ایمنی و امنیت هوش مصنوعی، بستری برای شکوفایی نوآوری در کشورهای اکثریت جهانی فراهم می‌کند

در مباحث کنونی درباره حکمرانی هوش مصنوعی، یک تنش مرکزی میان توسعه نوآوری و تضمین ایمنی و امنیت وجود دارد. ایمنی هوش مصنوعی به پیشگیری از آسیب‌های ناشی از سوءاستفاده، تبعیض و اختلال در بازار کار می‌پردازد و امنیت آن بر حفظ یکپارچگی مدل‌ها از طریق طراحی، پیاده‌سازی و استقرار متمرکز است. با این حال اغلب، ایمنی و امنیت به‌عنوان موانع نوآوری تصور می‌شوند و این روایت ضمنی شکل گرفته که اولویت‌بخشی به ایمنی و امنیت می‌تواند پذیرش فناوری را به تأخیر انداخته و کشورهای اکثریت جهانی را از منافع اقتصادی و توسعه‌ای هوش مصنوعی محروم کند. تحولات اجلاس‌های جهانی نشان‌دهنده تقویت این دوگانگی است؛ اجلاس پارک بلچلی (۲۰۲۳) بر ریسک‌های ایمنی مدل‌های پیشرفته تمرکز داشت، در حالی که اجلاس پاریس (۲۰۲۵) نوآوری و تأمین مالی گسترده را برجسته کرد و مقررات را مانعی بالقوه تلقی نمود. اجلاس جهانی هوش مصنوعی در آفریقا در کیگالی (۲۰۲۵) دیدگاه تکنو-خوشبینانه‌ای ارائه داد که بر ظرفیت توسعه‌ای تأکید داشت و ریسک‌های سیستمی را کمتر مورد توجه قرار داد.

برای کشورهای اکثریت جهانی، ریسک‌ها سنگین‌تر است، زیرا این کشورها منابع محدودی برای مقابله با شوک‌های سیستمی دارند و فشار برای کاهش شکاف هوش مصنوعی وجود دارد. در این زمینه، ایمنی و امنیت نباید هزینه نوآوری تلقی شود بلکه شرط آن است. نمونه‌ای از این رویکرد، دیدگاه نخست‌وزیر هند برای دموکراتیزه‌کردن هوش مصنوعی و ابتکار IndiaAI است که ترکیبی از مقررات و راهکارهای فناورانه را ارائه می‌دهد. اجلاس آتی AI Impact در هند (فوریه ۲۰۲۶) فرصتی برای بومی‌سازی ایمنی و امنیت هوش مصنوعی در راستای نیازهای نوآوری کشورهای اکثریت جهانی فراهم می‌کند.

پیامدهای اقتصادی شکست‌های فناورانه و جرایم سایبری، مانند تهدید علیه اهداف توسعه پایدار سازمان ملل، نشان می‌دهد که  بی‌توجهی به ایمنی و امنیت می‌تواند هزینه‌های سنگینی داشته باشد. برای نمونه، جرایم سایبری در آفریقا ۱۰درصد تولید ناخالص داخلی این قاره (۴.۱۲ میلیارد دلار) هزینه داشته و حمله باج‌افزاری ۲۰۲۲ در کاستاریکا حدود ۲.۴ درصد تولید ناخالص داخلی سالانه را به خود اختصاص داد. ترکیب این حملات با قابلیت‌های پیشرفته هوش مصنوعی می‌تواند تهدیدات شدیدتری ایجاد کند. بنابراین، کاهش ریسک‌های سیستمی و تقویت تاب‌آوری اجتماعی ضروری است.

سرمایه‌گذاری در ایمنی و امنیت هوش مصنوعی برای کشورهای اکثریت جهانی، مزایای توسعه‌ای نیز دارد. توجه به ریسک‌های محلی و اولویت‌های بومی، همانند تجربه انتقال فناوری هسته‌ای با استانداردهای ایمنی، بهره‌وری فناوری را افزایش می‌دهد. اعتماد کاربران و سرمایه‌گذاران بین‌المللی، مانند موفقیت خدمات مالی M-PESA در کنیا، نشان می‌دهد که ایمنی و امنیت پایه اعتماد و پذیرش فناوری است. مشارکت فعال در حکمرانی بین‌المللی نیز می‌تواند تعادل قدرت جهانی را به نفع کشورهای اکثریت جهانی تغییر دهد؛ هند با رهبری در زیرساخت دیجیتال عمومی و ابتکارات DPI Safeguards نمونه‌ای از این رویکرد است.

در نهایت، این یادداشت تأکید می‌کند که ایمنی و امنیت هوش مصنوعی نه مانع، بلکه بنیان نوآوری پایدار هستند. با کاهش ریسک‌های سیستمی، ایجاد اعتماد و محیط پیش‌بینی‌پذیر برای سرمایه‌گذاری، این اقدامات امکان بهره‌برداری بلندمدت و توسعه‌ای از هوش مصنوعی را فراهم می‌کنند. اجلاسAI Impact  هند فرصتی حیاتی برای نشان دادن مسیر جایگزین حکمرانی هوش مصنوعی است، مسیری که توجه دقیق به ریسک‌ها، ظرفیت فناوری برای حل مهم‌ترین چالش‌های بشر را محدود نمی‌کند، بلکه آن را تسهیل می‌کند./ منبع