چگونه ترامپ می‌تواند از جنگ بر سر تایوان جلوگیری کند

تنش‌ها میان ایالات‌ متحده و چین بر سر تایوان در سال‌های اخیر به‌طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و هر دو کشور بیش از هر زمان دیگری به درگیری نظامی نزدیک شده‌اند. در یک دهه گذشته، واکنش‌های متقابل میان تایوان، چین و آمریکا به یک چرخه خطرناک تبدیل شده‌ است. تایوان با اتخاذ مواضع سرسختانه‌تر نسبت به چین، موجب واکنش‌های تهاجمی پکن شده و این در مقابل باعث شده که واشنگتن از مواضع تایوان با شدت بیشتری حمایت کند. این چرخه تکرارشونده، تایوان را به نقطه‌ مرکزی در روابط آمریکا و چین بدل کرده و خطر جنگ را افزایش داده است.

اما این وضعیت اجتناب‌ناپذیر نیست. دونالد ترامپ، به‌عنوان رئیس‌جمهوری که از بسیاری از هنجارهای رایج در سیاست خارجی عدول کرده، این ظرفیت را دارد که این روند را معکوس کند. او می‌تواند با پیشنهاد یک توافق تازه به چین، موازنه‌ای جدید در تنگه تایوان ایجاد کند. چنین توافقی ممکن است شامل کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه و ارسال پیامی شفاف به تایوان مبنی بر اینکه حمایت نظامی ایالات‌ متحده محدود و مشروط است، باشد.

در دهه ۱۹۷۰، آمریکا و چین با رسیدن به توافقی ظریف و غیررسمی توانستند ثبات قابل‌توجهی ایجاد کنند. آمریکا مشروعیت حکومت پکن را به‌عنوان نماینده قانونی چین به‌رسمیت شناخت و موضع چین درباره تعلق تایوان به خاک اصلی را پذیرفت. در عین حال، آمریکا از حمایت از استقلال تایوان پرهیز کرد، رابطه‌ای غیررسمی با تایپه حفظ کرد و در عین ارائه کمک نظامی، تعهد صریح به دفاع از تایوان نداد. این راهبرد، زمینه‌ساز رشد اقتصادی در آسیا شد و به سود همه طرف‌ها تمام شد.

با روی کار آمدن تسای اینگ-ون در سال ۲۰۱۶، سیاست‌های مصالحه‌جویانه قبلی تایوان کنار گذاشته شد و چین نیز فشارهای اقتصادی و نظامی را افزایش داد. ترامپ هم در همان سال، با پذیرفتن تماس تلفنی تبریک از سوی رئیس‌جمهور تایوان، هنجارهای دیپلماتیک را شکست و سپس محدودیت‌های تماس دیپلماتیک با تایوان را کاهش داد. در دوره بایدن، با اعلام چندباره آمادگی برای دفاع نظامی از تایوان و سفر نانسی پلوسی به تایپه، چین واکنش‌های نظامی بی‌سابقه‌ای نشان داد.

در آستانه انتخابات سال ۲۰۲۴، ترامپ نشانه‌هایی از تمایل به تنش‌زدایی نشان داده و از جمله، اجازه توقف به رئیس‌جمهور جدید تایوان در خاک آمریکا را نداد و مذاکرات دفاعی با تایپه را لغو کرد. برای جلوگیری از جنگ، او باید گام‌هایی فراتر بردارد؛ از جمله اعلام رسمی عدم حمایت از استقلال تایوان، بازگرداندن محدودیت‌های دیپلماتیک و توقف حمایت از حضور تایوان در نهادهای بین‌المللی. همچنین خروج مستشاران نظامی آمریکا از تایوان و کاهش حضور تسلیحاتی در منطقه، می‌تواند از تحریک بیشتر چین جلوگیری کند.

در مقابل، آمریکا باید خواهان تعهداتی متقابل از چین شود؛ از جمله اعلام نبود جدول‌زمان مشخص برای اتحاد با تایوان و پرهیز از تهدید نظامی یا سایبری و فشارهای اقتصادی. با توجه به چالش‌های داخلی چین، از جمله فساد گسترده در ارتش، کاهش رشد اقتصادی و نگرانی از ناکامی در اقدام نظامی علیه تایوان، پکن نیز علاقه‌مند به اجتناب از جنگ است.

اگرچه این رویکرد ممکن است به‌لحاظ سیاسی برای ترامپ پرهزینه باشد، اما موقعیت ویژه او، کنترل نسبی بر حزب جمهوری‌خواه و عدم نگرانی از انتخاب مجدد، به او آزادی عمل می‌دهد. این سیاست به‌معنای کنارگذاشتن تایوان نیست، بلکه بازتعریف جایگاه آن در سیاست خارجی آمریکاست. با توجه به قدرت نظامی فزاینده چین و کمبود منابع دفاعی آمریکا به‌دلیل درگیری در سایر مناطق، جنگ با چین بر سر تایوان منطقی نیست.

لای چینگ ته، رئیس‌جمهور جدید تایوان، مواضعی حتی تندتر از تسای اینگ-ون اتخاذ کرده و این مسئله به افزایش احتمال درگیری کمک کرده است. آگاه‌سازی تایوان از محدودیت حمایت آمریکا، می‌تواند آن را به رفتار محتاطانه‌تر وادارد. حتی اگر تلاش ترامپ برای توافق با چین به نتیجه نرسد، صرف ارائه پیشنهاد مذاکره می‌تواند نشان‌دهنده حسن نیت آمریکا و گامی مهم در کاهش تنش‌ها باشد.

جلوگیری از جنگی فاجعه‌بار که برنده‌ای نخواهد داشت، می‌تواند جایگاهی تاریخی برای ترامپ به‌عنوان یک میانجی صلح رقم بزند./ منبع