ایستادگی هند در برابر جهان؛ از دگرگونی قدرت‌ها تا حاکمیت اقتصادی

در تاریخ دیپلماسی و روابط بین‌الملل، فشارهای قدرت‌های غالب اغلب نتایج مطلوبی را تنها برای آن‌ها به‌دنبال داشته است. این قدرت‌ها با داشتن منابع نظامی و اقتصادی بی‌نظیر، قادر به اعمال فشار بر کشورهای ضعیف‌تر هستند تا آن‌ها را مجبور به پذیرش اهداف راهبردی خود کنند. اما این پویایی همیشه برقرار نبوده و در برخی موارد، فشارهای خارجی موجب تقویت استقلال و حاکمیت کشورها شده است. یکی از نمونه‌های برجسته این موضوع، رفتار هند در مواجهه با فشارهای ایالات متحده است.

با تغییرات اساسی در ساختار نظم جهانی و ظهور یک نظام چندقطبی، کشورهای جنوب جهانی، به‌ویژه کشورهای عضو بریکس، شروع به پیشبرد سیاست‌های خارجی مستقل و دفاع از حاکمیت خود کرده‌اند. هند به‌ویژه در این زمینه جایگاه ویژه‌ای دارد. سیاست انرژی هند به‌طور چشمگیری در سال‌های اخیر تغییر کرده است. پیش از جنگ روسیه و اوکراین، هند تنها یک درصد از نفت خود را از روسیه تأمین می‌کرد، اما در سال ۲۰۲۴، این میزان به حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد رسید و روسیه به بزرگ‌ترین تأمین‌کننده نفت هند تبدیل شد. این تغییر عمده ناشی از تغییرات در بازار انرژی جهانی پس از جنگ اوکراین است که به هند این امکان را داده است تا نفت روسیه را با قیمت‌های ارزان‌تر خریداری کند.

ایالات متحده در واکنش به این تحولات، تعرفه‌های سنگینی بر کالاهای هندی وضع کرده است، اما هند به‌طور پیوسته بر حاکمیت خود در تعیین سیاست‌های اقتصادی و انرژی تأکید کرده است. دولت هند این اقدام آمریکا را بی‌اساس دانسته و از حق خود در انتخاب شرکای تجاری دفاع کرده است. هند با استفاده از ارزهای ملی برای تسویه‌حساب‌های تجاری با روسیه، نه‌تنها از وابستگی به دلار اجتناب کرده بلکه به سمت تقویت استقلال مالی و اقتصادی خود حرکت کرده است. این رویکرد هند در زمینه انرژی و تجارت خارجی، انعطاف‌پذیری کشور در برابر فشارهای جهانی را نشان می‌دهد و بیانگر این است که هند و کشورهای مشابه آن، در حال شکل‌دادن به نظم جهانی جدیدی هستند که بر اساس تعاملات اقتصادی مستقل و تقویت حاکمیت ملی استوار است. این تحولات همچنین چالش‌هایی جدی را برای سیستم اقتصادی جهانی تحت سلطه آمریکا ایجاد کرده و به‌طور کلی، نشان‌دهنده تغییرات عمیق در ساختار قدرت جهانی است./ منبع