دعوت قزاقستان و ازبکستان به گروه ۲۰: اهداف آمریکا در آسیای مرکزی

تصمیم دونالد ترامپ برای دعوت از رؤسای جمهور قزاقستان و ازبکستان به نشست گروه ۲۰ در سال ۲۰۲۶ که قرار است در میامی برگزار شود، نشان‌دهنده چرخش راهبردی واشنگتن به سمت آسیای مرکزی با تمرکز بر دیپلماسی منابع و امنیت انرژی است. قزاقستان و ازبکستان که به ترتیب رتبه‌های ۵۰ و ۶۲ اقتصاد جهانی را در اختیار دارند، اگرچه عضو رسمی این گروه نیستند، اما حضور آن‌ها در کنار رهبران ۸۵ درصد تولید ناخالص داخلی جهان، فرصتی استثنایی برای این دو کشور فراهم می‌کند تا دیدگاه‌های خود را مطرح کرده و به سرمایه‌گذاران بزرگ دسترسی پیدا کنند. این دعوت که پس از تماس‌های تلفنی جداگانه ترامپ با «قاسم جومارت توقایف» و «شوکت میرضیایف» اعلام شد، بخشی از تلاش دولت ترامپ برای بازسازی زنجیره تأمین سوخت هسته‌ای آمریکا و کاهش وابستگی به روسیه تا سال ۲۰۲۸ است.

نیاز حیاتی ایالات متحده به اورانیوم، موتور محرک این دیپلماسی جدید است؛ چرا که در حال حاضر قزاقستان ۲۴ درصد و ازبکستان ۹ درصد از اورانیوم مورد نیاز نیروگاه‌های آمریکایی را تأمین می‌کنند. قزاقستان به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده اورانیوم جهان با تولید سالانه بیش از ۲۳ هزار تن و ازبکستان با پتانسیل بالای رشد و جذب سرمایه‌گذاری‌های مشترک با غول‌های انرژی نظیر «اورانو»، شرکای مادی و فوری واشنگتن محسوب می‌شوند. علاوه بر این، آمریکا از طریق قالب گفتگوی «پنج‌ به‌علاوه‌ یک» (C5+1)، همکاری‌ها را به حوزه مواد معدنی حیاتی گسترش داده تا فرصت‌های سرمایه‌گذاری در پردازش و استخراج را برای شرکت‌های آمریکایی هموار کند. نشست میامی بستری عملیاتی برای تبدیل این گفت‌وگوها به قراردادهای تجاری و تضمین تأمین منابع راهبردی فراهم خواهد کرد.

با این حال، آستانه و تاشکند با نوعی «انضباط روایتی» با این دعوت برخورد کرده‌اند تا استقلال سیاسی خود را در برابر قدرت‌های بزرگ حفظ کنند. برخلاف ترامپ که بر جنبه تبلیغاتی دعوت گروه ۲۰ تأکید داشت، بیانیه‌های رسمی قزاقستان و ازبکستان بر محتوای دوجانبه تماس‌ها تمرکز کردند. توکایف با تأکید بر لزوم مصالحه در جنگ اوکراین و پیشنهاد قزاقستان به‌عنوان بستری خنثی برای مذاکره، نشان داد که اولویت آستانه مسائل امنیتی و سرزمینی است. ازبکستان نیز بر پروژه‌های مشترک ده‌ها میلیارد دلاری و تأسیس شورای بازرگانی تأکید کرد. این رویکرد هوشمندانه به آن‌ها اجازه می‌دهد تا از مزایای دسترسی به نشست میامی برای پیشبرد منافع اقتصادی خود بهره ببرند، بدون آنکه موضع سیاست خارجی‌شان توسط واشنگتن بازتعریف شود؛ به عبارتی، ارزش واقعی این دعوت نه در حضور فیزیکی در میامی، بلکه در تبدیل آن به تعهدات سرمایه‌گذاری معتبر و پایدار نهفته است./ منبع