خشم تعرفه‌ای ترامپ: تهدیدی برای رکود جهانی

دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا تهدید کرده است که تعرفه‌ای پنجاه درصدی بر تمام کالاهای وارداتی از اتحادیه اروپا اعمال خواهد کرد و از انعقاد توافق تجاری با بروکسل خودداری کرده است. این سیاست می‌تواند اقتصاد اروپا را به‌شدت تحت فشار قرار دهد، به اقتصاد آمریکا آسیب برساند و رشد جهانی را کُند کند. پیامدهای این اقدام ممکن است ثبات جهانی را به خطر بیندازد، در حالی که اهداف دقیق ترامپ مشخص نیست. او با سیاست‌های تجاری غیرقابل پیش‌بینی و پرنوسان، عدم اطمینان اقتصادی جهانی را تشدید می‌کند. افزایش تعرفه‌ها فراتر از یک تاکتیک مذاکره است؛ این یک قمار خطرناک است که می‌تواند به ترکیب نامطلوبی از تورم بالاتر و رشد کُندتر در آمریکا منجر شود. اروپا ممکن است به رکود اقتصادی کشیده شود و این اقدام ثبات جهانی را مختل کند. با اعمال تعرفه بر اتحادیه اروپا، که رابطه‌ای پرتنش با آمریکا دارد، دولت ترامپ سال‌ها مذاکرات تجاری را تضعیف کرده و خطر جنگ تجاری گسترده‌تری را به‌وجود آورده که به مصرف‌کنندگان، کسب‌وکارها و انسجام ژئوپلیتیکی آسیب می‌رساند. این مسئله تنها به مسائل مالی محدود نمی‌شود، بلکه اعتماد جهانی را در جهانی که پیش‌تر متزلزل است، تضعیف می‌کند.

تجارت صرفاً به حمل‌ونقل و ترازهای تجاری خلاصه نمی‌شود؛ بلکه پیونددهنده اتحادهاست. آمریکا و اتحادیه اروپا بزرگ‌ترین شرکای تجاری یکدیگر هستند و سالانه ۱.۳ تریلیون دلار کالا و خدمات بین آن‌ها مبادله می‌شود. اعمال تعرفه پنجاه درصدی بر خودروها، فولاد یا شراب اروپایی نه‌تنها شرکت‌هایی مانند بی‌ام‌و یا تولیدکنندگان شراب بوردو را تحت فشار قرار می‌دهد، بلکه مصرف‌کنندگان آمریکایی با افزایش قیمت‌ها مواجه می‌شوند، کسب‌وکارها دسترسی به بازارها را از دست می‌دهند و متحدان، به اصلِ ثبات و قابل‌اتکا‌بودنِ آمریکا تردید می‌کنند. با توجه به تنش‌های موجود با چین و تهدید علیه کانادا و مکزیک، این سیاست می‌تواند به هرج‌ومرج اقتصادی جهانی منجر شود. این موضوع برای مردم به معنای افزایش قیمت مواد غذایی، اختلال در زنجیره‌های تأمین و ضربه به مشاغل است، در حالی که ممکن است متحدان کلیدی در برابر چالش‌های بزرگ‌تر، مانند مقابله با چین یا روسیه، از آمریکا فاصله بگیرند.

در روز دوم آوریل ۲۰۲۵، ترامپ تعرفه‌ای ۱۰ درصدی جهانی و تعرفه‌ای بیست درصدی «متقابل» بر واردات از اتحادیه اروپا اعلام کرد و کسری تجاری ۲۳۰ میلیارد دلاری و اتهاماتی مانند مالیات بر ارزش افزوده و دستکاری ارزی را بهانه کرد. اتحادیه اروپا، که غافلگیر شده بود، پیشنهاد «تعرفه صفر در برابر صفر» برای کالاهای صنعتی داد، اما ترامپ با توقف ۹۰ روزه اغلب تعرفه‌ها، به‌جز تعرفه‌های چین که به ۱۴۵ درصد رسید، واکنش نشان داد. سپس در روز ۲۳ می، تهدید به تعرفه پنجاه درصدی بر اتحادیه اروپا کرد که از روز اول ماه ژوئن قرار بود اعمال شود، اما پس از گفت‌وگو با اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، تا روز نهم جولای به تعویق افتاد.

پیامدهای اقتصادی این اقدامات آشکار است. شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ در روز سوم آوریل نزدیک به پنج درصد سقوط کرد که بدترین افت از سال ۲۰۲۰ بود، زیرا بازارها برای جنگ تجاری آماده شدند. اقتصاددانان تخمین می‌زنند که تعرفه‌های ترامپ می‌توانند ۰.۸ درصد از تولید ناخالص داخلی آمریکا را کاهش دهند و به هر خانوار سالانه ۱۲۰۰ دلار هزینه تحمیل کنند. آلمان، بزرگ‌ترین صادرکننده خودرو جهان، با کاهش احتمالی ۰.۲ درصدی تولید ناخالص داخلی مواجه است و این پیش از اقدامات تلافی‌جویانه است. کسب‌وکارهای کوچک، از فروشندگان آمازون تا تولیدکنندگان لهستانی، با اختلال در زنجیره‌های تأمین دست‌وپنجه نرم می‌کنند. نظرسنجی رویترز-ایپسوس در ماه آوریل نشان داد که ۷۳ درصد آمریکایی‌ها انتظار افزایش قیمت‌ها را دارند و ۵۷ درصد با تعرفه‌ها مخالف‌اند. اگرچه مشاوران ترامپ مانند پیتر ناوارو این واکنش بازار را «بی‌اهمیت» می‌دانند، اما اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، اذعان دارد که مذاکرات ممکن است طولانی شود.

از نظر ژئوپلیتیکی، زمان‌بندی این اقدامات نامناسب است. اتحادیه اروپا، شریک کلیدی ناتو، با جنگ اوکراین و مشکلات انرژی تحت فشار است. تعرفه‌های ترامپ ممکن است متحدان وفاداری مانند لهستان و آلمان را در تنگنا قرار دهد و آن‌ها را بین تحمل زیان اقتصادی یا تسلیم‌شدن مخیر کند. در همین حال، شی جین‌پینگ، رییس‌جمهور چین، که با تعرفه‌های ۱۴۵ درصدی آمریکا و پاسخ متقابل ۱۲۵ درصدی مواجه شده، نظاره‌گر اختلافات غرب است. مذاکرات ژنو در ماه می، تعرفه‌های آمریکا و چین را به ترتیب به ۳۰ و ۱۰ درصد کاهش داد، اما آتش‌بس ۹۰ روزه شکننده است و کسب‌وکارهای کوچک چینی به بازارهای دیگر روی آورده‌اند. اگر آمریکا هر دو اروپا و چین را از خود دور کند، اهرم خود را در برابر رقبای جهانی تضعیف خواهد کرد.

دفاع‌کنندگان ترامپ استدلال می‌کنند که این سیاست، حرکتی هوشمندانه برای اجبار به شرایط تجاری عادلانه‌تر و تقویت تولید داخلی است. آن‌ها به توافق با انگلیس در روز نهم می، که برخی تعرفه‌ها را کاهش داد، به‌عنوان نشانه‌ای از موفقیت اشاره می‌کنند. اما این توافق، که تنها کشاورزی و خودرو را در بر می‌گیرد، در مقایسه با پیچیدگی مذاکرات با اتحادیه اروپا یا چین، محدود است. منتقدان، مانند اسکات کندی از مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، آتش‌بس با چین را «عقب‌نشینی آمریکا» بدون دستاورد واقعی می‌دانند. مذاکرات با اتحادیه اروپا، که با بی‌اعتمادی همراه است، تا روز نهم جولای مهلت دارد و مسیر روشنی برای پیشرفت وجود ندارد.

تشدید تعرفه‌ها مانند انداختن کبریت در جنگلی خشک است؛ ممکن است به‌سرعت خاموش شود یا آتش‌سوزی بزرگی به راه اندازد. توقف موقت با اتحادیه اروپا زمانی برای مذاکره فراهم می‌کند، اما بدون راهبرد روشن، جهان با افزایش قیمت‌ها، شکاف در اتحادها و اقتصاد جهانی در آستانه بحران مواجه است. این تعرفه‌های سنگین بر واردات اروپا قطعاً نتیجه معکوس خواهد داشت و تولید محصولات آمریکایی را گران‌تر خواهد کرد. این تشدید نیازمند راه‌حل دیپلماتیک است، زیرا تعرفه‌ها به هر دو اقتصاد آسیب می‌رساند. این تنها یک نمایش نیست، بلکه شرط‌بندی خطرناکی است که می‌تواند تجارت جهانی را به شکلی منفی تغییر دهد. اگر ترامپ بخواهد از آشوب بزرگ‌تر جلوگیری کند، باید به‌سرعت رویکردی دقیق‌تر جایگزین سیاست‌های تخریبی خود کند، وگرنه همه ما هزینه این تنش فرااقیانوسی را خواهیم پرداخت./ منبع