چگونه مودی، ترامپ را فریب داد؟

هند در واکنش به سیاست‌های تعرفه‌ای دونالد ترامپ، راهبردی تازه در پیش گرفته و در حال دور شدن از وابستگی به آمریکا است. سیاست‌مداران و اقتصاددانان هندی نشان داده‌اند تمرکز اصلی دهلی اکنون بر تعمیق پیوندها با بلوک بریکس و کشورهای جنوب شرق آسیاست. بریکس، که شامل برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی بود، اکنون با پیوستن کشورهایی چون اندونزی و عربستان، نفوذ بیشتری یافته است. روابط تاریخی هند با روسیه در زمینه نفت و تسلیحات ادامه دارد، اما تغییر اصلی در روابط با چین رخ داده است. با وجود تنش‌های مرزی در دره گالوان در سال ۲۰۲۰ و مرگ سربازان دو طرف، اکنون نشانه‌هایی از تنش‌زدایی دیده می‌شود؛ از سرگیری پروازها میان دو کشور و دیدار شی جین‌پینگ و نارندرا مودی در نشست سازمان همکاری شانگهای، نشانه‌هایی از عادی‌سازی و گسترش همکاری‌های اقتصادی است.

تصور غرب از نقش هند در بریکس، به‌عنوان عامل مهار چین و روسیه، اکنون باطل شده است. بر اساس معیار قدرت خرید (PPP)  بانک جهانی، اقتصادهای بریکس اکنون از مجموع اقتصادهای آمریکا، اروپا و ژاپن بزرگ‌ترند و چین و هند به‌ترتیب در رتبه‌های اول و سوم جهان قرار دارند. هدف مودی رساندن هند به جایگاه کشور توسعه‌یافته تا سال ۲۰۴۷ است که مستلزم رشد سالانه ۸ درصدی است؛ هرچند هنوز به این نرخ نرسیده، اما روند رشد سریع است. غرب با تکیه بر آمار دلاری، واقعیت قدرت اقتصادی روسیه و چین را نادیده گرفته و همین امر سبب ارزیابی غلط توان روسیه در جنگ اوکراین شده است.

در غرب همچنان توهماتی درباره سیاست‌های چین وجود دارد و مقامات آمریکایی ساده‌دلانه اطمینان پکن به عدم حمایت از جنگ روسیه را باور کرده‌اند، در حالی که شواهد نشان می‌دهد چین خواهان تداوم درگیری برای جلوگیری از تمرکز واشنگتن بر شرق آسیاست. سیاست‌های تجاری ترامپ موجب همگرایی بیشتر کشورهای بریکس و بخشی از جهان جنوب شده است. کشورهای آسیایی در پی افزایش تجارت میان خود و کاهش وابستگی به دلارند؛ هرچند جایگزینی آن دشوار است، اما تحریم‌ها و تعرفه‌های آمریکا انگیزه این تغییر را تقویت کرده است.

بریکس در حال توسعه سامانه پرداخت «بریکس‌پی» است که با فناوری مشابه رمزارزها، امکان پرداخت‌های مستقیم با ارزهای محلی را فراهم می‌کند. این سازوکار کشورها را در برابر تحریم‌های مالی آمریکا مقاوم‌تر می‌سازد و هر بار استفاده واشنگتن از سلطه دلاری‌اش، این امتیاز را تضعیف می‌کند.

در سطح اروپا، اتحادیه اروپا و هند در حال مذاکره برای توافق تجاری جدیدی هستند که می‌تواند وابستگی دو طرف به آمریکا را کاهش دهد، اما اختلاف بر سر تعرفه خودرو و الزامات اقلیمی باقی است. این توافق تأثیر بنیادینی نخواهد داشت، زیرا جهش واقعی اقتصاد هند از فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، ناشی خواهد شد. هند قصد دارد از این فناوری برای افزایش بهره‌وری در تولید استفاده کند، در حالی که اروپا هنوز در مرحله گفتار باقی مانده است.

حتی با تغییر دولت در آمریکا، هند به دوران وابستگی پیشین بازنخواهد گشت. آمریکا همچنان قدرتی نظامی باقی خواهد ماند، اما چین قدرت مسلط اوراسیا خواهد شد و هند نقش مستقل خود را ایفا خواهد کرد. اروپا نیز میان این دو قطب سرگردان خواهد ماند. مونشاو ویژگی سیاست مودی و چین در «صبر راهبردی» است؛ چشم‌اندازی بلندمدت که غرب از آن بی‌بهره است./ منبع