آمریکا از دموکراسی جهانی فاصله میگیرد
چرخش سیاست خارجی آمریکا در دوره دوم ترامپ، حمایت سنتی واشنگتن از دموکراسی جهانی را کنار گذاشته و به سمت رویکردی بیطرف یا حتی متمایل به اقتدارگرایی حرکت کرده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «آمریکا از دموکراسی جهانی فاصله میگیرد» به قلم توماس کاروترز (Thomas Carothers) در بنیاد کارنگی (Carnegie Endowment) منتشر شده است. نویسنده بررسی میکند که دولت ترامپ چگونه بسیاری از سیاستهای دیرپای حمایت از دموکراسی را کنار گذاشته و با کاهش کمکها، تضعیف نهادهای مرتبط، حمایت از برخی رهبران اقتدارگرا و مداخله در انتخابات خارجی، جایگاه آمریکا را در رقابت جهانی میان دموکراسی و اقتدارگرایی تغییر داده است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
سیاست خارجی «اول آمریکا» در دوره دوم ترامپ، بهرغم نوسانهای روزمره، جهتگیری مشخصی دارد: اولویتدادن به منافع اقتصادی و امنیتی کوتاهمدت آمریکا و استفاده تهاجمی از قدرت این کشور، بدون توجه جدی به هنجارهای بینالمللی یا سابقه حمایت واشنگتن از دموکراسی. دولت ترامپ حمایت از پیشبرد دموکراسی در جهان را دیگر اولویت مهمی نمیداند و طیفی از سیاستهای پنج دهه گذشته را کنار گذاشته است.
نخست، حمایت از دموکراسی از روایت کلی سیاست خارجی آمریکا حذف شده است. راهبرد امنیت ملی سال ۲۰۲۵ برخلاف اسناد دولتهای پیشین، حمایت از دموکراسی در خارج را مطرح نمیکند. دوم، ارزشهای دموکراتیک مشترک دیگر مبنای اصلی روابط با متحدان نیستند و همکاریها عمدتاً بر منافع فوری امنیتی و اقتصادی استوار شدهاند. سوم، واشنگتن در برابر رهبران منتخبِ در حال اقتدارگرا شدن، از جمله رجب طیب اردوغان و نایب بوکله، فشار سابق را اعمال نمیکند. چهارم، حمایت از دولتهای دموکراتیک تحت فشار خارجی یا داخلی کاهش یافته است. در مورد اوکراین، کمک نظامی و غیرنظامی، اشتراک اطلاعات و فشار بر روسیه محدود شده و درباره تعهد آمریکا به امنیت تایوان نیز تردیدهایی شکل گرفته است. در برزیل و گواتمالا نیز واشنگتن از حمایت پیشین خود از نیروهای دموکراسیخواه فاصله گرفته است.
پنجم، دولت ترامپ از حمایت مؤثر از کشورهایی که بهتازگی مسیر دموکراتیک را احیا کردهاند، خودداری میکند و کاهش شدید کمکهای خارجی، کشورهایی مانند بنگلادش، نپال و سوریه را تحت تأثیر قرار داده است. ششم، ظرفیت نهادی آمریکا برای سیاستگذاری دموکراتیک تضعیف شده؛ از جمله با حذف ساختار دموکراسی و حقوق بشر در شورای امنیت ملی، کاهش شدید توان دفتر دموکراسی، حقوق بشر و کار وزارت خارجه و انحلال بخش مشابه در آژانس توسعه بینالمللی آمریکا.
هفتم، حدود ۹۰ درصد کمکهای دموکراسی آمریکا در کمتر از ۶ ماه حذف شده و آژانس توسعه بینالمللی آمریکا نیز تعطیل شده است. هشتم، آمریکا از چندین نهاد بینالمللی مرتبط با حقوق بشر، حکمرانی و دموکراسی خارج شده یا حمایت مالی خود را کاهش داده است.
سیاستهای دیگری نیز پیامدهای ضددموکراتیک دارند؛ از جمله مخالفت با تنظیم فناوریهای نظارتی، عقبنشینی از مبارزه با فساد و کاهش کمکهای توسعهای. همزمان، دولت ترامپ فعالانه در انتخابات کشورهای دیگر مداخله کرده و از نامزدهای مورد علاقه خود، بهویژه نیروهای راستگرا، حمایت کرده است. همچنین میتوان بر تمجید مکرر ترامپ از رهبران اقتدارگرا و الگوسازی رفتارهای ضددموکراتیک در داخل آمریکا تأکید کرد و نمونههایی از تأثیر این الگو بر رهبرانی در آرژانتین، صربستان، اسرائیل، مجارستان، آذربایجان و رومانی ارائه داد.
دولت ترامپ ممکن است سیاستهای خود در ونزوئلا، کوبا، ایران و اروپا را نوعی حمایت از دموکراسی معرفی کند؛ اما درباره انگیزهها و نتایج واقعی این اقدامات تردید دارد. در مجموع، آمریکا اکنون از جایگاه حامی اصلی دموکراسی جهانی فاصله گرفته و موازنه ژئوپلیتیکی بهسود اقتدارگرایی تغییر کرده است. با این حال، سرنوشت دموکراسی همچنان عمدتاً به عوامل داخلی کشورها وابسته است و شبکهای از دولتها و نهادهای دموکراسیخواه همچنان فعالاند. شدت پیامدهای این تغییر، بیش از هر چیز، به مدت دوام رویکرد جدید آمریکا بستگی خواهد داشت./ منبع
