پروژه طالبان پاکستان نتیجه معکوس داد

در نخستین ساعات روز ۱۱ اکتبر، نیروهای دفاعی طالبان افغانستان در پاسخ به حملات هوایی پاکستان به مناطق افغان‌نشین از جمله کابل، مواضع مرزی ارتش پاکستان را هدف قرار دادند. درگیری‌ها از شنبه شب تا عصر یکشنبه ادامه یافت و دو طرف از تلفات سنگین یکدیگر خبر دادند. طالبان مدعی کشته شدن ۵۸ سرباز پاکستانی و ۹ کشته در میان نیروهای خود شد، در حالی‌ که ارتش پاکستان رقم تلفات را ۲۳ کشته و ۲۹ زخمی اعلام کرد و مدعی نابودی دویست «تروریست» طالبان شد. این درگیری‌ها با میانجیگری قطر و عربستان متوقف شد، اما اسلام‌آباد سکوت اختیار کرد. در همین زمان، در اجلاس صلح غزه در مصر، دونالد ترامپ وعده داد پس از آتش‌بس غزه بر «صلح پایدار» در آسیای جنوبی تمرکز کند و شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، او را دوباره برای جایزه صلح نوبل نامزد کرد.

هم‌زمان با این تحولات، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، در سفری هشت‌روزه به دهلی با اس. جایشانکار، وزیر خارجه هند،   دیدار کرد؛ دیداری که به اعلام بازگشایی سفارت هند در کابل انجامید. طالبان به هند تضمین داد که خاک افغانستان علیه منافع دهلی به کار نخواهد رفت. به گفته مارک کینرا، تحلیل‌گر هندی، این سفر نشانه تمایل هند به گسترش همکاری‌های بشردوستانه، پزشکی، آموزشی و آبی در افغانستان و چرخش عمل‌گرایانه سیاست دهلی نسبت به گذشته است. او یادآور شد که هند برای میزبانی از متقی حتی خواستار معافیت سفر او از سوی سازمان ملل شد. این اقدام هند واکنش تند اسلام‌آباد را برانگیخت و ارتش پاکستان اعلام کرد هم‌زمانی این سفر با درگیری‌های مرزی «تحریک‌آمیز» و نشانه نقش هند به‌عنوان «حامی اصلی تروریسم در منطقه» است.

حمایت چند دهه‌ای پاکستان از طالبان اکنون به معضلی داخلی بدل شده است. گروه تحریک طالبان پاکستان (TTP)، شاخه پشتونِ نزدیک به کابل، به دشمن اصلی ارتش پاکستان تبدیل شده است. منتقدان یادآورند که اسلام‌آباد خود زادگاه طالبان بوده و محل پرورش ملاعمر محسوب می‌شود. به گفته سناالله، خبرنگار افغان، ناتوانی طالبان در مهار TTP ارتش پاکستان را در تنگنا قرار داده است. مقامات پاکستانی که طالبان را «دارایی راهبردی» می‌دانستند، اکنون از نافرمانی آنان شوکه شده‌اند. برخی تحلیل‌گران گمان می‌برند تشدید حملات پاکستان تلاشی برای فشار بر طالبان در آستانه گفت‌وگوهای احتمالی آمریکا درباره پایگاه بگرام است، اما کینرا این فرض را رد می‌کند و می‌گوید افغان‌ها هرگز بر سر حاکمیت خود مصالحه نمی‌کنند.

در روز ۹ اکتبر، جنگنده‌های پاکستانی مناطقی در پکتیا و بخش‌هایی از کابل را بمباران کردند که به‌گفته اسلام‌آباد در پاسخ به حمله مرگبار TTP بود که ۱۱ سرباز پاکستانی را کشت. طالبان این اقدام را «نقض بی‌سابقه حاکمیت ملی» خواند و تهدید به انتقام کرد. حملات هوایی مشابه در ماه آوریل ۲۰۲۲ در خوست و کنر نیز ۴۷ غیرنظامی را کشته بود. در ماه دسامبر ۲۰۲۴ نیز هدف قرار دادن پناهگاه‌های TTP در پکتیا جان پناهجویان وزیرستانی را گرفت. پاکستان مدعی است رهبران TTP آزادانه از خاک افغانستان برای طراحی و اجرای حملات بهره می‌برند و با وجود هشدارهای مکرر، طالبان به دلیل پیوندهای عمیق با این گروه اقدامی نکرده است. آمارها از افزایش ۷۹درصدی حملات TTP از اوایل سال ۲۰۲۳ حکایت دارد؛ از جمله کشتار ۱۱ نظامی در اورکزی در روز ۷ اکتبر، حمله به دانشکده پلیس در دیره‌اسماعیل‌خان در روز ۱۰ اکتبر، و کمین ماه گذشته در وزیرستان جنوبی که ۱۲ سرباز را کشت. تلاش‌های دیپلماتیک و نظامی پاکستان برای مهار طالبان بی‌نتیجه مانده و سیاست دیرینه‌اش اکنون به ضد خود بدل شده است./ منبع