هفته گذشته بازتابی تکاندهنده از روند تبدیل آمریکا از رهبر نظم لیبرال جهانی به تهدیدکننده اصلی آن بود. سیاستهای اقتدارگرایانه دونالد ترامپ – از استقرار نیروهای نظامی در شهرهای آمریکا تا سلاحسازی اقتصاد و بازگشت به تهدیدهای هستهای – محور مشترک تحولات این هفتهاند. این رویکرد نهتنها ساختارِ داخلیِ آمریکا را دگرگون کرده، بلکه موجب فروریختن اعتماد جهانی به واشنگتن شده و برای رقیبانی چون چین فرصت آفریده است.
برخلاف دوران جنگ سرد کلاسیک – که با دو بلوک ایدئولوژیک متمایز تعریف میشد – رقابت امروز بر برخورد دو الگوی حکمرانی استوار است: نئواقتدارگراییِ ترامپ، متکی بر زور، تهدید و یکجانبهگرایی؛ در برابر چندجانبهگراییِ عملگرای چین، متکی بر همکاریِ اقتصادی و دیپلماسیِ صبور. این تقابل بیش از هرجا در غربآسیا تشدید شده و این منطقه را به میدان آزمون این دو الگو بدل کرده است، تا جایی که ایران برای چین نه صرفاً شریک اقتصادی، بلکه «کارت راهبردی» تلقی میشود.
