بحران خاموش میان آمریکا و کره‌جنوبی

روابط ایالات متحده و کره‌جنوبی، که از زمان جنگ کره در دهه ۱۹۵۰ پیوندی استوار داشته‌ است، اکنون با چالش‌هایی روبه‌رو است که می‌تواند به یک بحران خاموش منجر شود.

در ماه جاری، کره‌جنوبی و ایالات متحده مانورهای مشترک دریایی برگزار کردند که در آن ناوها و هواپیماهای گشت‌زن به تمرین واکنش به نفوذ احتمالی پهپادها و نیروهای ویژه کره‌شمالی در مرز دریایی پرداختند. فرمانده نیروی دریایی کره‌جنوبی، ریو یون‌سانگ، اعلام کرد که با قدرت قاطع ناوگان مشترک، هرگونه تحریک دشمن با پاسخ محکمی مواجه خواهد شد. با این حال، پشت این نمایش اتحاد، کارشناسان از تنش‌های رو به افزایش سخن می‌گویند که ممکن است روابط دو کشور را تحت فشار قرار دهد.

یکی از چالش‌های اصلی، تصمیم دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات متحده، برای اعمال تعرفه ۲۵ درصدی بر کالاهای وارداتی از کره‌جنوبی است. این تصمیم برای مقامات کره‌ای شوکه‌کننده بود، زیرا آن‌ها معتقد بودند توافق تجارت آزاد کره-آمریکا (کروس) که از سال ۲۰۱۲ اجرایی شده و در عمل تعرفه‌های دوجانبه را به صفر رسانده، از چنین اقداماتی جلوگیری می‌کند. در سخنرانی وضعیت اتحادیه در ماه مارس، ترامپ به‌اشتباه ادعا کرد که کره‌جنوبی تعرفه‌هایی «چهار برابر بیش‌تر» از ایالات متحده اعمال می‌کند و این کشور را به سودبردن ناعادلانه از تجارت با آمریکا متهم کرد. او افزود که ایالات متحده کمک‌های نظامی و غیرنظامی گسترده‌ای به کره‌جنوبی ارائه می‌دهد و این سیستم برای آمریکا عادلانه نیست. از آن زمان، تعرفه‌ها بر فولاد و خودروهای کره‌ای اعمال شده و انتظار می‌رود تعرفه‌هایی بر تراشه‌ها، گوشی‌های هوشمند و داروها نیز وضع شود. این تعرفه‌ها تا ماه جولای معلق شده‌اند، اما فشار بر صادرکنندگان کره‌ای ادامه دارد.

وندی کاتلر، مذاکره‌کننده پیشین توافق کروس و معاون کنونی مؤسسه سیاست آسیا، اظهار داشت که مقامات کره‌ای از این تعرفه بالا ناامید و سرخورده شده‌اند، اما به دلیل اتحاد امنیتی، چاره‌ای جز همکاری با دولت ترامپ ندارند. با این حال، تلاش‌های کره‌جنوبی برای حل این تنش‌ها با بحران سیاسی داخلی تضعیف شده است. در ماه دسامبر گذشته، یون سوک‌یول، رییس‌جمهور وقت به‌طور غیرمنتظره‌ای وضعیت اضطراری اعلام کرد که به بحران سیاسی دامن زد. در ماه آوریل، دادگاه قانون اساسی کره‌جنوبی او را از سمتش برکنار کرد و این ماه، هم هان داک‌سو، رییس‌جمهور موقت و هم چوی سانگ‌موک، وزیر دارایی استعفا دادند. این امر کشور را در دستان یک دولت موقت ضعیف به رهبری وزیر آموزش قرار داده تا انتخابات ریاست‌جمهوری بعدی برگزار شود.

رقابت انتخاباتی بین لی جه‌میونگ، رهبر اپوزیسیون چپ‌گرا و کیم مون‌سو، نامزد محافظه‌کار، در جریان است. لی در گذشته، ایالات متحده را «نیروی اشغالگر» توصیف کرده و به‌تازگی خواستار رویکردی آشتی‌جویانه‌تر با چین شده است. صرف‌نظر از نتیجه انتخابات، مذاکرات حساس که ماه‌ها به تعویق افتاده‌اند، به‌زودی باید از سر گرفته شوند و نتایج آن می‌تواند بر روابط اقتصادی و امنیتی در شرق آسیا تأثیر بگذارد.

ویکتور چا، رییس بخش کره در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS)، این وضعیت را «بحران خاموش» توصیف می‌کند که کم‌تر مورد توجه قرار گرفته، اما بعید است برای مدت طولانی پنهان بماند. یکی از نگرانی‌های اصلی کره‌جنوبی، احتمال نادیده گرفته‌شدن تهدید کره‌شمالی توسط آمریکا به دلیل تمرکز این کشور بر رقابت با چین است. ترامپ در اولین دوره ریاست‌جمهوری خود، تهدید به خروج از توافق کروس و خروج نیروهای آمریکایی از شبه‌جزیره کره کرد، به‌ویژه در اختلاف بر سر تقسیم هزینه‌های نظامی. کره‌جنوبی در سال ۲۰۲۶ مبلغ ۱.۵۲ تریلیون وون (۱.۱۹ میلیارد دلار) برای حضور ۲۸ هزار و پانصد سرباز آمریکایی پرداخت خواهد کرد که ۸.۳ درصد بیش‌تر از ۱.۴ تریلیون وون در سال ۲۰۲۵ است.

ترامپ از زمان بازگشت به قدرت در ماه ژانویه، اعلام کرده که قصد دارد مذاکرات با کیم جونگ‌اون، رهبر کره‌شمالی را از سر بگیرد. این موضوع نگرانی‌هایی را در سئول ایجاد کرده که ممکن است توافقی بین واشنگتن و پیونگ‌یانگ بدون مشورت با کره‌جنوبی انجام شود و این کشور را در برابر تهدید هسته‌ای کره‌شمالی آسیب‌پذیرتر کند. از سوی دیگر، کره‌شمالی از زمان دیدارهای ناموفق ترامپ و کیم در سال ۲۰۱۹، برنامه تسلیحات هسته‌ای خود را تقویت کرده و با حمایت روسیه و کاهش تعهد چین به تحریم‌های سازمان ملل، جسورتر شده است.

آنکیت پاندا، متخصص تسلیحات هسته‌ای در مؤسسه کارنگی، معتقد است که کره‌شمالی اکنون توانایی‌های هسته‌ای بیش‌تری دارد و تهدید معتبرتری برای ایالات متحده و متحدانش محسوب می‌شود. برخی کارشناسان، از جمله پاندا، پیشنهاد می‌کنند که به‌جای اصرار بر خلع سلاح کامل کره‌شمالی، واشنگتن و سئول باید به دنبال اقدامات کنترل تسلیحات و کاهش ریسک باشند. اما این رویکرد برای مقامات کره‌ای غیرقابل قبول است، زیرا به معنای پذیرش ضمنی حق کره‌شمالی برای داشتن تسلیحات هسته‌ای تلقی می‌شود.

ترامپ به‌تازگی کره‌شمالی را «قدرت هسته‌ای بزرگ» خوانده و از ارتباط با پیونگ‌یانگ خبر داده است. جنی تاون، پژوهشگر ارشد مرکز استیمسون، می‌گوید یکی از سناریوهای کابوس‌وار برای کره‌جنوبی این است که ترامپ با کیم توافقی کند که برنامه موشک‌های بالستیک قاره‌پیمای کره‌شمالی را متوقف کند، اما موشک‌های کوتاه‌برد و توانایی تولید کلاهک‌های هسته‌ای را حفظ کند. این امر تهدید علیه ایالات متحده را کاهش می‌دهد، اما کره‌جنوبی را در برابر تهدیدات هسته‌ای پیونگ‌یانگ آسیب‌پذیرتر می‌کند.

از منظر امنیتی، ایالات متحده به‌تدریج تمرکز خود را از تهدید کره‌شمالی به احتمال تهاجم چین به تایوان معطوف کرده است. البریج کولبی، مقام ارشد پنتاگون، سال گذشته اظهار داشت که کره‌جنوبی باید مسئولیت اصلی دفاع از خود در برابر کره‌شمالی را بر عهده بگیرد، زیرا ارتش آمریکا نمی‌تواند همزمان با کره‌شمالی و چین مقابله کند. این تغییر دیدگاه ممکن است فشار بر سئول را برای اجازه جابه‌جایی یا چرخش نیروهای آمریکایی در منطقه افزایش دهد. کلینت ورک، پژوهشگر دانشگاه دفاع ملی آمریکا، می‌گوید کره‌جنوبی دو ترس بزرگ دارد: یا توسط آمریکا رها شود تا به‌تنهایی با کره‌شمالی مواجه شود؛ یا در جنگی با چین درگیر شود.

بحران سیاسی و ضعف اقتصادی داخلی، توانایی کره‌جنوبی برای پاسخ به این چالش‌ها را محدود کرده است. رشد اقتصادی کره‌جنوبی، چهارمین اقتصاد بزرگ آسیا، به دلیل تقاضای داخلی ضعیف و رقابت فزاینده با چین کاهش یافته است. چول چونگ، رییس مؤسسه تحقیقات اقتصادی کره، می‌گوید ضرب‌الاجل ماه جولای برای تعرفه‌های ترامپ ممکن است برای دولت جدید سئول بیش از حد فشرده باشد. او هشدار می‌دهد که توافق زودهنگام ممکن است به دیگر کشورها الگویی برای مذاکره بهتر بدهد، اما تأخیر بیش از حد می‌تواند قدرت چانه‌زنی کره را تضعیف کند.

در نهایت، تنش‌های تجاری و امنیتی می‌توانند پیامدهای گسترده‌ای داشته باشند. اگر ایالات متحده علاقه کم‌تری به بازدارندگی نظامی کره‌شمالی نشان دهد یا با پیونگ‌یانگ توافقی بدون مشورت با سئول انجام دهد، ممکن است تقاضاها برای توسعه تسلیحات هسته‌ای در کره‌جنوبی افزایش یابد که به بحران امنیتی گسترده‌تری در آسیا منجر خواهد شد. این وضعیت، همراه با بی‌ثباتی سیاسی داخلی، کره‌جنوبی را در موقعیت دشواری قرار داده است که نیازمند مدیریت دقیق روابط با ایالات متحده و همسایگان منطقه‌ای است./ منبع