست‌های اقتصادی چاوز و مادورو به فرسایش صنعت نفت و اقتصاد ملی و تشدید اقتدارگرایی انجامید و موج گسترده مهاجرت را ایجاد کرد.

اکنون خطر اصلی آن است که بهره‌برداری خارجی از نفت ونزوئلا، زمینه‌ای برای بازتولید همان ملی‌گرایی ضدآمریکایی فراهم کند. دولت‌های آینده می‌توانند مخالفت با حضور شرکت‌های آمریکایی و کنترل خارجی منابع را به ابزار سیاسی تبدیل کنند و حتی به ملی‌سازی دوباره دارایی‌ها روی آورند. چنین واکنشی، چرخه مداخله، نارضایتی و مقابله را دوباره فعال خواهد کرد.

از این منظر، مسئله صرفاً دسترسی آمریکا به نفت نیست؛ بلکه پیامدهای ژئوپلیتیکی یک سیاست مداخله‌گرایانه است. افزایش خصومت سیاسی در نیمکره غربی می‌تواند بی‌ثباتی منطقه‌ای و مهاجرت گسترده را تشدید کند و در نهایت با منافع بلندمدت آمریکا تعارض داشته باشد. این روند همچنین با وعده‌های پیشین درباره کاهش مداخلات خارجی و اولویت دادن به منافع مستقیم شهروندان آمریکایی در تضاد قرار می‌گیرد./ منبع