درس‌هایی که ترامپ می‌تواند برای پایان دادن به جنگ بیاموزد

برای پایان دادن به جنگ چهارساله روسیه علیه اوکراین که اولویت کار سیاست خارجی دولت آمریکا است، تجربه «مذاکرات صلح دیتون» در ۱۹۹۵ درس‌های کلیدی در خود دارد. این مذاکرات که به توقف جنگ بوسنی پس از چهار سال درگیری (با بیش از ۱۰۰ هزار کشته و قتل‌عام سربرنیتسا) منجر شد، نشان داد صلح نیازمند دیپلماسی بی‌وقفه آمریکا، تهدید نظامی معتبر و همکاری متحد با متحدان اروپایی است. مذاکرات ۲۱روزه در پایگاه رایت-پترسون، بدون حضور رئیس‌ جمهور وقت آمریکا تا پایان، با حضور طرفین به دور از رسانه‌ها و فشارهای خارجی به نتیجه رسید.

جلسه اخیر مجمع پارلمانی ناتو در دیتون، با حضور نمایندگان ۳۲ متحد، شرکا، رهبران بالکان غربی و کارشناسان، به مناسبت سالگرد دیتون برگزار شد. درس‌های این رویداد برای جنگ اوکراین، با وجود تفاوت‌های مقیاس (روسیه هسته‌ای با وسعت و جمعیت بسیار بزرگ‌تر از صربستان، و اوکراین ده برابر بزرگ‌تر از بوسنی)، حیاتی‌اند. نخست، صلح‌های پایدار نادرند؛ در تاریخ مدرن اروپا، تنها دیتون و توافق گود فرایدی (۱۹۸۸) موفق بوده‌اند. هر دو پس از خشونت‌های شدید، با رهبری متمرکز و خلاق آمریکا و همراهی اروپا به‌دست آمدند. این عناصر در قضیه اوکراین غایب‌اند.

دیتون نشان داد صلح به دیپلماسی منظم، اهرم نظامی و مصالحه نیاز دارد. آمریکا در دیتون میانجی بی‌طرف نبود، بلکه با اعمال قدرت، نتیجه را شکل داد. صلح پایدار نباید تجاوز را پاداش دهد، همان‌طور که دیتون به تجاوز صربستان جایزه نداد. همچنین، ساخت صلح به اندازه پایان جنگ حیاتی است. دیتون و بلفاست با سال‌ها تعامل بین‌المللی، کمک اقتصادی و تعهدات امنیتی پایدار شدند. بدون حمایت اتحادیه اروپا و ناتو، دیتون شکست می‌خورد. موفقیت نیازمند پیام و سیاست یکپارچه بین‌المللی است؛ پیش از دیتون، اختلافات بین آمریکا، اروپا و درون آمریکا به شکست منجر شده بود.

درس دیگر، لزوم قاطعیت است. ژنرال آمریکایی در مذاکرات دیتون تأکید کرد که نباید در برابر رهبر روسیه که معتقد است در حال پیروزی است، ضعف نشان داد. حملات گسترده اخیر روسیه به اوکراین، شامل ۹۰۰ پهپاد و ده‌ها موشک، پاسخی به تلاش‌های صلح‌جویانه آمریکا بود. رهبر روسیه با هدف فرسودن اوکراین و متحدانش، به برتری استقامت خود باور دارد؛ به‌ویژه با کاهش حمایت نظامی و دیپلماتیک آمریکا، ناکافی بودن تلاش‌های اروپا و خستگی اوکراین. او مذاکرات را طولانی می‌کند، زیرا چیزی جز تهدید مستقیم علیه رژیمش، او را به مذاکره صادقانه وادار نمی‌کند.

آمریکا در ۱۹۹۵ با قاطعیت در برابر رهبر صربستان ایستاد. او پس از مذاکرات اعتراف کرد که صرب‌ها در برابر ناتو و تسلیحاتش شانسی نداشتند. در اوکراین، آمادگی طرفین برای صلح ضروری است، اما روسیه هنوز آماده نیست. تا زمانی که این آمادگی ایجاد نشود، حمایت از اوکراین حیاتی است، زیرا نسل‌های آینده قضاوت خواهند کرد که در این بحران چه کرده‌ایم. دیتون، هرچند ناکامل، نشان داد رهبری آمریکا چه دستاوردهایی می‌تواند داشته باشد. رئیس ‌جمهور وقت آمریکا پس از توافق تأکید کرد که جهان به آمریکا به دلیل ارزش‌ها و آمادگی‌اش برای اقدام نگاه می‌کند. آمریکا نمی‌تواند همه‌جا باشد، اما جایی که ارزش‌ها و منافعش در خطر است، باید عمل کند.

برای تغییر ذهنیت یک رهبر متجاوز، آمریکا باید بسیار سخت‌تر از دیتون تلاش کند، وگرنه باید جنگ مداوم روسیه و جاه‌طلبی‌اش برای تغییر نقشه اروپا را بپذیرد. دیتون اثبات کرد که با رهبری متمرکز، اهرم نظامی و همکاری بین‌المللی، صلح ممکن است. بدون این عناصر، تلاش‌های کنونی آمریکا برای آتش‌بس در اوکراین به نتیجه نخواهد رسید./ منبع