تک‌قطبی و صلح غرب آسیا
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقاله‌ای با عنوان «تک‌قطبی و صلح غرب آسیا» که به قلم شای فلدمن (Shai Feldman)، در مجله نشنال اینترست (National Interest)، منتشر شده است، استدلال می‌کند که پس از ۲۲ ماه تحولات منطقه‌ای، از جمله حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، آمریکا به هژمونی بی‌رقیب در غرب آسیا دست یافته است. نویسنده معتقد است که این لحظه تک‌قطبی، فرصتی بی‌نظیر برای دولت ترامپ فراهم می‌کند تا توافق صلحی پایدار در منطقه، به‌ویژه بین اسرائیل و حماس، ایجاد کند. در ادامه چکیده این مقاله را می‌خوانید.
آمریکا پس از تحولات ۲۲ ماه گذشته، از جمله حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ دوازده‌روزه ایران-اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، به هژمونی بی‌بدیل در غرب آسیا دست پیدا کرده است. این «لحظه تک‌قطبی» مشابه دوران پس از فروپاشی شوروی و جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ است که به کنفرانس صلح مادرید، توافق اسلو، و مذاکرات اسرائیل-اردن منجر شد. امروز، ضعف رقبای خارجی مانند روسیه، که نتوانست حکومت بشار اسد را حفظ کند، و فروپاشی محور مقاومت ایران (شامل حماس، حزب‌الله، حوثی‌ها و شبه‌نظامیان عراق) این فرصت را برای دولت ترامپ تقویت کرده است.
ترامپ با تعیین ضرب‌الاجل ۶۰ روزه برای توقف غنی‌سازی اورانیوم ایران و حمایت از حملات اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران با مشارکت بمب‌افکن‌های بی-2 آمریکا، اقتدار آمریکا را نشان داد. برخلاف اوباما که در برابر استفاده اسد از سلاح شیمیایی منفعل بود، ترامپ وقتی اسرائیل آتش‌بس با ایران را نقض کرد و به‌دنبال تغییر حکومت بود، به آن دستور توقف داد. سنتکام -فرماندهی مرکزی آمریکا در منطقه- که از سال ۲۰۲۱ مسئولیت هماهنگی با اسرائیل را بر عهده دارد، با همکاری اردن، عربستان و کشورهای عضو پیمان ابراهیم، در دفع حملات موشکی ایران در آوریل و نوامبر ۲۰۲۴ و ژوئن ۲۰۲۵ نقش کلیدی ایفا کرد.
فروپاشی محور مقاومت ایران با مرگ قاسم سلیمانی (۲۰۲۰)، حسن نصرالله، یحیی سنوار و دیگر رهبران نظامی و دانشمندان هسته‌ای ایران تشدید شد. سقوط حکومت اسد در دسامبر ۲۰۲۴ و ظهور احمدالشرع، از رهبران سابق القاعده، که به‌دنبال روابط اقتصادی با غرب و کشورهای خلیج فارس است، توزیع قدرت منطقه را تغییر داد. الشرع از ایران فاصله گرفته و نشانه‌هایی از آتش‌بس طولانی با اسرائیل نشان داده است.
این لحظه تک‌قطبی فرصتی برای تیم ترامپ-ویتکاف فراهم می‌کند تا مشابه تیم بوش-بیکر در سال ۱۹۹۱، توافق صلحی پایدار ایجاد کند. در نوامبر ۲۰۲۴، آنها آتش‌بس و توافقی برای آزادی گروگان‌ها بین اسرائیل و حماس تسهیل کردند و اکنون برای توافق جدید با حماس و محدودکردن برنامه هسته‌ای ایران تلاش می‌کنند. برای پایان جنگ اسرائیل-حماس، اسرائیل باید از غزه خارج شود و گروگان‌ها آزاد شوند، اما این نیازمند جایگزینی حماس در اداره غزه است. این امر مستلزم ایجاد نیروی امنیتی فلسطینی با حمایت مصر، اردن، عربستان و امارات، و تعهد اسرائیل به مسیر دولت فلسطینی است. عربستان نیز عادی‌سازی روابط با اسرائیل را به این تعهد مشروط کرده است.
قدرت آمریکا، همراه با وابستگی فزاینده اسرائیل به حمایت آن پس از جنگ با ایران، و آمادگی محمدبن‌سلمان برای همکاری، شرایط را برای ایجاد این رژیم امنیتی فراهم می‌کند. بدون رقبای خارجی مانند روسیه یا ایران، دولت ترامپ می‌تواند این توافق را بدون نگرانی از مداخله عوامل مخل پیش ببرد. این فرصت بی‌نظیر برای صلح پایدار، مشروط به همکاری کشورهای عربی و تعهد اسرائیل به راه‌حل دو کشوری، می‌تواند به پایان جنگ و ثبات منطقه‌ای منجر شود./ منبع
