پروژه بازگشت هند به شرق!
هند رویکرد توازنجویانه خود را در قبال مسکو تقویت میکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «پروژه بازگشت هند به شرق!» به قلم میراحمدرضا مرشد در فرهیختگان منتشر شده است که به بررسی ابعاد سیاسی، اقتصادی و نظامی سفر ولادیمیر پوتین به دهلینو میپردازد و نشان میدهد این دیدار چگونه در چارچوب تلاش هند برای حفظ توازن راهبردی میان روسیه، غرب و چین تفسیر میشود و چه پیامدهایی برای آینده همکاریهای دو کشور دارد؛ در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
سفر اخیر ولادیمیر پوتین به هند نخستین سفر او پس از آغاز جنگ اوکراین و در قالب بیستوسومین نشست سالانه همکاریهای دو کشور انجام شد؛ نشستهایی که از سال ۲۰۰۰ آغاز شده و طی ۲۵ سال تنها با وقفهای کوتاه ادامه یافته است. تأکید بر روابط دیرینه، اعتماد متقابل و پیوندهای عمیق سیاسی بخشی از پیامهای این دیدار بود. این سفر در شرایطی صورت گرفت که هر دو کشور در معرض فشارهای اقتصادی و تحریمهای آمریکا و اروپا قرار دارند و با وجود شدتگرفتن تحریمهای ثانویه علیه هند بهدلیل همکاری با مسکو، دو طرف بر حفظ و گسترش روابط تأکید کردند. در جریان گفتوگوها شانزده سند همکاری امضا شد که بخش مهمی از آنها به حوزههای اقتصادی و نظامی مربوط بود.
در حوزه اقتصادی بر گسترش مبادلات دو کشور تأکید شد. هدفگذاری مبادلات سالانه تا سقف صد میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۰ یکی از محورهای اصلی بود. مبادلات دوجانبه طی سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته و از سیزده میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲-۲۰۲۱ به ۶۸.۷ میلیارد دلار در سال مالی ۲۰۲۴-۲۵ رسیده است. با این حال ناترازی قابل توجهی در تجارت وجود دارد؛ واردات هند از روسیه ۶۳.۸ میلیارد دلار و صادرات آن تنها ۴.۹ میلیارد دلار است. افزایش واردات نفت تخفیفخورده روسیه عامل اصلی این ناترازی محسوب میشود. پوتین بر تداوم تأمین نفت هند تأکید کرد و در مقابل دهلینو بر تقویت مسیرهای حملونقلی همچون کریدور شمال-جنوب، مسیر دریایی شمال و کریدور چنای-ولادیوستک اشاره داشت. توافق جدید در زمینه جابهجایی نیروی انسانی و همکاری در آموزش حرفهای، ارتباطات دانشگاهی و علمی و تسهیل رفتوآمد بخشی دیگر از توافقات بود. استفاده از ارزهای ملی که سهم آن به ۹۶ درصد رسیده، همکاری در حوزه مواد معدنی حیاتی، تسهیل دسترسی کالاهای هندی به بازارهای روسیه، ویزای توریستی ۳۰ روزه و تلاش برای تحقق توافق تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا از دیگر محورهای اقتصادی بود.
در بخش نظامی نیز همکاریهای سنتی دو کشور ادامه یافت. حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد تجهیزات نظامی هند ریشه روسی دارد و گفتوگوها درباره تولید مشترک قطعات و تجهیزات، انتقال فناوری، سرمایهگذاری مشترک و امکان صادرات به کشورهای ثالث ادامه یافت. تکمیل سامانه اس-۴۰۰، بررسی خرید اس-۵۰۰، احتمال همکاری در تولید بمبافکن تییو-۱۶۰ و مذاکرات درباره تولید مشترک جنگنده نسل پنجم سوخو-۵۷ از موضوعات مطرح بود. همزمان همکاری هستهای در زمینه چرخه سوخت، پشتیبانی از نیروگاه کودانکولام، استفادههای غیرنیروگاهی و لیزینگ زیردریاییهای هستهای به ارزش حدود دو میلیارد دلار پیگیری شد.
این همکاریها در شرایطی اعلام شد که روابط روسیه و غرب بر سر اوکراین متشنج است و هند نیز بهدلیل عدم پیوستن به تحریمها تحت فشار قرار دارد. توافقات اقتصادی و نظامی پیامهایی برای آمریکا و اروپا دربرداشت، بهویژه در موضوع نفت و محدودیتهای اعمالشده علیه هندیهای مقیم آمریکا. این رویکرد در چارچوب تلاش هند برای حفظ توازن میان روسیه، غرب و چین ارزیابی میشود؛ توازنی که حفظ آن در حوزه نظامی و بهخصوص انتخاب میان جنگنده سوخو-۵۷ و اف-۳۵ پیامدهای بلندمدتی برای جایگاه دفاعی و ژئوپلیتیک هند خواهد داشت./ منبع
