دموکراسی‌های غربی در برابر بزرگ‌ترین آزمون خود: اما نه هوش مصنوعی

دموکراسی‌های غربی با چالش‌هایی عمیق‌تر از تهدیدات هوش مصنوعی مواجه‌اند. رسانه‌ها و اندیشکده‌های غربی هشدار داده‌اند که هوش مصنوعی ممکن است با متمرکزکردن قدرت و دستکاری افکار عمومی از طریق محتوای جعلی، به دموکراسی آسیب برساند. با این حال، پرسش اساسی‌تر این است که آیا دموکراسی‌های لیبرال هنوز می‌توانند رفاه و ثبات را برای شهروندان خود به ارمغان آورند. دموکراسی به‌عنوان تنها مدل سیاسی غالب، تنها از اواخر قرن نوزدهم و به‌ویژه پس از جنگ جهانی دوم در غرب گسترش یافت و موفقیت آن به رشد اقتصادی و افزایش استانداردهای زندگی وابسته بود.

از دهه  2000 میلادی، افزایش نابرابری درآمدی و کاهش خدمات رفاهی، پایه‌های این نظام را تضعیف کرده است. در ایالات متحده، نابرابری ثروت، هزینه‌های بالای درمان و آموزش، اعتراضات «جان سیاهان مهم است» در سال ۲۰۲۰ و شورش طرفداران ترامپ در مقابل کنگره در سال ۲۰۲۱ شکاف‌های عمیق نظام دموکراتیک را نشان داد. در انگلیس، رفراندوم برگزیت در سال ۲۰۱۶ بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی را تشدید کرد و این کشور از آن زمان ۶ نخست‌وزیر داشته است. در فرانسه، جنبش «جلیقه‌زردها» در سال ۲۰۱۸ نابرابری و مشکلات مناطق روستایی را برجسته کرد. نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو نشان می‌دهد که رضایت از دموکراسی در دوازده کشور با درآمد بالا از ۴۹ درصد در سال ۲۰۲۱ به ۳۵ درصد در سال جاری کاهش یافته است. این نارضایتی به رشد جنبش‌های پوپولیستی در چپ و راست منجر شده است.

اروپا با بحران اقتصادی، پیری جمعیت و از‌دست‌دادن برتری فناوری به قدرت‌های نوظهور مواجه است که پایداری نظام‌های بازنشستگی، درمان و بازار کار را تهدید می‌کند. در مقابل، کشورهای آسیایی مانند چین، هند، کره جنوبی و اعضای آسه‌آن در زیرساخت‌های دیجیتال، تولید و آموزش سرمایه‌گذاری کلانی کرده‌اند و مرکز ثقل اقتصادی جهان به شرق منتقل شده است. برای جوانان اروپایی، دستیابی به استانداردهای زندگی بهتر از والدینشان تضمین‌شده نیست.

چین با مدل «سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی» در چهار دهه گذشته صدها میلیون نفر را از فقر نجات داده و دومین اقتصاد بزرگ جهان را ساخته است. این مدل بر ثبات اجتماعی و توسعه جمعی تأکید دارد. سنگاپور و هند نیز با مدل‌های حکومتی ترکیبی و دموکراتیک خود، مشروعیت و تاب‌آوری متفاوتی را نشان داده‌اند. هوش مصنوعی بر بازارهای کار، اکوسیستم‌های اطلاعاتی و امنیت ملی تأثیر عمیقی خواهد گذاشت، اما پرسش اصلی برای غرب این است که آیا دموکراسی‌های لیبرال می‌توانند با تأمین رفاه، مشروعیت خود را حفظ کنند. اگر دموکراسی نتواند زندگی شهروندان را بهبود بخشد، آزادی‌های سیاسی به‌تنهایی برای حفظ مشروعیت کافی نخواهد بود. جهان به‌سمت نظمی چندقطبی پیش می‌رود که در آن مدل‌های حکومتی متنوع با هم رقابت و تعامل می‌کنند. چالش غرب، اثبات توانایی دموکراسی در ایجاد رفاه، امنیت و امید است./ منبع