پاکستان در تعامل با آمریکا موفق است، اما این وضعیت ماندگار نیست

پاکستان در وضعیت کنونی خود با اتکا به ارتش و به ویژه فرمانده جدیدش، عاصم منیر، با اعتماد به ‌نفس بالایی در عرصه سیاست منطقه‌ای عمل می‌کند. این اعتماد به نفس ناشی از نقش برجسته ارتش در مقابله اخیر با هند و تعاملات مثبت با دولت ترامپ است. منیر در ماه‌های اخیر دو بار به آمریکا سفر کرده و در دیدارهای مهمی از جمله با رئیس جمهور وقت، دونالد ترامپ، و فرماندهی مرکزی آمریکا شرکت داشته است. همچنین در جمع پاکستانیان مقیم خارج، از اهمیت و جایگاه فزاینده کشورش سخن گفته است.

درگیری‌های ماه می بین پاکستان و هند با حملات هوایی گسترده‌ای همراه بود که نشان‌دهنده افزایش شدت تنش‌ها بود. گزارش‌ها مبنی بر سرنگونی چند هواپیمای جنگنده هندی در میان مردم پاکستان استقبال شد و این امر موجب تقویت جایگاه ارتش به‌عنوان حافظ بی‌بدیل کشور گردید. این جایگاه به‌ویژه در تقابل با تلاش‌های نخست‌وزیر سابق زندانی شده، عمران‌خان، که قصد داشت اقتدار ارتش را زیر سؤال ببرد، برجسته‌تر شد.

از سوی دیگر، هم ارتش و هم دولت پاکستان از ترامپ و دولتش برای میانجی‌گری در پایان‌دادن به درگیری‌ها تمجید کردند. این رویکرد، که برخلاف واکنش هند است، باعث نزدیکی بیشتر پاکستان به آمریکا شد. علاوه بر این، همکاری پاکستان با آمریکا در زمینه‌هایی مانند ارائه کانال ارتباطی غیررسمی به ایران در دوره تنش‌های منطقه‌ای و دستگیری یک رهبر داعش در افغانستان، موجب افزایش اعتبار پاکستان در نگاه آمریکا شد. اعلام رسمی معرفی ترامپ برای جایزه صلح نوبل از سوی پاکستان نیز وجهی نمادین از این همکاری است.

ترامپ نیز در پاسخ به این رویکرد، امتیازهای تجاری خوبی به پاکستان داد، از جمله کاهش تعرفه‌ها به نوزده درصد که پایین‌ترین نرخ در جنوب آسیا محسوب می‌شود. همچنین وعده همکاری در توسعه ذخایر نفتی پاکستان داده شد که این موضوع از نظر عملی و اقتصادی مبهم است. پاکستان در سال گذشته از کشف ذخایر نفتی قابل‌توجهی خبر داد، اما جزئیات و صحت این ادعاها هنوز مشخص نیست و نمونه‌هایی از اعلامات مشابه قبلی که بعدها رد شدند نیز وجود دارد.

از سوی دیگر، امنیت و شرایط سیاسی در پاکستان چالش‌های بزرگی ایجاد کرده که باعث شده حتی شرکت‌های سرمایه‌گذاری قدرتمند مثل چین نیز در این کشور دچار مشکلات شوند. احتمالاً وعده ارائه ذخایر نفتی به آمریکا تنها نوعی گفتار تبلیغاتی برای جلب توجه ترامپ بوده است.

همچنین در ماه آوریل امسال، وزارت دارایی پاکستان اعلام کرد که راهبرد جدید رمزارز کشور با همکاری شرکت مالی ورلد لیبرتی که توسط خانواده ترامپ پشتیبانی می‌شود، اجرا خواهد شد. ترامپ اعلام کرده که سال گذشته از این شرکت مبلغ ۵۷.۷ میلیون دلار درآمد داشته است.

این ترکیب از همکاری‌های اقتصادی، سیاسی و امنیتی جدید شاید ظاهراً نو باشد، اما در واقع استمرار همان رویکرد تاریخی ارتش پاکستان است که با یافتن راه‌هایی برای مفید‌ واقع‌شدن در چشم قدرت‌های خارجی، به بقای خود کمک می‌کند. با این حال، تجربیات دولت‌های قبلی آمریکا نشان داده است که وعده‌های پاکستان اغلب تحقق نمی‌یابند و این کشور به‌ندرت از این همکاری‌ها سود واقعی می‌برد.

مهم‌تر این که، اعتماد بیش از حد ارتش پاکستان به خود می‌تواند به ناپایداری و بی‌ثباتی بیشتر در منطقه منجر شود. در سخنرانی در تامپا، منیر هشدار داد که یک درگیری هسته‌ای میان پاکستان و هند تأثیر آن به اندازه «نصف جهان» خواهد بود. این اظهارات با واکنش نارندرا مودی، نخست وزیر هند، مواجه شد که «تهدید هسته‌ای» را غیرقابل‌قبول خواند.

در نهایت، منیر از آغاز فصل جدیدی در روابط دوجانبه با آمریکا سخن گفت، اما هیچ‌یک از طرفین نباید مطمئن باشند که این فصل جدید پایان بهتری نسبت به گذشته خواهد داشت./ منبع