چه کسی مسابقه هوش مصنوعی قرن را برنده خواهد شد؟

ورود هوش مصنوعی، رباتیک و تکنولوژی‌های جدید به‌عنوان تغییرسازی بزرگ معرفی شده است. اما این تغییرات چگونه رخ خواهند داد و کدام کشور می‌تواند از هوش مصنوعی بهره‌برداری کند تا مسابقه قرن را ببرد: ایالات متحده، چین یا کشور دیگری؟

جیمز مانیکا، نایب رئیس ارشد فناوری و جامعه در گوگل، و اقتصاددان برنده جایزه نوبل مایکل اسپنس در مقاله‌ای در مجله فارن‌افرز در سال ۲۰۲۳ معتقد بودند که «تا آغاز دهه بعد، تحول در هوش مصنوعی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین عوامل رونق جهانی تبدیل شود». این مزایا از پیشرفت‌های سریع هوش مصنوعی در ایجاد محتوای جدید و برنامه‌های کاربردی در زندگی روزمره و همچنین از گسترش سریع آن از طریق دموکراتیزه‌شدن نوآوری به‌دست می‌آید.

اما برای اینکه این اتفاق بیفتد، مانیکا و اسپنس معتقدند که نیاز به یک چارچوب سیاست جدید و نگرش جدید نسبت به هوش مصنوعی وجود دارد، و «فناوری‌های هوش مصنوعی باید به‌عنوان ابزارهایی که می‌توانند ظرفیت و خلاقیت انسانی را نه تضعیف بلکه تقویت کنند، پذیرفته شوند». من معتقدم که انقلاب هوش مصنوعی سریع‌تر از آنچه انتظار می‌رفت، واقع شده است.

تاکنون به نظر می‌رسد که ایالات متحده و چین در یک مسابقه دو‌نفره هستند، در حالی که سایر کشورها به دلایل مختلف هنوز در تلاش برای دستیابی به همگامی هستند. پیش‌فرض من این است که هیچ کشوری نمی‌تواند از تشویق به بهره‌برداری از هوش مصنوعی برای افزایش بهره‌وری ملی و پیشگیری از تقسیم دانش دیجیتال صرف نظر کند. کسانی که این کار را نکنند، حاشیه‌گرا خواهند شد.

مسابقه قرن بنابراین بین تمام کشورها است. در این مسابقه خونین، با تکنولوژی‌های بزرگ که به دنبال تسلط بر بازی «پرداخت بر اساس عضویت» هستند، ممکن است در نهایت به استعمار ذهنی و مالی در حوزه‌های مختلف فناوری برسیم.

اینجاست که جنوب جهان می‌تواند راه خود را از طریق سیستم‌های دسترسی آزاد که نیازهای فردی یا محلی را برآورده می‌کنند، بدون اینکه داده‌های ارزشمند خود را از دست بدهند یا به قراردادهای «پرداخت برای به‌روزرسانی» وارد شوند، پیش بردارد.

بر اساس گزارش روندهای سال ۲۰۲۵ هوش مصنوعی ماری میکر، «اطلاعات جهان که سازمان‌یافته، متصل و دسترسی‌پذیر هستند» امروز «با هوش مصنوعی تقویت شده‌اند، و قدرت محاسباتی سریع و سرمایه‌گذاری بدون مرز مشخص، همه این تغییرات بزرگ را محرک کرده‌اند». میکر می‌گوید: «پیشرفت‌های سریع در هوش مصنوعی، زیرساخت‌های محاسباتی و همبستگی جهانی به‌طور اساسی در حال تغییر شکل‌دهنده به نحوه انجام کار، نحوه تخصیص سرمایه و تعریف رهبری – در سطح شرکت‌ها و کشورها – است».

میکر، رشد کاربران هوش مصنوعی، استفاده کلی و سرمایه‌گذاری در تجهیزات را «بی‌سابقه» می‌داند. حتی اگر هزینه‌های محاسباتی مدل‌های هوش مصنوعی بالا و در حال افزایش باشند، عملکرد آن‌ها افزایش یافته و هزینه‌ها برای هر کاربر کاهش یافته است. گزارش او از چت‌گپ‌تی اُپن‌اِی‌آی به عنوان «بزرگ‌ترین موفقیت یک شبانه‌روزی» تاریخ یاد می‌کند.

دیپ‌سیک، شرکت هوش مصنوعی چینی، با ارائه عملکرد مشابه با هزینه کم‌تر، اعتماد به ملیت خود را افزایش داد و رهبران چینی را متقاعد کرد تا به‌سوی پیشرفت فناوری حرکت کنند. میشل فلورنی، سابق معاون وزارت دفاع ایالات متحده معتقد است که هوش مصنوعی «نظامی را تبدیل خواهد کرد و قرار است به جنگ برود».

دیدگاه‌های متفاوتی در مورد اینکه چگونه هوش مصنوعی رقابت ایالات متحده و چین را شکل خواهد داد، وجود دارد. اندرو باسورث، مدیر ارشد فناوری متا، اظهار داشت که تلاش برای توسعه سیستم‌های پیشرفته هوش مصنوعی «رقابت فضایی ما» است و به‌جای عقب‌نشینی برای کاهش ریسک‌ها، پیشنهاد می‌کند که «تا حد ممکن سوخت به این آتش بریزیم».

گزارش شاخص هوش مصنوعی استنفورد در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که آمریکا در تولید مدل‌های برتر هوش مصنوعی پیشتاز است، اما چین به‌سرعت در حال کاهش فاصله عملکردی است. جنسن هوانگ، رئیس انویدیا، به‌تازگی اظهار داشت: «چین درست پشت سر ماست. فاصله بسیار نزدیک است.» آیا ظهور دیپ‌سیک چین پایان سلطه انویدیا در حوزه هوش مصنوعی است؟

دیپ‌سیک با مدل‌های کم‌هزینه و کارآمد خود، مانند آر۱ و وی۳، که با هزینه‌ای حدود ۶ میلیون دلار و با استفاده از چیپ‌های اچ۸۰۰ انویدیا توسعه یافته‌اند، بازار را متلاطم کرده است. این مدل‌ها با عملکردی قابل‌مقایسه با محصولات برتر آمریکایی مانند چت‌جی‌پی‌تی، نیاز به چیپ‌های گران‌قیمت را کاهش داده و پرسش‌هایی درباره اثربخشی محدودیت‌های صادراتی آمریکا ایجاد کرده‌اند. وندی لیو، استراتژیست ارشد جی‌پی‌مورگان، می‌گوید ظهور دیپ‌سیک روحیه کارآفرینی را در چین بیدار کرده و کسب‌وکارها با خوش‌بینی به سرمایه‌گذاری در آینده ادامه می‌دهند. بااین‌حال، رقابت داخلی ممکن است به کاهش قیمت‌ها و حاشیه سود منجر شود.

هوش مصنوعی اِیجنتیک (عامل‌محور)، که قادر به تصمیم‌گیری خودکار است، می‌تواند عصر طلایی استارتاپ‌ها را رقم بزند. این فناوری با ایجاد چت‌بات‌های شخصی‌سازی‌شده که بدون نیاز به دخالت انسان، مسائل پیچیده را حل می‌کنند، اقتصاد «برای من انجام بده» را تقویت می‌کند، به‌ویژه در خدمات مالی. دموکراتیزه‌شدن نوآوری در هوش مصنوعی، به‌ویژه برای کشورهای درحال‌توسعه، فرصت‌هایی در حوزه‌های سلامت، آموزش، کسب‌وکار و زنجیره تأمین فراهم می‌کند. با این ‌حال، چالش اصلی برای رهبران، استفاده اخلاقی و مؤثر از این فناوری است. دولت‌ها باید فرآیندهای ناکارآمد را حذف کرده و با تنظیم مقررات مناسب، از سوءاستفاده‌ها جلوگیری کنند. ترکیب هوش مصنوعی و خرد انسانی می‌تواند رقابت جهانی را به مسیری صلح‌آمیز و پررونق هدایت کند، در غیر این صورت، رقابت مخرب ممکن است به درگیری‌های زیان‌بار منجر شود./ منبع