رقابت ایالات متحده و چین برای سلطه بر هوش مصنوعی

رقابت برای ساخت اقتصادهای مبتنی بر هوش مصنوعی، در حال تغییر نحوه سازماندهی اقتصاد جهانی و جوامع است. پیشرفت‌های اخیر در زمینه هوش مصنوعی تولیدی و یادگیری ماشین، انقلاب صنعتی جدیدی را به راه انداخته است که در آن کشورهایی که می‌توانند زیرساخت‌های محاسباتی قدرتمندتری توسعه دهند، بهترین موقعیت را برای بهره‌برداری از مزایای اقتصادی، نظامی و ژئوپولیتیکی خواهند داشت.

یکی از ارکان این رقابت، مراکز داده هوش مصنوعی است که به آن‌ها «کارخانه‌های هوش مصنوعی» نیز گفته می‌شود. برخلاف مراکز داده سنتی، این تأسیسات گسترده، تراکم بالایی از چیپ‌های هوش مصنوعی خاص به نام واحدهای پردازش گرافیکی دارند. این مراکز به معماری‌های سفارشی نیاز دارند که برای بارهای کاری هوش مصنوعی بهینه‌سازی شده و مقدار زیادی انرژی مصرف می‌کنند و ساخت آن‌ها به سرمایه‌گذاری عظیم، حمایت دولت و بخش خصوصی و انعطاف‌پذیری نهادها برای سازگاری با نوآوری‌های تحول‌آفرین در یک اقتصاد مبتنی بر هوش مصنوعی نیاز دارد.

در حالی که ایالات متحده و چین هر دو در تلاشند تا از هوش مصنوعی برای رشد اقتصادی و نفوذ راهبردی استفاده کنند، رویکردهای آن‌ها در مورد مراکز داده هوش مصنوعی متفاوت است و این تفاوت‌ها ناشی از شرایط اقتصادی و محدودیت‌های فناوری خاص هر کشور است. ایالات متحده بر روی ساخت‌وسازهای سرمایه‌بر تمرکز کرده و امیدوار است که سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی و شراکت‌های جهانی، رهبری آمریکا را در حوزه هوش مصنوعی تقویت کند.

آمریکا در راهبرد خود به‌طور گسترده‌ای از سرمایه‌گذاری‌های خصوصی و خارجی استفاده کرده است، به طوری که شرکت‌های بزرگ فناوری مانند مایکروسافت، گوگل، آمازون و متا مقادیر بی‌سابقه‌ای برای ساخت مراکز داده نسل بعدی در داخل و خارج از کشور سرمایه‌گذاری می‌کنند. طبق پیش‌بینی‌ها، این شرکت‌ها تنها در سال ۲۰۲۵، مبلغی معادل ۳۶۴ میلیارد دلار در این حوزه سرمایه‌گذاری خواهند کرد. این سرمایه‌گذاری‌ها اکنون بیش از هر نوع هزینه مصرفی دیگری به رشد تولید ناخالص داخلی ایالات متحده کمک می‌کنند.

در سطح بین‌المللی، واشنگتن از مزیت فناوری خود برای تعمیق روابط ژئوپولیتیکی استفاده نموده و قراردادهای چند‌میلیارد‌دلاری برای ساخت مراکز داده با انگلیس و امارات امضا کرده است. همچنین، شرکت‌های آمریکایی در حال گسترش شراکت‌ها با نروژ و ژاپن برای ساخت یک شبکه جهانی زیرساخت هوش مصنوعی با تمرکز بر فناوری آمریکایی هستند.

با این حال، این روند سرمایه‌گذاری نگرانی‌هایی را درباره احتمال ایجاد حباب اقتصادی به وجود آورده است. تحلیلگران هشدار داده‌اند که شتاب حدسی در این صنعت و مدل‌های تجاری نامشخص ممکن است یادآور حباب‌های دات‌کام و تلکام گذشته باشد.

در چین، روند سرمایه‌گذاری در مراکز داده هوش مصنوعی پس از ظهور ChatGPT در سال ۲۰۲۲ به اولویت تبدیل شد و موجی از سرمایه‌گذاری‌ها در «مراکز محاسبات ملی» در سراسر کشور آغاز گردید. با این حال، این روند به‌سرعت کاهش یافت، زیرا تا سال ۲۰۲۵، گزارش‌ها نشان می‌دهند که ۸۰ درصد از ظرفیت محاسباتی جدید ساخته‌شده در چین تحت برنامه دولت در سال ۲۰۲۲ بی‌استفاده باقی مانده است.

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، هشدارهای جدی در مورد سرمایه‌گذاری بیش از حد در هوش مصنوعی داده و از پدیده‌ای به نام «نِی‌جوان» یا رقابت خودبازنشانده و ظرفیت‌های صنعتی اضافی انتقاد کرده است. این تغییر در رویکرد چین نشانه‌ای از عدم تطابق میان سیاست‌های صنعتی و تقاضای واقعی بازار است.

محدودیت‌های فنی ناشی از تحریم‌های صادراتی ایالات متحده بر چیپ‌های پیشرفته و کمبود سخت‌افزار همچنان بزرگ‌ترین چالش چین به شمار می‌روند. با این حال، دولت آمریکا برخی از محدودیت‌های صادرات نیمه‌رساناها به چین را لغو کرده است که این مسئله می‌تواند رقابت در زمینه هوش مصنوعی را پیچیده‌تر کند./ منبع